| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Wynagrodzenia > Podróże służbowe > Zasady rozliczania podróży służbowych

Zasady rozliczania podróży służbowych

Podróże służbowe wiążą się z koniecznością ich prawidłowego rozliczania. Ma to znaczenie zarówno dla pracowników, którzy mogą skorzystać z możliwości zwolnienia otrzymanych świadczeń od podatku dochodowego, ale również dla pracodawców i właścicieli firm. Ci ostatni mają najwięcej wątpliwości związanych z zasadami rozliczania odbywanych podróży w interesach, tym bardziej że organy podatkowe nie zajmują jednolitego stanowiska, a sądy administracyjne coraz częściej prezentują pogląd odmienny od resortu finansów.


Branża transportowa ma trudniej

Problemem może okazać się zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu diet osób prowadzących działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług transportu samochodowego. W tym przypadku najczęściej dochodzi do sporów pomiędzy podatnikami a organami skarbowymi. Podatnicy zazwyczaj prezentują pogląd, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o PIT w zakresie dotyczącym zaliczania do kosztów uzyskania przychodów diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą nie różnicuje przedsiębiorców ze względu na zakres świadczonych usług.

Tymczasem organy podatkowe przypominają, że stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących – w części nieprzekraczającej wysokości diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra. Wynika stąd, że ustawodawca wyłącza z kosztów wartość diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą, ale tylko w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom.

Oznacza to, że osobom tym przysługuje prawo uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodu wartości diet za czas podróży służbowych w ramach zakreślonego limitu. Osoby prowadzące działalność gospodarczą z tytułu odbywania podróży służbowych nie mogą zatem rozliczyć w kosztach uzyskania przychodu kosztów faktycznie poniesionych z tytułu zwiększonych wydatków na koszty utrzymania, lecz mogą się rozliczyć tylko swoistym ryczałtem – wartością diet za czas podróży służbowej przysługującą pracownikom.

Zdaniem organów podatkowych zasadnicze znaczenie ma w tym przypadku ustalenie, czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą odbywa podróż służbową. Przepisy cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i przepisy obydwu cytowanych rozporządzeń ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. nie definiują podróży służbowej. I tutaj również urzędy skarbowe przyznają, że definicję podróży służbowej można pośrednio wywieść z treści art. 775 § 1 Kodeksu pracy.

O podróży służbowej decyduje m.in. to, że zadanie wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej realizowane jest poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy (właściciela) lub poza stałym miejscem wykonywania zadań zleconych.

Jak wskazuje się w licznych interpretacjach urzędowych przepisów podatkowych – działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych ze swej istoty nie jest wykonywana w stałym miejscu. Wyjazdy poza siedzibę przedsiębiorcy, związane ze świadczeniem tego rodzaju usług, uznawane są za czynności stanowiące przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji stwierdza się, że świadczenie usług transportowych w ramach wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej stanowi istotę tej działalności – a zatem czynności te nie wiążą się z odbywaniem podróży służbowej.

Urzędy podkreślają, że przemieszczanie się przedsiębiorcy w celu realizacji usług transportowych na terenie kraju i za granicą i wiążące się z nimi podróże krajowe i zagraniczne nie mogą być utożsamiane z podróżą służbową. Dodaje się przy tym, że z istoty tej działalności wynika, że jest ona prowadzona w kraju bądź za granicą, a tym samym miejsce wykonywania pracy jest zależne od zlecenia.

W świetle przedstawionych argumentów organy podatkowe są zdania, że przedsiębiorcy świadczącemu usługi transportowe nie przysługuje prawo zaliczenia w koszty uzyskania przychodu diet z tytułu podróży służbowych. We wskazanych okolicznościach diety z tytułu podróży służbowej nie mogą stanowić kosztów podróży służbowej – tak postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego w Przemyślu z 5 czerwca 2006 r., nr US VI-1/415-4/06; postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego w Przeworsku z 12 kwietnia 2006 r., nr US.I/1-415/1/06; postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego w Krośnie z 19 czerwca 2006 r., nr Pdf-415/25/2006). Kosztami uzyskania przychodów w pełnej wysokości będą zaś poniesione w czasie wyjazdu i prawidłowo udokumentowane przez przedsiębiorcę wydatki związane z prowadzoną działalnością (np. pobyt w hotelu, opłaty za przejazd płatną autostradą, opłaty parkingowe, zakup paliwa do samochodu zaliczonego do środków trwałych).

Warto przy tym zwrócić uwagę, że w większości interpretacji wydawanych przez urzędy skarbowe – w tym w powołanych wyżej – cytowane jest pismo Ministerstwa Finansów z 5 grudnia 2003 r. nr PB2/AS-033-0600-2495/03. Tymczasem istnieje jeszcze orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie coraz częściej można znaleźć pogląd odmienny od prezentowanego przez resort finansów.

Co do zasady można przyjąć, że urzędy uznają wyjazd przedsiębiorcy z branży transportowej za podróż służbową, a w konsekwencji uwzględnią naliczenie diet tylko wtedy, gdy będzie ona związana z koniecznością zawarcia umowy o świadczenie usług czy dokonania zakupu środka trwałego dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. W uproszczeniu można więc zakładać, że nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów diety przedsiębiorcy na poczet wyjazdu będącego wykonywaniem umowy o świadczenie usług transportowych.

W istocie rzeczy zagadnienie to odnosi się nie tylko do przedsiębiorców wykonujących usługi transportowe, ale wszystkich osób, które czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – ze względu na jej specyfikę – świadczą poza miejscem siedziby firmy (chodzi tu np. o radców prawnych, przedsiębiorców budowlanych, osób wykonujących tłumaczenia i usługi biurowe – por. decyzja dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 2 marca 2006 r. nr ZP1/i/418/i/2/06).

W takich przypadkach, gdzie specyfiką danej działalności jest świadczenie usług w terenie, naliczanie diet podczas wyjazdu poza miejsce świadczenia usług będzie możliwe tylko w przypadku, gdy celem takiego wyjazdu będzie np. udział w targach branżowych, konferencjach czy też wyjazd w celu pozyskania klientów.

Sądy mają inne zdanie

W orzecznictwie sądów administracyjnych coraz częściej pojawia się jednak pogląd, że nieuzasadnione jest założenie, że podatnik, wykonując zadania poza krajem, nie odbywa podróży służbowej tylko dlatego, że nie jest pracownikiem albo zadania te wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą z tytułu odbywania podróży służbowych nie mogą rozliczyć w kosztach uzyskania przychodu kosztów faktycznie poniesionych z tytułu zwiększonych wydatków na koszty utrzymania, lecz mogą się rozliczyć tylko swoistym ryczałtem – wartością diet za czas podróży służbowej, przysługującą pracownikom.

Za zagraniczną podróż służbową należy uznać wykonywanie bezpośrednio przez przedsiębiorcę zadań spółki poza granicami kraju. Dlatego za nieuprawnione należy uznać stanowisko organów podatkowych, że realizowanie zasadniczego przedmiotu działalności (np. usług transportowych) nie wchodzi w zakres podróży służbowych, natomiast podróże mające na celu czynności incydentalne spełniają wymogi podróży służbowych – por. wyrok NSA z 15 września 2005 r., sygn. akt FSK 2175/04.

Tylko udokumentowane wydatki

Jeśli chodzi o wydatki, które wiążą się z prowadzeniem interesów przez podatnika, to – aby można je było uznać za zaliczane do kosztów uzyskania przychodu – trzeba bezwzględnie pamiętać o odpowiednim potwierdzeniu ich poniesienia. Sądy niejednokrotnie zwracały uwagę, że wydatki na podróże służbowe mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu, pod zasadniczym warunkiem że podatnik dysponuje wymaganym przez prawo dowodem, że wydatek poniesiono i był niezbędny do osiągnięcia przychodu firmy.

Zazwyczaj nie budzi wątpliwości możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z opłaceniem noclegu przez przedsiębiorcę będącego na zagranicznym wyjeździe w celach służbowych. W takim przypadku rozlicza się cały wydatek, przepisy nie wprowadzają bowiem żadnych limitów w tym zakresie. Tymczasem istnieje możliwość zaliczenia w koszty wydatków związanych z wynajęciem mieszkania za granicą.

Jak wiadomo, kosztami uzyskania przychodów są wydatki, które łącznie spełniają następujące warunki:
• pozostają w związku przyczynowo-skutkowym ze źródłem przychodów, tzn. zostały poniesione w celu jego osiągnięcia,
• nie zostały enumeratywnie wymienione w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako wydatki nie uznawane za koszty uzyskania przychodu,
• ich poniesienie udokumentowane jest w sposób niebudzący wątpliwości.

Wyszczególnienie w przepisie art. 23 ustawy o PIT wydatków, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodu, nie stwarza prawnego domniemania, iż wszystkie pozostałe koszty, które nie są wymienione w art. 23, zostają z mocy samego prawa uznane za koszty podlegające odliczeniu. Muszą być zachowane dalsze cechy charakteryzujące źródło przychodów oraz istnienie związków przyczynowych pomiędzy ich poniesieniem, a celem, jakim jest osiągnięcie przychodu.

Prawidłowe ustalenie kosztów uzyskania przychodów ma bezpośrednie znaczenie dla sprecyzowania wysokości osiągniętego dochodu, którym jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Wysokość dochodu ma z kolei bezpośredni wpływ na wysokość podatku dochodowego. Generalnie zatem należy przyjąć, iż kosztami uzyskania przychodu są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów.

Aby wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów, należy zatem ocenić jego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz możliwość osiągnięcia przychodu. Z oceny tego związku powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie może przyczynić się do osiągnięcia przychodu w okresie ponoszenia kosztów lub w przyszłości.

W takim ujęciu kosztami będą zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim. Należy jednak pamiętać, że obowiązek jednoznacznego wykazania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a przychodem uzyskanym z działalności każdorazowo spoczywa na podatniku.

Narzędzia kadrowego

Ośrodki konferencyjno- szkoleniowe

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Maciej Kafliński

Radca prawny. Ekspert w zakresie prawa kapitałowego, funduszy inwestycyjnych oraz prawa korporacyjnego i cywilnego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »