Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (zwana dalej ustawą systemową) nakłada na osoby prowadzące działalność gospodarczą na terenie kraju obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe. Dobrowolność pozostawiona jest przedsiębiorcom tylko w zakresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Dla tej grupy ubezpieczonych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy. W 2011 r. wynosi ona 2015,40 zł. Natomiast składki na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe naliczane są od podstawy na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek (limit trzydziestokrotności), o której mowa w art. 19 ustawy systemowej.

Praca nakładcza

Przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 1 ustawy systemowej stanowią, że obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu dotyczy również osób fizycznych, które na obszarze Polski świadczą pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą. Jednak w tym przypadku podstawa wymiaru składek różni się zasadniczo od podstawy wymiaru składek osób prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku nakładców podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest bowiem przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany z tytułu wykonywania tej umowy. Przy czym nie uwzględnia się tu wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe jest podstawa składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez stosowania limitu trzydziestokrotności.

Ubezpieczenie zdrowotne

Zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu są uregulowane przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Ubezpieczeniem tym obowiązkowo są objęci zarówno przedsiębiorcy, jak i nakładcy. Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą jest kwota zadeklarowana, nie niższa niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2010 r., włącznie z wypłatami z zysku.