| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Wyrok SN z dnia 3 marca 2005 r. sygn. I UK 189/04

Wyrok SN z dnia 3 marca 2005 r. sygn. I UK 189/04

Prawo do wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki nie ma charakteru nieutracalnego. Wypłata tej emerytury może zostać wstrzymana, jeżeli ustanie przesłanka niemożliwości kontynuowania zatrudnienia z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki ze względu na jego stan zdrowia (art. 134 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm. oraz w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, Dz.U. Nr 28, poz. 149 ze zm.).

W ocenie skarżącego regulacja prawa do wcześniejszych emerytur nie daje podstaw do przyjęcia poglądu, że szczególny charakter tych świadczeń uzasadnia odstępstwo od ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury. Takie odstępstwo musiałoby znajdować wyraźne podstawy w przepisach ustawy, a ponadto wymagałoby szerszej regulacji ze względu na konieczność unormowania wielu kwestii szczegółowych, w tym przykładowo możliwości przywrócenia prawa do takiego świadczenia, jeżeli w krótkim okresie po ustaniu prawa ponownie wystąpiłyby przesłanki uzasadniające nabycie prawa do takiej emerytury (np. pogorszenie w stanie zdrowia dziecka). Wydaje się jednak, że ustawodawca traktuje emerytury w systemie zabezpieczenia społecznego - to niezależnie od ich charakteru - jako świadczenia nieutracalne. W aktualnej sytuacji na rynku pracy z dużym prawdopodobieństwem należy przyjąć, że osoby tracące prawo do świadczeń emerytalno-rentowych nie znajdą odpowiedniego zatrudnienia. Znajdą się zatem w sytuacji osób pozostających bez pracy nie z własnej woli i nie mających innych środków utrzymania, którym z mocy art. 67 ust. 2 Konstytucji RP przysługiwać będzie prawo do zabezpieczenia społecznego. Zakres i formy tego zabezpieczenia społecznego określała w szczególności ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). Artykuł 23 ust. 2 pkt 3 tej ustawy przewidywał możliwość ubiegania się o prawo do zasiłku przysługującemu bezrobotnemu przez osoby, którym w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, świadczenia rehabilitacyjnego. Osoby, którym ustało prawo do emerytury nie miały podstaw do ubiegania się o taki zasiłek. Analogiczną regulację zawiera art. 71 ust. 2 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 100). W konsekwencji osobom tracącym prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski pozostaje prawo do ubiegania się o zasiłek okresowy z pomocy społecznej, co stawia ich bez racjonalnego uzasadniania w gorszej sytuacji prawnej przy ochronie ryzyka bezrobocia od osób pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy. Przesłanki uprawniające do świadczenia określa § 1 ust. 1 rozporządzenia. Na podstawie tego przepisu prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje matce, która nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego jej stałej opieki oraz pielęgnacji lub pomocy w czynnościach samoobsługowych, jeżeli sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, które zostało zaliczone do I grupy inwalidów bez względu na przyczynę chorobową inwalidztwa lub zostało zaliczone do II grupy inwalidów z powodu jednego ze stanów chorobowych wymienionych w ust. 3. Użyte w przepisie określenia "inwalidztwo I lub II grupy" oznaczało według terminologii obowiązującej w dacie przyznania prawa do emerytury całkowitą niezdolność do pracy i niemożność samodzielnej egzystencji w pierwszym przypadku i w drugim przypadku niezdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy z powodu stanów chorobowych wymienionych w ust. 3. Są to stany uniemożliwiające samodzielne poruszanie się wobec zmian fizycznych (pkt 1), uniemożliwiające samodzielność w decyzjach lub czynnościach życia codziennego wobec zmian psychicznych (pkt 2), upośledzające sprawność organizmu wobec zmian psychofizycznych - lekkiego upośledzenia umysłowego z towarzyszącymi kalectwami znacznego stopnia (pkt 3) oraz inne stany chorobowe upośledzające w bardzo poważnym stopniu sprawność organizmu (pkt 4). Dla stwierdzenia spełnienia tego warunku w stosunku do dziecka mającego ukończone 16 lat wymagane było orzeczenie o inwalidztwie, czyli o całkowitej niezdolności do pracy z powodu stanów wymienionych w ust. 3 i o niezdolności do samodzielnej egzystencji z powodu innych zmian chorobowych. Orzeczenie o niezdolności do pracy nie mogło być wymagane w stosunku do dziecka w wieku poniżej 16 lat, gdyż takie dziecko jest niezdolne do wykonywania zatrudnienia z powodu wieku niezależnie od stanu zdrowia. W takim przypadku wymagane było stwierdzenie przez poradnię specjalistyczną lub oddział sprawujący opiekę medyczną jednego z wymienionych w ust. 3 stanów chorobowych powodujących konieczność opieki.

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Gazeta Samorządu i Administracji598.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

tanie-ubezpieczenie.eu

Porównywarka ubezpieczeń

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »