Obowiązujące przepisy nie zabraniają emerytom i rencistom podejmować zatrudnienia i uzyskiwać z tego tytułu przychodu. Jeśli jednak są to zarobki z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (np. pozostawania w stosunku pracy, wykonywania umowy zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej) lub z tytułu służby, przepisy wyznaczają im progi zarobkowe wynoszące 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ogłoszonego przez Prezesa GUS. Progi te zmieniają się raz na kwartał (tj. od 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia każdego roku) wraz ze zmianą kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

Wskaźniki i stawki: Zawieszenie i zmniejszenie świadczeń emerytów i rencistów >>

Przekroczenie niższego progu zarobkowego skutkuje zmniejszeniem emerytury lub renty o kwotę tego przekroczenia, nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę zmniejszenia obowiązującą dla danego rodzaju świadczenia.

Wskaźniki i stawki: Kwoty maksymalnego zmniejszenia emerytury lub renty >>

Natomiast konsekwencją osiągania zarobków wyższych niż 130% przeciętnego wynagrodzenia jest zawieszenie prawa do emerytury lub renty i – tym samym – wstrzymanie przez ZUS wypłaty całej kwoty świadczenia.

Ograniczenia w dorabianiu do emerytury lub renty nie dotyczą osób uzyskujących zarobki z tytułu działalności nieobjętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (np. umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca i niewykonywanych na rzecz tego pracodawcy). Bez ograniczeń mogą też dorabiać osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn i mają ustalone prawo do emerytury (nawet jeśli jej nie pobierają np. ze względu na wypłatę innego korzystniejszego świadczenia). Wyjątek dotyczy osób kontynuujących stosunek pracy nawiązany przed przejściem na emeryturę, którym ZUS zawiesza prawo do świadczenia bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu tego zatrudnienia.

Obowiązek informowania o przychodzie

Świadczeniobiorcy, których obowiązują ograniczenia w dorabianiu do emerytury lub renty, powinni niezwłocznie powiadomić ZUS o podjęciu działalności zarobkowej wpływającej na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia. Niezależnie od tego, po zakończeniu roku kalendarzowego, w terminie do końca lutego następnego roku, muszą poinformować ZUS o kwocie przychodu osiągniętego w całym minionym roku. W tym celu powinni złożyć zaświadczenie płatnika składek (w odniesieniu np. do pracowników) lub własne oświadczenie – w przypadku opłacania za siebie składek na ubezpieczenia społeczne (np. przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą).

Obowiązek poinformowania ZUS o przychodzie (zarówno w trakcie roku, jak i po jego zakończeniu) ciąży odpowiednio na pracodawcy i zleceniodawcy, a w przypadku osoby pełniącej służbę – na właściwej komórce kadrowej. Płatnik składek powinien dopilnować, aby zatrudniona u niego osoba uprawniona do świadczenia powiadomiła organ rentowy o przychodzie. Jeśli świadczeniobiorca dostarczył do ZUS taką informację, płatnik nie musi dodatkowo tego robić.