| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poprzednie tematy > Zasady ponoszenia kosztów sądowych w sprawach ze stosunku pracy

Zasady ponoszenia kosztów sądowych w sprawach ze stosunku pracy

Między pracodawcą a pracownikiem może dojść do sporu w zakresie łączącego ich stosunku pracy. Mówimy wtedy o sporze indywidualnym, który należy wyraźnie odróżnić od sporu zbiorowego. Ten drugi toczy się między pracownikami reprezentowanymi przez związki zawodowe a pracodawcą lub grupą pracodawców i dotyczy zbiorowych warunków pracy, płacy lub innych świadczeń.

Postępowanie zwykłe

Gdy zostają wyczerpane wszelkie środki ugodowego rozstrzygnięcia sporu lub gdy nie ma takiej woli u stron konfliktu, pozostaje skierowanie sprawy do rozstrzygnięcia przez niezawisły sąd w toku postępowania procesowego.

W obecnym stanie prawnym spory o indywidualne roszczenia ze stosunku pracy rozstrzygają sądy pracy. Stanowią one odrębne wydziały:

  • w sądach rejonowych - sądy pracy,
  • w sądach okręgowych i apelacyjnych - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych.

Spory z zakresu prawa pracy są rozpatrywane dwuinstancyjnie. Co do zasady, sądy rejonowe rozpoznają w I instancji wszystkie sprawy, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych.

Sąd okręgowy jest natomiast sądem I instancji dla spraw o prawa niemajątkowe oraz związane z nimi roszczenie majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 000 zł. Bez względu na wartość przedmiotu sporu sąd rejonowy jest zawsze właściwy do rozpoznania spraw z zakresu:

  • ustalenia stosunku pracy,
  • uznania bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy,
  • przywrócenia do pracy,
  • przywrócenia poprzednich warunków pracy lub płacy,
  • odszkodowania w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy,
  • kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych (art. 461 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego).

WAŻNE!

Bez względu na wartość przedmiotu sporu, sądem właściwym do rozpoznania spraw o przywrócenie do pracy jest sąd rejonowy.

Pracodawca może wystąpić przeciwko pracownikowi z powództwem o dwa roszczenia:

  • o odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności materialnej pracownika (art. 100 w zw. z art. 114-126 Kodeksu pracy),
  • o odszkodowanie za nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków (art. 55 § 11 Kodeksu pracy).

Koszty procesu

Na koszty procesu składają się koszty sądowe i pozostałe wydatki ponoszone przez strony w celu należytej obrony swoich interesów.

Koszty sądowe

Ważnym elementem różnicującym postępowanie cywilne od postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych.

Od 2 marca 2006 r. zmieniły się zasady ponoszenia kosztów w sprawach z zakresu prawa pracy. Przed tą datą pracownik był całkowicie zwolniony od ponoszenia opłat sądowych. Obecnie zasady i tryb pobierania kosztów sądowych określa ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (DzU nr 167, poz. 1398 ze zm.).

Na koszty sądowe w sprawach z zakresu prawa pracy składają się:

  • opłaty od pism procesowych,
  • wydatki.

Do kosztów sądowych można zatem zaliczyć opłatę sądową, wynagrodzenie biegłych, zwrot kosztów podróży i noclegu oraz utraconych zarobków lub dochodów świadków, koszty przeprowadzenia innych dowodów.

Warunkiem wszczęcia postępowania sądowego jest prawidłowe opłacenie pozwu (pisma procesowego). To właśnie brak tej opłaty lub jej nieprawidłowa wysokość sprawia, że nie można nadać odpowiedniego toku sprawie, przez co wydłuża się czas jej rozpatrzenia.

Opłaty od pism procesowych dzielą się na:

  • stałe,
  • stosunkowe,
  • podstawowe.

Zasadą jest, że do uiszczenia kosztów sądowych jest zobowiązana strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Opłacie podlega też pismo wnoszone ustnie do protokołu. Jednak odrębności postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy powodują, że obliczenie opłaty sądowej bywa kłopotliwe. Wnosząc pozew do sądu należy zacząć od ustalenia wartości przedmiotu sporu, gdyż od niej zależy wysokość wielu opłat sądowych.

WAŻNE!

Do uiszczenia opłaty od pisma procesowego jest zobowiązana strona, która to pismo składa do sądu.

Wartość przedmiotu sporu

W sprawach o roszczenia pieniężne podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu (np. kwota zaległego wynagrodzenia).

W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania stosunku pracy wartością przedmiotu sporu jest, przy umowach na czas określony - suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach na czas nieokreślony - za okres jednego roku.

Należy pamiętać, że do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.

Wartość przedmiotu sporu podaje się w walucie polskiej zaokrąglając w górę do pełnego złotego. W sprawach dotyczących stosunku pracy wartość przedmiotu sporu, której kwota przekracza 50 000 zł, ma wpływ na wysokość i sposób ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu, dlatego należy bardzo uważnie określać tę wartość. Rozważmy zatem dwie sytuacje:

...gdy wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia nie przekracza 50 000 zł

Pracownik (tylko pracownik) jest zwolniony z obowiązku wnoszenia opłaty sądowej od pozwu, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 000 zł.

Pracodawca wnoszący powództwo, którego wartość przedmiotu sporu nie jest wyższa niż 50 000 zł, nie korzysta z takiego zwolnienia jak pracownik. Jest on zobowiązany wnieść od pozwu opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu (nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł). Na takim stanowisku stanął również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 27 marca 2007 r. (II PZP 1/07, OSNP 2007/19-20/270).

Zwolnienie pracownika od ponoszenia kosztów sądowych nie obejmuje opłat od czterech rodzajów środków zaskarżenia. Wnosząc więc do sądu apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zarówno pracownik, jak i pracodawca są zobowiązani do wniesienia opłaty podstawowej - 30 zł, oczywiście o ile wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 50 000 zł.

...gdy wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia przekracza 50 000 zł

Wówczas zasada zwolnienia pracownika z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie ma zastosowania (art. 35 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych). Oznacza to, że obie strony sporu, czyli pracownik i pracodawca, wnosząc powództwo, ale także wszystkie inne pisma procesowe podlegające opłacie (w tym apelację, zażalenie itp.), muszą dokonać opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia (nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł).

Wartość przedmiotu sporu może w toku procesu ulec zmianie. Sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie.

PRZYKŁAD

Pracodawca 30 listopada 2008 r. wręczył pracownikowi wypowiedzenie zmieniające z 3-miesięcznym terminem, na mocy którego obniżył pracownikowi wynagrodzenie z 4500 zł na 4000 zł, zmieniając również zakres obowiązków. Pracownik 15 lutego 2009 r. odwołał się do sądu pracy zarzucając pracodawcy wadliwe wypowiedzenie warunków pracy i płacy. Jako wartość przedmiotu sporu pracownik podał kwotę 4500 zł i w związku z tym nie opłacił kosztów opłaty sądowej. Po otrzymaniu pozwu pracodawca zarzucił, że pracownik zaniżył kwotę wartości sporu, ponieważ zgodnie z przepisami w tym przypadku stanowi ona równowartość wynagrodzenia za cały rok, tj. 54 000 zł. W wyniku uwzględnienia zarzutu sąd nakazał pracownikowi dokonanie wpisu stosunkowego od pozwu, tj. 2700 zł (5% wartości przedmiotu sporu) w terminie 7 dni.

PRZYKŁAD

W pozwie starszy specjalista ds. sprzedaży domagał się od swojego pracodawcy „Tim” Sp. z o.o. kwoty 52 000 zł z tytułu niewypłaconej premii od zysku oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pracownik dokonał wpisu stosunkowego od wniesionego pisma 2600 zł. Sąd uwzględnił powództwo w zakresie niewypłaconego ekwiwalentu, tj. na kwotę 12 000 zł, a w pozostałej części powództwo pracownika oddalił. Pracownik wniósł apelację od wyroku w części oddalającej powództwo. Co prawda, wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 000 zł (wynosi 40 000 zł), ale rodzaj opłaty (stosunkowa, nie podstawowa) został wyznaczony przez wartość przedmiotu sporu, zatem pracownik musi od apelacji uiścić opłatę stosunkową w wysokości 2000 zł (5% × 40 000 zł).

Pracownik i pracodawca uiszczają opłatę podstawową 30 zł od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w sprawie o ustalenie istnienia stosunku pracy wytoczonej z powództwa inspektora pracy. Jednak koszty sądowe to nie tylko opłaty za wnoszone pisma procesowe, ale także pozostałe wydatki, np. wynagrodzenie biegłego, koszty przeprowadzenia innych dowodów.

W sprawach z zakresu prawa pracy w toczącym się postępowaniu wydatki obciążające pracownika tymczasowo ponosi Skarb Państwa. Sąd pracy w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji rozstrzyga o wydatkach, jednak obciążenie pracownika wydatkami może nastąpić w wyjątkowych sytuacjach.

Zwolnienie z kosztów sądowych w sprawach z zakresu prawa pracy ma zastosowanie tylko wówczas, gdy powodem jest pracownik dochodzący swoich roszczeń. Natomiast gdy powodem w takich sprawach jest pracodawca, to wtedy obie strony są zobowiązane do ponoszenia kosztów sądowych na zasadach ogólnych, tzn. pracownik także będzie zmuszony do ponoszenia wydatków w toku procesu.

WAŻNE!

Gdy z pozwem występuje pracodawca, pracownik nie jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych.

Pracodawca nie jest z mocy ustawy zwolniony z wydatków bez względu na to, czy jest stroną powodową czy pozwaną, dlatego jeśli pracodawca np. wnosi o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to musi ponieść koszty jego wynagrodzenia wpłacając zaliczkę. Gdy pracodawca przegra sprawę, zawsze jest zobowiązany do zwrotu poniesionych wydatków. Gdy jednak pracodawca wygra spór, kwota poniesionych wydatków zostanie zasądzona na jego rzecz na zasadach ogólnych, o czym poniżej.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Dziennik Gazeta Prawna

Największy polski dziennik prawno-gospodarczy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »