| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Wynagrodzenia > Rozliczanie wynagrodzeń > Potrącenia z wynagrodzenia za pracę i z zasiłków

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę i z zasiłków

Obowiązkiem pracodawcy jako płatnika jest nie tylko dokonywanie potrąceń ustawowych z wynagrodzenia pracownika, ale również tych, które wynikają z działań komorniczych i administracyjnych. Aby prawidłowo dokonywać potrąceń z wynagrodzenia za pracę, należy pamiętać o ochronie, jaką to wynagrodzenie jest objęte przez przepisy Kodeksu pracy.

Postępowanie egzekucyjne

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę należy do komornika przy sądzie rejonowym ogólnej właściwości dłużnika. Aby doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wierzyciel po uzyskaniu orzeczenia zasądzającego alimenty, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, musi wystąpić z pisemnym wnioskiem do komornika. To on odszukuje dłużnika, jego pracodawcę i zawiadamia o zajęciu wynagrodzenia. W związku z prowadzeniem egzekucji przez komornika pracodawca ma następujące obowiązki: nie może wypłacać dłużnikowi, poza częścią wolną od zajęcia, żadnego wynagrodzenia, lecz przekazywać zajęte wynagrodzenie bezpośrednio wierzycielowi (zawiadamiając komornika o pierwszej wypłacie) albo komornikowi w przypadku, gdy do wynagrodzenia jest lub zostanie w dalszym toku postępowania egzekucyjnego skierowana jeszcze inna egzekucja, a wynagrodzenie w części wymagalnej nie wystarcza na pokrycie wszystkich egzekwowanych świadczeń wymagalnych. Stosownie do okoliczności komornik może wezwać pracodawcę do przekazywania mu zajętego wynagrodzenia bezpośrednio. Ponadto pracodawca ma obowiązek:

  • na wezwanie komornika w ciągu tygodnia od zajęcia wynagrodzenia (art. 882 Kodeksu postępowania cywilnego):
  • przedstawić za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie periodycznego wynagrodzenia dłużnika za pracę oraz oddzielnie jego dochodu ze wszystkich innych tytułów,
  • podać, w jakiej kwocie i w jakich terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane wierzycielowi,
  • w razie istnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę złożyć oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podać, czy inne osoby roszczą sobie prawa, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o zajęte wynagrodzenie oraz o jakie roszczenia została skierowana do zajętego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli,
  • niezwłocznie zawiadomić komornika oraz wierzyciela o każdej zmianie okoliczności, które uniemożliwiają dokonywanie potrąceń,
  • w razie rozwiązania stosunku pracy z dłużnikiem, przesłać nowemu pracodawcy (jeżeli ten jest znany dotychczasowemu pracodawcy) zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia oraz powiadomić o tym komornika i dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne.

Odpowiedzialność pracodawcy

Za niewypełnienie powyższych obowiązków wobec komornika na pracodawcę może być nałożona sankcja w postaci grzywny w wysokości do 2000 zł, która może być powtórzona w przypadku dalszego uchylania się od tych obowiązków (art. 886 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Oprócz tego, na pracodawcy ciąży odpowiedzialność odszkodowawcza za naruszenie obowiązków wynikających z zajęcia bądź złożenie oświadczenia o rodzaju przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia niezgodnego z prawdą albo dokonanie wypłaty zajętej części wynagrodzenia dłużnikowi. Uważa się bowiem, że pracodawca, uchybiając swoim obowiązkom związanym z egzekucją, wyrządził szkodę wierzycielowi.

Postępowanie bezegzekucyjne

Potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych pracodawca dokonuje również bez postępowania egzekucyjnego, czyli bez udziału komornika. Wierzyciel, np. rodzic, który reprezentuje dziecko w sprawie o alimenty, może po uzyskaniu tytułu wykonawczego wystąpić z wnioskiem o dokonywanie potrąceń bezpośrednio do zakładu pracy dłużnika. Wówczas potrącanie odbywa się na podstawie wniosku wierzyciela z załączonym tytułem wykonawczym. Złożenie tych dokumentów wywołuje takie same skutki prawne, jak pismo złożone przez komornika o zajęciu określonej części wynagrodzenia pracownika.

Pracodawca nie ma jednak obowiązku dokonywania potrąceń bez postępowania egzekucyjnego. Decydując się na to, przyjmuje na siebie wszystkie obowiązki, które ma komornik. Tym samym musi liczyć się z sankcjami opisanymi wyżej w razie uchybienia obowiązkom, które na nim spoczywają.

Pracodawca nie może dokonywać potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych bez postępowania egzekucyjnego, gdy:

  • świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych,
  • wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej (wykonywanej przez komorników) lub administracyjnej (wykonywanej m.in. przez naczelników urzędów skarbowych lub dyrektorów oddziałów ZUS).

Inne należności niż alimentacyjne

Najczęściej występującymi należnościami niealimentacyjnymi są zaciągane przez pracownika kredyty albo pożyczki, których potem nie spłaca, lub nieopłacane daniny państwowe. Pracownik jako podatnik nie wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec budżetu państwa czy samorządu nie płacąc podatków, opłat, składek na ZUS. Długi te są egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych w drodze egzekucji sądowej albo administracyjnej. Organem egzekucyjnym w administracji jest np. naczelnik urzędu skarbowego, dyrektor oddziału ZUS czy dyrektor izby celnej. Tryb prowadzenia obu egzekucji przebiega podobnie, według procedur omówionych przy ściąganiu świadczeń alimentacyjnych. Obowiązki pracodawcy w zakresie dokonywania potrąceń na podstawie tytułu wykonawczego są w tym przypadku też takie same.

Zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi

Zdarzają się sytuacje, w których pracownik musi pobrać z firmy pewną kwotę pieniędzy na pokrycie wydatków związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych, np. na zakup materiałów, surowców, paliwa, delegacje. Kwoty te podlegają obowiązkowi zwrotu lub wyliczenia się.

Pracodawca ma prawo potrącić zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, jeżeli ten nie rozliczył się z nich lub nie zwrócił nadwyżki w terminie, w którym miał obowiązek to zrobić. Trzeba przy tym pamiętać o zachowaniu kolejności potrąceń. Zaliczki są bowiem dopiero na trzecim miejscu, po alimentach i innych świadczeniach z tytułem wykonawczym.

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego, pojęcia zaliczki pieniężnej nie można interpretować rozszerzająco. Zaliczką nie jest zatem część wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi na poczet wynagrodzenia przyszłego przed terminem jego wymagalności, chyba że strony umówiły się inaczej (wyrok SN z 24 lipca 2001 r., I PKN 552/00, OSNP 2003/12/291). Chodzi tu o tzw. wynagrodzenie akonto. Gdy nadchodzi termin wypłaty wynagrodzenia pracownik po prostu otrzymuje pozostałą część pensji.

WAŻNE!

Część wynagrodzenia wypłacana na poczet przyszłego wynagrodzenia nie jest zaliczką, chyba że strony postanowiły inaczej.

Kary porządkowe

Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy pracodawca może zastosować karę pieniężną. Kara pieniężna zarówno za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać 1/10 wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń na podstawie tytułów wykonawczych i zaliczek (art. 108 § 3 Kodeksu pracy). Kara jest bowiem potrącana jako ostatnia. Środki z tytułu kar porządkowych nie zwiększają aktywów pracodawcy, lecz powinny być przeznaczone na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pytania i odpowiedzi

(?) Czy koszty egzekucji należy potrącać łącznie z należnością główną? Co z opłatami np. za przekaz pocztowy czy przelew bankowy, które pracodawca ponosi przesyłając komornikowi zajęte wynagrodzenie?

Potrącenie pokrywa nie tylko należność główną, ale również koszty egzekucji. Natomiast co do opłat pocztowych czy bankowych, które poniósł pracodawca, należy przyjąć, że ma on prawo odebrać koszty tych opłat i przesłać komornikowi kwotę pomniejszoną o prowizję w banku czy opłatę za przekaz. Dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji (art. 770 Kodeksu postępowania cywilnego). Koszty są ściągane wraz z egzekwowanym roszczeniem. Koszt egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego.

III. Granice potrąceń

W ramach ochrony wynagrodzenia za pracę ustawodawca wytyczył granice, do których można zmniejszać wynagrodzenie, biorąc pod uwagę, że pensja pracownicza stanowi źródło utrzymania pracownika i jego rodziny.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Kręcisz

Księgowa, ekonomistka

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »