Ze względu na różnice biologiczne między kobietami a mężczyznami panie nie mogą wykonywać wszystkich prac. Ograniczenie takie wprowadza Kodeks pracy, a jego przepisy doprecyzowuje rozporządzenie w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (zwane dalej rozporządzeniem). Zawiera ono rodzaje prac zabronionych wszystkim kobietom oraz wskazuje te, których nie mogą wykonywać kobiety w ciąży i karmiące piersią. Zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych jest bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że kobiety nie mogą wykonywać wskazanych w rozporządzeniu prac, nawet gdy wyrażą na to zgodę.

Pracodawcy w przepisach wewnątrzzakładowych (w układach zbiorowych pracy lub w regulaminie pracy) powinni doprecyzować ww. przepisy i skonkretyzować prace wykonywane w danym zakładzie pracy, które zgodnie z rozporządzeniem zaliczone są do prac szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia kobiet. Wydane przepisy wewnątrzzakładowe nie mogą być przepisane z rozporządzenia, ale odpowiednio dostosowane do warunków pracy u danego pracodawcy, szczególnie pod kątem określenia stanowisk pracy, na których wykonywane są prace szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia kobiet.

Urlop wychowawczy >>

Przepisy wprowadzają ograniczenia dla wszystkich kobiet dotyczące prac:

• wymagających wysiłku fizycznego i ręcznego transportu materiałów,

• w hałasie i drganiach,

• wykonywanych pod ziemią.

Konkretne prace, wchodzące w zakres danego rodzaju pracy (wyliczone powyżej), dokładnie są wskazane w omawianym rozporządzeniu.

Prace wzbronione kobietom w ciąży i karmiącym piersią

Pracodawca musi zachować szczególną czujność, w razie gdy kobieta jest w ciąży i później, gdy jako młoda matka karmi piersią. W przypadku gdy jest zatrudniona przy pracach wzbronionych, pracodawca musi przenieść ją do innej pracy, a jeśli jest to niemożliwe, wówczas zwalnia ją z obowiązku świadczenia pracy (art. 179 § 1 k.p.).

Natomiast jeżeli kobieta w ciąży lub karmiąca dziecko piersią wykonuje pozostałe prace wskazane w rozporządzeniu, obowiązkiem pracodawcy jest dostosowanie warunków pracy do wymagań określonych w rozporządzeniu lub odpowiednie ograniczenie czasu pracy tak, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy.

Nie zawsze jednak zmiana warunków pracy lub skrócenie czasu pracy jest możliwe. Wówczas pracodawca powinien przenieść pracownicę do innej pracy, a gdy i to jest niemożliwe, musi zwolnić pracownicę z obowiązku świadczenia pracy na czas ciąży i karmienia piersią.

WAŻNE!

Za czas zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy w okresie ochronnym pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. Natomiast jeżeli przeniesienie pracownicy do innej pracy skutkowałoby obniżeniem wynagrodzenia, należy wypłacić jej dodatek wyrównawczy.

Dodatek wyrównawczy nie będzie jednak przysługiwał za okres, w którym pracownica pobierała zasiłek chorobowy (wyrok SN z 6 stycznia 1995 r., I PRN 118/94).