| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Wynagrodzenia > Działalność socjalna > Zwrot świadczeń z funduszu socjalnego

Zwrot świadczeń z funduszu socjalnego

Pracodawca, dzieląc środki zgromadzone w zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, musi uwzględnić kryterium socjalne. W przypadku ich niewłaściwego rozdysponowania związek zawodowy może żądać zwrotu nieprawidłowo wypłaconych pieniędzy.

Pracodawca, przyznając pracownikom świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, musi kierować się oceną ich sytuacji socjalnej. Oznacza to, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu świadczeń socjalnych musi być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. Wynika to wprost z art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – zwanej dalej ustawą. Natomiast wydatkowanie środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych bez uwzględnienia kryterium socjalnego i sprzecznie z zakładowym regulaminem świadczeń socjalnych jest niezgodne z ustawą (wyrok SN z 16 sierpnia 2005 r., I PK 12/05).

Roszczenie związków zawodowych

Związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot zakładowemu funduszowi świadczeń socjalnych środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na fundusz. Oznacza to, że związki zawodowe mogą wystąpić do sądu z żądaniem zwrotu środków wadliwie wydatkowanych z funduszu świadczeń socjalnych. Należy podkreślić, że sprawa o zwrot środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych jest sprawą z zakresu prawa pracy i powinna się toczyć przed sądem pracy.

Legitymowanym biernie w takiej sprawie, czyli pozwanym, powinien być pracodawca (art. 3 k.p.), który ma zdolność sądową i procesową, choćby nie posiadał osobowości prawnej (art. 460 § 1 k.p.c.). Natomiast czynnie legitymowana do wystąpienia z takim roszczeniem jest zarówno zakładowa organizacja związkowa, jak i międzyzakładowa organizacja związkowa obejmująca swoim działaniem pozwanego pracodawcę (wyrok SN z 16 sierpnia 2005 r., I PK 12/05). A zatem z powództwem do sądu pracy o zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu wbrew zasadom wynikającym z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych lub niezgodnie z obowiązującym u danego pracodawcy regulaminem może wystąpić zakładowa lub międzyzakładowa organizacja związkowa, pozwanym zaś powinien być pracodawca w rozumieniu art. 3 k.p.

Natomiast dysponowanie przez pracodawcę środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, bez uzgodnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi, uprawnia te organizacje do żądania przekazania przez pracodawcę na rzecz funduszu rozdysponowanych kwot (wyrok SN z 19 listopada 1997 r., I PKN 373/97).

Istotne jest przy tym, że w toku procesu pracodawca nie może zarzucać związkowi zawodowemu, że działa on wbrew zasadom współżycia społecznego. Wskazywał na to Sąd Najwyższy, stwierdzając, że pracodawca, który narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przez wydatkowanie środków z tego funduszu bez zachowania kryterium socjalnego, nie może powoływać się na klauzule generalne określone w art. 8 k.p. Wynika to z tego, że pracodawca – łamiąc przepisy ustawy przez wydatkowanie środków funduszu socjalnego bez zachowania kryterium socjalnego (np. przez przyznanie tych świadczeń tylko członkom kierownictwa) – narusza równocześnie zasady współżycia społecznego oraz działa niezgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tych środków. W takiej sytuacji nie może więc powoływać się na klauzule zawarte w art. 8 k.p. (wyrok SN z 25 sierpnia 2004 r., I PK 22/03).

Przykład

Spółka X wypłaciła z funduszu świadczeń socjalnych po 300 zł dla wszystkich pracowników zatrudnionych w spółce ponad 10 lat. Działająca na terenie spółki X zakładowa organizacja związkowa „Murarze” zażądała od spółki X zwrotu wydatkowanej z tego tytułu kwoty 12 000 zł, podnosząc, że wypłata ta była niezgodna z zapisami regulaminu świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych obowiązującego w spółce X oraz nie uwzględniała sytuacji socjalnej pracowników. Gdy spółka X odmówiła, związek zawodowy wystąpił z pozwem do sądu pracy, żądając zwrotu tej kwoty. Sąd pracy uwzględnił powództwo związku zawodowego, wskazując, że wypłata nastąpiła sprzecznie z przepisami ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz postanowieniami regulaminu obowiązującego w spółce.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Justyna Godlewska

Prawnik, aplikantka radcowska

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »