| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Wyrok SN z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. I UK 300/04

Wyrok SN z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. I UK 300/04

Przejściowe utrzymanie przywilejów nabywania prawa do wcześniejszej emerytury wyłącznie przez pracowników na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej.

Co do zarzutu, że nieuwzględnienie w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS prawa do wcześniejszej emerytury osób objętych ubezpieczeniami społecznymi z innego tytułu niż stosunek pracy, narusza konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że uprawnienie do wcześniejszego przejścia na emeryturę przysługiwało wyłącznie pracownikom, którzy legitymowali się określonym stażem zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a zatem uprawnienie to zawsze miało pracowniczy, a nie powszechny charakter. Prawo do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego ma wprawdzie konstytucyjne gwarancje (art. 67 ust. 1 Konstytucji), ale zakres oraz formy zabezpieczenia społecznego określają przepisy ustawowe, które opierają się na konstytucyjnej aksjologii wymagającej przestrzegania zasad sprawiedliwości społecznej i równości. Stanowienie prawa odpowiadającego założonym celom politycznym i gospodarczym oraz przyjmowanie optymalnych rozwiązań prawnych, które będą najlepiej służyły realizacji tych celów, należy do kompetencji ustawodawcy, a zadaniem Trybunału Konstytucyjnego nie jest rozstrzyganie o merytorycznej trafności rozwiązań przyjmowanych przez ustawodawcę (orzeczenie z 24 lutego 1997 r, K. 19/96, OTK 1997 nr 1, poz. 6). Punktem wyjścia dla kontroli zgodności aktów normatywnych z Konstytucją jest domniemanie konstytucyjności i racjonalności ustawodawcy. Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny interweniuje tylko w tych przypadkach, w których ustawodawca przekroczy zakres swojej swobody regulacyjnej w sposób na tyle drastyczny, że naruszenie zasad konstytucyjnych jest ewidentne i nie może być żadną miarą zaakceptowane (orzeczenie z 26 kwietnia 1995 r, K. 11/94, OTK1995cz. I, s. 134).

W sprawach dotyczących problematyki społecznej zwraca się uwagę na to, aby zróżnicowanie tytułów ubezpieczenia społecznego nie było nadmierne. Odnosząc to do zarzutu niesprawiedliwego zróżnicowania podmiotów uprawnionych do wcześniejszej emerytury (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji), Trybunał Konstytucyjny wskazywał, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach w rozmaity sposób określają ustawowe przesłanki (kryteria) wcześniejszego przejścia na emeryturę. Kryterium pracowniczego tytułu ubezpieczeń społecznych, powiązanego z okresem pracowniczego zatrudnienia poprzedzającego złożenie wniosku o emeryturę, nie stanowi nierówności, która pozostawałaby w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadą równości i wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowało się bowiem stanowisko, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Argumenty te powinny mieć charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, co oznacza także to, że ewentualne zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony, a zatem nie można ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium. Ponadto argumenty te muszą mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Następnie, argumenty te muszą pozostawać w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych ma więc znacznie większe szansę uznania za zgodne z Konstytucją jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad, które w znacznym stopniu nakładają się na siebie. Biorąc pod uwagę te założenia, Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznał, że ograniczenie zakresu podmiotowego wcześniejszego przechodzenia na emeryturę wynika z założeń i celów reformy systemu świadczeń społecznych. Istotą tego systemu jest jego powszechność, tyle że zmierzająca do urzeczywistnienia prawa do zabezpieczenia społecznego w aktualnych warunkach demograficznych i gospodarczych, a to wymagało reformy systemu emerytalno-rentowego polegającej także na ograniczaniu uprawnień do wcześniejszej emerytury. Ważne było to, że takie rozwiązania proporcjonalnie ograniczały prawa do przechodzenia na wcześniejsze emerytury także w stosunku do pracowników, przy zachowaniu zasady ewolucyjnego kształtowania uprawnień emerytalnych, które wymagały uwzględnienia praw wcześniej nabytych lub ich uzasadnionych ekspektatyw. Oznaczało to, że ustawa o emeryturach i rentach utrzymała dotychczasowe zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę ubezpieczonych pracowników urodzonych przed 1 stycznia 1949 r, natomiast ograniczyła takie możliwości już dla pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 r, a przed 1 stycznia 1969 r. Regulacje te mają charakter przejściowy, dotyczą bowiem ubezpieczonych, którzy w dniu wejścia w życie tej ustawy osiągnęli wiek co najmniej 50 lat. Tego rodzaju sposób i charakter „wygaszania dotychczasowych uprawnień z uwzględnieniem zasad łagodnej ewolucji”, również w odniesieniu do ubezpieczonych pracowników, Trybunał Konstytucyjny uznał za proporcjonalny i uzasadniony z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej. Skoro, według stanu prawnego sprzed 1 stycznia 1999 r, z możliwości przechodzenia na wcześniejszą emeryturę mogli korzystać wyłącznie pracownicy, a nie wszyscy ubezpieczeni, to poszerzenie zakresu stosowania tych przepisów na nową grupę ubezpieczonych prowadziłoby do złamania legislacyjnego założenia nietworzenia nowych preferencyjnych uprawnień emerytalnych, które nie znajdują pokrycia w składkach na ubezpieczenia emerytalne. Powyższe doprowadziło Trybunał Konstytucyjny do uzasadnionych konkluzji, że z konieczności zachowania praw nabytych przez ubezpieczonych pracowników nie można wywodzić obowiązku ustawodawcy kreowania identycznych uprawnień dla innych kategorii ubezpieczonych.

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Gazeta Samorządu i Administracji598.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

tanie-ubezpieczenie.eu

Porównywarka ubezpieczeń

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »