| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Wyrok SN z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. I UK 172/05

Wyrok SN z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. I UK 172/05

Z art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2 maja 2004 r.) nie wynika zasada pierwszeństwa podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w przypadku zbiegu tego ubezpieczenia z innym tytułem ubezpieczenia społecznego, jeżeli rolnik podjął działalność gospodarczą przed dniem 1 stycznia 1997 r.  

Stan faktyczny sprawy pozwala na przyjęcie, iż wnioskodawca podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego rolników w latach 1978 - 1982 na podstawie art. 38 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz in­nych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140), będąc zwolnio­nym z obowiązku opłacania składki na to ubezpieczenie z mocy art. 40 tej ustawy, a następnie od 1 stycznia 1983 r. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). Przepis art. 3 ust. 2 pkt 1 ostatnio powołanej ustawy stanowił, iż ubezpieczeniu społecznemu rolników nie podlegają osoby będące pracownikami zatrudnionymi w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objęte innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym. Z dniem 14 lutego 1990 r. wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, co spowodowało objęcie go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym osób prowadzących taką działalność na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin. Zgodnie ze wskazanym przepisem ubezpieczeniu takiemu podlegały osoby fizyczne, prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą na pod­stawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub koncesji, określonych w przepisach o działalności gospodarczej (pkt 1) bądź na podstawie uprawnień określonych w przepisach szczególnych (pkt 2). W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy osoby spełniające równocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników podlegały ubezpieczeniu określonemu ustawą. Na osobie prowadzącej działalność ciążył obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia (art. 22 ust. 1 ustawy) oraz opłacania składki na ubezpieczenie społeczne za każdy miesiąc ubezpieczenia (art. 23 ust. 1 ustawy). Nie budzi wątpliwości, iż z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1997 r. wynikało pierwszeństwo podlegania ubezpieczeniu osób prowadzących działalność, jeżeli określona osoba spełniała równocześnie wa­runki objęcia ubezpieczeniem społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ubezpieczeniem społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1999 r., II UKN 435/98, OSNAPiUS 2000 nr 6, poz. 245 oraz z dnia 11 lutego 1999 r., II UKN 461/98, OSNAPiUS 2000 nr 7, poz. 286). Z dniem 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stanowi ona w art. 16 ust. 1 pkt 1, iż ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu podlega rolnik, którego go­spodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, przy czym przepisu tego nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu (art. 16 ust. 3 ustawy). Z kolei w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega inne­mu ubezpieczeniu społecznemu. Stosownie do art. 6 pkt 12 i 13 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2 maja 2004 r. przez inne ubezpieczenie społeczne rozumiało się ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, określone w odrębnych przepisach, zaś przez osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu - osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi przepi­sami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym. Tym samym za­chowany został prymat podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą w przypadku równoczesnego spełnienia warunków objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. Taki stan prawny istniał do dnia 1 stycznia 1997 r., kiedy to do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników został wprowadzo­ny ustawą z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 124, poz. 585 ze zm.) art. 5a stanowiący, iż rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, nieprzerwanie co najmniej 1 rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą, nie będąc pracow­nikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu społecznemu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać in­nemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach. W konse­kwencji z dniem 1 stycznia 1997 r. zmianie uległ również art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin, który w brzmieniu nadanym art. 4 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 1996 r. stanowił, iż osoby spełniające warunki do objęcia ubezpie­czeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników podlegają ubezpieczeniu określonemu w ustawie z zastrzeżeniem przypadków określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przez przepisy te należało rozumieć art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 1996 r. Analiza treści art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu obowiązującym przed 2 maja 2004 r. wskazuje, iż norma ta odnosi się do rolników, którzy najwcześniej w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest w dacie 1 stycznia 1997 r., podlegali z mocy ustawy rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w pełnym zakresie nieprzerwanie co najmniej 1 rok. Tacy rolnicy - podejmując po dniu 31 grud­nia 1996 r. pozarolniczą działalność gospodarczą - utrzymali rolniczy tytuł ubezpie­czenia społecznego (podlegali nadal temu ubezpieczeniu). Od daty wprowadzenia omawianej regulacji prawnej do rolników tych nie miał zastosowania ustawowy prymat ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą, a je­dynie - poprzez złożenie oświadczenia woli w organach rentowych - mogli dokonać wyboru podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą. Z unormowania art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wynika natomiast zasada pierwszeństwa podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w przypadku zbiegu tego ubezpieczenia z innym tytułem ubezpieczenia społecznego, jeżeli rolnik podjął działalność gospodarczą przed dniem 1 stycznia 1997 r. W takim bowiem przypadku - podlegając z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą - nie byłby on rolnikiem, który podlegając ubezpieczeniu rolniczemu w pełnym zakresie z mocy ustawy po­dejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą i nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Możliwość wyboru podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu stwarzał natomiast rolnikowi, który podjął działalność gospodarczą przed dniem 1 stycznia 1997 r., przepis art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 1996 r., naruszenia którego skarga kasacyjna nie zarzuca. Zgodnie z tym uregulowaniem rolnik lub domownik, który w dniu wejścia w życie tej ustawy podlegał innemu ubez­pieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, a spełniał inne warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie, mógł złożyć Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać temu ubezpiecze­niu z wyłączeniem innego ubezpieczenia społecznego. Oznaczało to możliwość do­konania wyboru rolniczego tytułu ubezpieczenia społecznego wyłącznie przez osoby, które w dniu 1 stycznia 1997 r. - bez względu na wcześniejsze podleganie ubezpie­czeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą - spełniały inne warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie. Przepis ten został uchylony z dniem 2 maja 2004 r. przez art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 873 ze zm.).

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Gazeta Samorządu i Administracji598.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria JKP Adwokaci we Wrocławiu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »