| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Składki na ubezpieczenie > Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego

Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego

Niezdolność pracownika do pracy powinna być udokumentowana zaświadczeniem lekarskim. Zarówno pracodawca, jak i ZUS mają prawo do kontrolowania zaświadczeń lekarskich w zakresie ich treści, a także prawidłowości późniejszego wykorzystania. Jakie uprawnienia im przysługują?

W praktyce, w wyniku kontroli formalnej płatnik może powziąć uzasadnione podejrzenie, że zaświadczenie zostało sfałszowane. Należy przy tym pamiętać, że zaświadczenie lekarskie stanowi dokument w rozumieniu przepisów prawa karnego. Zgodnie z tymi przepisami, dokumentem jest każdy przedmiot lub zapis na komputerowym nośniku informacji, z którym jest związane określone prawo albo który ze względu na treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne (art. 115 § 14 Kodeksu karnego).

Płatnik powinien mieć świadomość, że sfałszowany dokument może być podrobiony lub przerobiony. Z podrobieniem mamy do czynienia w przypadku przygotowania nielegalnego dokumentu „od podstaw”, natomiast w przypadku przerobienia – dokument oryginalny istnieje, został wystawiony przez uprawnionego lekarza, a następnie poddany manipulacjom mającym na celu modyfikację zawartych w nim zapisów.

W razie stwierdzenia sfałszowania zaświadczenia lekarskiego świadczenia chorobowe nie przysługują.

Płatnik powinien zwrócić szczególną uwagę na wszelkie zauważone na formularzu zaświadczenia zamazania, przekreślenia czy poprawki. Jeżeli w wyniku kontroli formalnej dojdzie do uprawdopodobnienia sfałszowania zaświadczenia, wówczas płatnik składek (pracodawca) powinien zwrócić się do lekarza leczącego w celu wyjaśnienia wątpliwości. Warto pamiętać, że jednym z obowiązków lekarzy jest zawiadomienie właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej ZUS, która wydaje druki zaświadczeń lekarskich, o każdym stwierdzonym przypadku kradzieży lub zagubienia druków ZUS ZLA. W wyniku takich zawiadomień ZUS przekazuje informację do wiadomości płatników o serii i numerach druków zaświadczeń lekarskich, które będą anulowane.

W przypadku podejrzenia uzyskanego w wyniku kontroli formalnej, że zaświadczenie lekarskie zostało wydane niezgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania tych zaświadczeń, pracodawca występuje do właściwej jednostki ZUS w celu wyjaśnienia sprawy. Nie wyklucza to możliwości złożenia do organów ścigania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Dla pracodawców będących np. instytucjami państwowymi lub samorządowymi obowiązek złożenia takiego zawiadomienia wynika z przepisów.

Polecamy serwis: Ubezpieczenie zdrowotne

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia

Kontrola formalna ma na celu ustalenie, czy ubezpieczony pracownik w okresie niezdolności do świadczenia pracy nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, w tym czy nie świadczy innej pracy zarobkowej. W wyroku z 26 września 2001 r., sygn. akt I PKN 638/00, Pr. Pracy 2002/1/35, Sąd Najwyższy podkreślił, że celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie zdolności do pracy i w trakcie jego trwania pracownik nie może podejmować czynności sprzecznych z tym celem.

W praktyce osiągnięcie sprawności do wykonywania pracy jest realizowane przez stosowanie się do zaleceń lekarskich. W zależności od charakteru przyczyny uniemożliwiającej świadczenie pracy, na zaświadczeniu lekarskim umieszcza się informację: „chory może chodzić” lub „chory powinien leżeć”.

W praktyce zapisy te mogą być różnie interpretowane, co wynika z ich lakonicznego brzmienia i braku definicji tych zwrotów. Problem polega na tym, czy zalecenie „chory może chodzić”, uprawnia go do pełnej dowolności w tym zakresie, a adnotacja „chory powinien leżeć” zakazuje w bezwzględny sposób opuszczania miejsca pobytu w każdej sytuacji (z wyjątkiem np. pożaru). W wyroku z 12 listopada 2002 r., sygn. akt III AUa 3189/01, Pr. Pracy 2003/10/43 Sąd Apelacyjny w Katowicach wskazał, że adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treści „pacjent może chodzić” nie usprawiedliwia w żadnym przypadku wykonywania pracy przez pracownika, którego taki zapis dotyczy. Zapis „chory może chodzić” nie może być interpretowany dowolnie rozszerzająco z punktu widzenia pracownika. Chory, który może chodzić, jest uprawniony do wykonywania czynności życia codziennego, takich jak np. poruszanie się po mieszkaniu lub w jego obrębie czy wyjście po zakupy.

UWAGA!

Kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy może podlegać każde zwolnienie, bez względu na wskazania lekarskie podane w zaświadczeniu lekarskim.

Zobacz również: Emerytura częściowa dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Zalecenie „chory powinien leżeć” jest znacznie bardziej problematyczne z punktu widzenia interesu pracownika z powodu ograniczenia do minimum stopnia jego mobilności. Zalecenie to, co do zasady, zobowiązuje do przebywania przez chorego w obrębie miejsca pobytu w wąskim rozumieniu tego słowa. Nie oznacza to, że w sytuacji, kiedy w miejscu pobytu chorego pracownika przez dłuższy czas nie ma innych osób – np. domowników, jest on pozbawiony możliwości udania się na niezbędne zakupy żywności czy leków.

Do kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy należy typować w szczególności osoby, które:

  • często korzystają z krótkotrwałych zwolnień lekarskich od pracy,
  • uzyskują kolejne zaświadczenia lekarskie od różnych lekarzy,
  • korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych,
  • były już pozbawione prawa do wynagrodzenia za czas choroby, zasiłku chorobowego lub opiekuńczego w związku z niewłaściwym wykorzystywaniem zwolnień lekarskich od pracy.

Pracodawca zlecający przeprowadzenie kontroli wystawia kontrolującej osobie imienne upoważnienie (załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli). Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy jest przeprowadzana w miejscu zamieszkania, miejscu czasowego pobytu lub w innym miejscu, jeżeli z posiadanych informacji wynika, że jest to celowe.

Problematyczną kwestią może być sytuacja, kiedy pracodawca powierzy prowadzenie spraw pracowniczych zewnętrznej firmie. Może wówczas powstać wątpliwość, czy i w jakim zakresie taka firma ma możliwość przeprowadzania kontroli zwolnień lekarskich. Przepisy nie regulują tego typu kwestii. Warto w tym miejscu odwołać się do rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli, które nie wymaga w sposób bezwzględny, aby pracodawca, chcąc przeprowadzić taką kontrolę, musiał przeprowadzać ją osobiście lub za pośrednictwem własnych pracowników.

PRZYKŁAD:

Pracodawca zatrudniający ponad 100 pracowników postanowił powierzyć obsługę prawną, w tym prowadzenie kadr i płac, firmie zewnętrznej. Umożliwił pracownikom tej firmy dokonywanie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich swoich pracowników, każdorazowo dostarczając jej stosowne upoważnienia. Pracownicy zostali powiadomieni przez pracodawcę o możliwości przeprowadzania kontroli przez firmę zewnętrzną. W takim przypadku należy uznać, że działanie pracodawcy jest prawidłowe.

Jednym z elementów wzoru upoważnienia jest zapis wskazujący na okres jego obowiązywania, który jest ważny z legitymacją pracowniczą lub dokumentem tożsamości. W związku z tym, gdyby upoważnienie było ważne tylko z legitymacją pracowniczą, możliwość przeprowadzenia tej kontroli przez pracownika firmy zewnętrznej byłaby kwestią wątpliwą. Możliwość posłużenia się dowodem osobistym należy zatem uznać za powierzenie czynności kontrolnych osobie upoważnionej spoza zakładu pracy.

reklama

Aktualizacja: 09.10.2014

Autor:

- specjalista z zakresu prawa pracy, prawnik, absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego, współpracuje min. z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej oraz Dolnośląską Komisją Ochrony Pracy

Źródło:

Sposób na płace

Zdjęcia

Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego. /Fot. Fotolia
Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego. /Fot. Fotolia

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Łukasz Chmielniak

Specjalista prawa karnego gospodarczego, autor bloga Białe kołnierzyki

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »