W stosunku do pracowników stale wykonujących pracę poza zakładem pracy, których kontrola czasu pracy jest przez to utrudniona lub niemożliwa, pracodawca może podjąć decyzję o wypłacie ryczałtu za nadgodziny (art. 151¹ § 4 Kodeksu pracy).

Ryczałt za godziny nadliczbowe jest wypłacany za czas przepracowany, co oznacza, że jego wysokość w pewnych okolicznościach może ulec obniżeniu proporcjonalnie do dni nieświadczenia pracy.

Zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Prawnego GIP z 29 maja 2009 r. (nr GPP-110-4560-14/09/PE/RP), mimo ustalenia miesięcznej kwoty ryczałtu, pracownik, który nie przepracuje pełnego miesiąca, nie zachowa do niego prawa w pełnej wysokości. W zależności od rodzaju nieobecności kwotę ryczałtu należy obliczać proporcjonalnie do liczby przepracowanych dni z zastosowaniem zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy... (dalej rozporządzenie wynagrodzeniowe).

Sposób ustalania wysokości ryczałtu za czas przepracowany

Praca nadliczbowa nie jest stałym elementem pracy i nie powinna być z góry planowana, dlatego ryczałtu za nadgodziny nie można uznać za stały składnik wynagrodzenia pracownika. Jest to zmienny element płacowy, traktowany jak wynagrodzenie i dodatek za godziny nadliczbowe.

W podstawie wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy należy uwzględniać zarówno składniki stałe (np. wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za staż pracy, dodatek funkcyjny), jak i składniki zmienne przysługujące za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc (np. wynagrodzenie ustalone jako stawka godzinowa, wynagrodzenie w systemie akordowym, prowizyjnym, zmienne premie regulaminowe, zadaniowe lub prowizje), jeżeli ich przyznanie ma charakter roszczeniowy, a więc jest uzależnione np. od liczby godzin przepracowanych w danym miesiącu czy rodzaju wykonywanej pracy (§ 8 rozporządzenia MPiPS z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego..., dalej rozporządzenie urlopowe).

Ustalając podstawę wymiaru wynagrodzenia za urlop należy pomijać składniki przysługujące za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, m.in. premie kwartalne czy roczne. Do podstawy nie należy również wliczać dodatków za pracę nadliczbową wynikającą z przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, jeżeli okres rozliczeniowy czasu pracy jest dłuższy niż miesiąc. Jeżeli jednak dodatki te będą stanowić część ryczałtu za nadgodziny, wówczas ryczałt jako składnik miesięczny należy wliczyć do podstawy urlopowej.

WAŻNE!

Wynagrodzenia i dodatków za przekroczenie norm tygodniowych czasu pracy przysługujących za okresy dłuższe niż 1 miesiąc nie należy wliczać do podstawy wynagrodzenia urlopowego, chyba że zostały one zastąpione ryczałtem.