| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Składki na ubezpieczenie > Czy nauczycielski dodatek mieszkaniowy podlega oskładkowaniu na rzecz ZUS

Czy nauczycielski dodatek mieszkaniowy podlega oskładkowaniu na rzecz ZUS

Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem wynagrodzeniowym i podlega oskładkowaniu. W sporze ZUS – szkoła (pracodawca) dotyczącym składek nauczyciel jest zainteresowanym i ma pełne prawo uczestnictwa w postępowaniu – wynika z niedawno zapadłych dwóch uchwał Sądu Najwyższego.

W lutym 2005 r. szkoła podstawowa w K. zwróciła się do miejscowego oddziału ZUS w sprawie zwrotu nienależnie pobranych składek na ubezpieczenia społeczne. Żądanie opiewało na blisko 74 300 zł, a dotyczyło składek opłaconych z tytułu dodatków mieszkaniowych pobieranych przez nauczycieli w tamtejszej szkole w latach 1999–2005. Dodatki te przysługują nauczycielom na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.

Zdaniem wnioskującej szkoły, dodatek ten ma charakter socjalny, nie jest częścią wynagrodzenia i z tego powodu nie może być objęty składką ZUS. Poglądy w tej kwestii zarówno piśmiennictwa, jak i judykatury były bardzo rozbieżne. Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lipca 2002 r. (II UKN 429/01) uznał dodatek mieszkaniowy za świadczenie ze stosunku pracy niebędące wynagrodzeniem i wobec tego niepodlegające oskładkowaniu.

Drugi pogląd, o wynagrodzeniowym charakterze dodatku, pojawił się nieco później, w wyroku Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r. (I UK 83/05). Jednak podobnie orzekł wcześniej NSA w wyroku z 11 grudnia 2002 r. (II SA/Lu 923/01).

W tej sytuacji Sąd Okręgowy w P. rozpatrujący sprawę w I instancji orzekł, że szkoła nie była zobowiązana do zapłaty składek, przychylając się do tezy o socjalnym charakterze dodatku. Nakazał ZUS zwrot składek za okres od 1 lutego 2000 r. włącznie, w pozostałej części wniosek szkoły oddalił ze względu na przedawnienie roszczeń. Zakład złożył apelację, jednak Sąd Apelacyjny w R. stwierdził, że wobec rozbieżnych poglądów istnieje konieczność rozwikłania dwóch zagadnień prawnych, które przedłożył do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Były to następujące pytania:

• Czy wypłacony nauczycielowi dodatek mieszkaniowy określony w art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

• Czy nauczyciel, któremu wypłacono dodatek mieszkaniowy przewidziany w art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela, w sprawie o zwrot składek opłaconych od dodatku mieszkaniowego, jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 47711 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.




Dodatek mieszkaniowy jest podstawą wymiaru składek ZUS

Na pierwsze z pytań odpowiedział skład 7 sędziów w uchwale z 26 kwietnia 2006 r. (III UZP 1/06), zgodnie z którą dodatek mieszkaniowy wypłacany nauczycielowi na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela jest wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Uzasadniając rozstrzygnięcie sąd wskazał, że pierwotnie obowiązujące przepisy Karty Nauczyciela przewidywały dla nauczycieli zatrudnionych na wsi i w małych miastach prawo do bezpłatnego mieszkania w miejscu pracy. Dopiero w razie braku mieszkań w budynkach szkolnych i użytkowanych przez szkoły lub pozostających w zarządzie terenowych organów administracji państwowej, organy te były zobowiązane do zawierania umów o najem mieszkań dla nauczycieli z właścicielami mieszkań. Wtedy, jeżeli nie było możliwości zrealizowania prawa nauczyciela do bezpłatnego mieszkania lub nauczyciel nie korzystał z przysługującego mu uprawnienia, to otrzymywał dodatek mieszkaniowy.

Nowelizacja Karty Nauczyciela z 1992 r. zamieniła prawo do bezpłatnego mieszkania na prawo do mieszkania w miejscu pracy oraz na prawo do częściowego zwrotu czynszu i opłat z tytułu eksploatacji mieszkania. Kolejna nowela Karty Nauczyciela z 1996 r. zastąpiła prawo do zwrotu czynszu i opłat eksploatacyjnych dodatkiem mieszkaniowym, uzależnionym od stanu rodzinnego nauczyciela, przysługującym nauczycielom posiadającym kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela. Natomiast przepisy obowiązujące od lutego 2000 r. prawo do mieszkania w miejscu pracy zamieniły na prawo do lokalu mieszkalnego na terenie gminy, w której jest położona szkoła zatrudniająca nauczyciela.

Zdaniem Sądu Najwyższego ta ewolucja uzasadnia pogląd, że „świadczenie mieszkaniowe”, mimo uregulowania go w rozdziale 7 Karty Nauczyciela („Uprawnienia socjalne i urlopy”) straciło swój pierwotnie socjalny charakter i – w postaci dodatku mieszkaniowego – stało się należnością ze stosunku pracy.

Tym samym, nawet nie będąc formalnie składnikiem wynagrodzenia nauczyciela w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela, dodatek mieszkaniowy odpowiada pojęciu „różnego rodzaju dodatków”, które stanowią przychód ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem jest o­n przychodem z tytułu zatrudnienia „w ramach stosunku pracy”, o jakim mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego można go uznać za element wynagrodzenia za pracę i tym samym zaliczyć do przychodów podlegających obowiązkowej składce ZUS.

Nauczyciel jest zainteresowanym w sprawie szkoła przeciwko ZUSSąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na drugie zagadnienie w uchwale składu 3 sędziów z 6 września 2006 r. (III UZP 4/05). Stwierdził w niej, że nauczyciel, któremu wypłacano dodatek mieszkaniowy z art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela, w sprawie wszczętej z odwołania pracodawcy od decyzji odmawiającej zwrotu składek opłaconych od tego dodatku, jest zainteresowanym w rozumieniu art. 47711 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jako zainteresowany, nauczyciel ma prawo udziału w postępowaniu. Jeżeli nie został wezwany do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie go do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jego wniosek lub na wniosek jednej ze stron. Skutkiem niezawiadomienia zainteresowanego nauczyciela o procesie będzie w takim przypadku nieważność postępowania.


Monika Kozakiewicz
specjalista w zakresie prawa pracy

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Tomasz Nazim

Interim manager, ekonomista, bankowiec, finansista, księgowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »