| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poprzednie tematy > Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Pracodawca zawierający z pracownikiem umowę o pracę tylko w tym celu, aby umożliwić mu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, musi się liczyć z zakwestionowaniem takiej umowy przez ZUS. Pracodawca i pracownik, których dotyczy taka sytuacja, ponoszą przykre konsekwencje, m.in. wyłączenie z ubezpieczenia, obowiązek zwrotu wypłaconych zasiłków wraz z odsetkami.

ZUS może podważyć wysokość wynagrodzenia

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę, które stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne. Może być bowiem uznane za dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego przez świadome osiąganie korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu.

W konsekwencji za nieważne mogą zostać uznane jedynie uzgodnienia stron umowy dotyczące wynagrodzenia za pracę, przy zachowaniu ważności pozostałych postanowień umownych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2009 r., III UK 7/09).

ZUS może zakwestionować zapisy umowy dotyczące wynagrodzenia pracownika, gdy wynagrodzenie to zostało ustalone:

  • w oderwaniu od zakresu obowiązków, odpowiedzialności, kwalifikacji, wkładu pracy pracownika,
  • w dysproporcji do wynagrodzeń pozostałych pracowników zatrudnionych na porównywalnych (równorzędnych lub wyższych) stanowiskach oraz w dysproporcji do wcześniejszego wynagrodzenia tego samego pracownika,
  • ze względu na przynależność do rodziny pracodawcy lub kręgu jego znajomych.

Gdy ZUS ustali nieważność umowy o pracę tylko w części dotyczącej ustalenia wygórowanego wynagrodzenia, wydaje decyzję ustalającą, że podstawą wymiaru składek było wynagrodzenie w kwocie niższej, najczęściej takiej, jak otrzymywana przez pozostałych pracowników zatrudnionych na podobnych stanowiskach. Skutkiem tego jest obniżenie kolejnymi decyzjami wszystkich świadczeń wypłacanych ubezpieczonemu.

Kontrola zwolnień lekarskich przez ZUS >>

PRZYKŁAD

Pracodawca od 6 miesięcy zatrudniał córkę swojej przyjaciółki w sklepie za wynagrodzeniem 1500 zł (w tej samej wysokości co inne pracownice). Gdy zaszła ona w ciążę, na mocy porozumienia stron wysokość jej wynagrodzenia została podwyższona do 3500 zł, a po powrocie z urlopu macierzyńskiego ponownie obniżono jej wynagrodzenie do 1500 zł. Na tej podstawie ZUS może uznać umowę o pracę za nieważną w zakresie podwyższającym wynagrodzenie. Może ustalić, że podstawą wymiaru składek w całym okresie zatrudnienia była kwota 1500 zł i obniżyć wysokość wypłaconego już zasiłku macierzyńskiego (nakładając na ubezpieczoną obowiązek zwrotu nadpłaconych kwot).

Jak obronić się przed ZUS

Po wydaniu przez ZUS decyzji o niepodleganiu przez pracownika ubezpieczeniom społecznym, pracodawca i pracownik mają miesiąc na złożenie odwołania do sądu okręgowego właściwego ze względu na ich miejsce zamieszkania (siedziby) za pośrednictwem ZUS. Odwołujący się powinien wskazać dowody przemawiające za tym, że umowa o pracę była faktycznie realizowana, przede wszystkim świadków oraz wszelkie możliwe dokumenty.

W postępowaniu przed sądem należy spodziewać się, oprócz badania okoliczności, o których była mowa wcześniej, że szczególnie skrupulatnie zostanie zbadana pełna dokumentacja lekarska pracownika, w tym czas powstania schorzeń i ich istnienie przed zawarciem umowy o pracę. Jeśli postępowanie będzie dotyczyć ciężarnej kobiety, sąd ustali, opierając się na dokumentacji lekarskiej, datę zajścia w ciążę i to, czy wiedziała o ciąży przed zawarciem umowy o pracę. W przypadku podejrzenia zawarcia umowy o pracę w celu otrzymania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy szczególnie wnikliwie zbadane zostaną okoliczności wypadku, w tym zgłoszenie lekarzowi przyczyny urazu w karcie chorobowej, a także możliwość powstania danego uszkodzenia ciała w okolicznościach przedstawionych jako przyczyna wypadku.

PRZYKŁAD

ZUS wydał decyzję o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy jedynemu pracownikowi małego zakładu ślusarskiego. Decyzję uzasadnił tym, że umowa była pozorna, a jej rzeczywistym celem było wykazanie stażu potrzebnego do uzyskania prawa do emerytury przez pracownika. W postępowaniu prowadzonym przez ZUS pracodawca przedstawił tylko listy wypłat przekazywanych gotówkowo i listy obecności. Po odwołaniu się do sądu wykonywanie pracy potwierdzili dodatkowo świadkowie zatrudnieni w sklepie sąsiadującym z zakładem ślusarskim. Pracodawcy udało się ponadto uzyskać zapisy z kamer firmy ochroniarskiej monitorującej teren przed zakładem, potwierdzające codzienne wykonywanie pracy przez zatrudnionego. Dowody te pozwolą podważyć zasadność decyzji ZUS.

Prawomocne orzeczenie sądu o braku podstawy do podlegania przez daną osobę pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu stanowi podstawę do pozbawienia jej prawa do wszystkich wynikających z tego tytułu świadczeń (np. zasiłków) i zobowiązania jej do zwrotu świadczeń już otrzymanych.

Podstawa prawna:

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Józef Edmund Nowicki

CONEXIS Kancelaria Zamówień Publicznych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »