| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Wyrok SN z dnia 14 lipca 2005 r. sygn. II UK 278/04

Wyrok SN z dnia 14 lipca 2005 r. sygn. II UK 278/04

Umowa o pracę zawarta wbrew elementarnym zasadom uczciwego obrotu prawnego w celu uzyskania za wszelką cenę możliwości skorzystania z prawa do wcześniejszej emerytury jest nieważna jako czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.) i nie może stanowić podstawy nabycia prawa do emerytury na mocy art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

W świetle dokonanych ustaleń, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zawarta w dniu 10 sierpnia 2002 r. pomiędzy ubezpieczoną a pracodawcą- Marią W., będącą właścicielem sklepu - perfumerii „C.” w Z., umowa o pracę, na podstawie której ubezpieczona została zatrudniona na czas nieokreślony w wymiarze % etatu w charakterze sprzedawcy w tym sklepie z wynagrodzeniem miesięcznym 380 zł, może być uznana przez organ rentowy za nieważną z tej przyczyny, że obie strony złożyły oświadczenia woli dla pozoru (art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że w chwili zawierania tej umowy pracodawcy - Marii W. znane były zarówno problemy zdrowotne ubezpieczonej, które faktycznie uniemożliwiały jej prawidłowe wywiązanie się z przyjętych obowiązków pracowniczych, jak i motywy oraz z góry określone cele, jakimi kierowała się ubezpieczona przystępując do tej umowy, a pomimo to - z racji wcześniejszej znajomości z ubezpieczoną - zdecydowała się ona na zawarcie tej umowy, która w kontekście późniejszych zaszłości oceniona przez nią została jako niekorzystna.

Natomiast, poczynione w wyniku postępowania sądowego ustalenia pozwalają stwierdzić, że zawierając z pracodawcą- Marią W. w dniu 10 sierpnia 2002 r. umowę o pracę na czas nieokreślony w wymiarze % etatu w charakterze sprzedawcy w sklepie należącym do pracodawcy ubezpieczona: po pierwsze -w chwili podpisywania umowy o pracę ukryła (zataiła) przed swym przyszłym pracodawcą istotną okoliczność, a mianowicie to, że jest dotknięta przewlekłą chorobą reumatyczną która faktycznie uniemożliwi jej wykonywanie pracy w charakterze sprzedawcy sklepowego i tym samym wywiązywanie się z przyjmowanego tą umową zobowiązania; po drugie -poddając się obowiązkowemu badaniu lekarskiemu przed przystąpieniem do pracy (art. 229 § 1 pkt 1 k.p.), które miało na celu stwierdzenie, czy jest ona zdolna do wykonywania pracy na stanowisku sprzedawcy w perfumerii „C.” i czy nie ma przeciwwskazań zdrowotnych, aby pracę tę wykonywała, ubezpieczona nie poinformowała również badającego ją lekarza o obciążającej ją przewlekłej chorobie reumatycznej i tylko dlatego uzyskała od niego zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jest zdolna do wykonywania pracy na stanowisku sprzedawcy w perfumerii „C.” „wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych”; po trzecie - tylko ze względu na fakt legitymowania się przez ubezpieczoną uzyskanym w ten sposób zaświadczeniem lekarskim, stwierdzającym jej zdolność do pracy oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych w podjęciu pracy sprzedawcy w sklepie, pracodawca mógł dopuścić ubezpieczoną do pracy (art. 229 § 4 k.p.), a w konsekwencji zgłosił jąjako pracownika do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem jej ubezpieczenia i uiszczenia w dniu 16 sierpnia 2002 r. pierwszego stosownego „świadczenie płatnika składek”; po czwarte - dopiero wówczas, uzyskawszy status ubezpieczonego pracownika, ubezpieczona spełniła warunek ustawowy umożliwiający jej wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury - co uczyniła formalnie w dniu 28 sierpnia 2002 r, ponieważ w tej dacie udowodniła także łączny staż pracy w wymiarze 36 lat 4 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych, zaś w dniu 19 września 2002 r. kończyła 55 lat, a tym samym spełniała wszystkie określone w art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) warunki ustawowe niezbędne do ubiegania się o wcześniejsza emeryturę; tym sposobem ubezpieczona realizowała swój pierwotnie zamierzony cel, ukrywany (reservatio mentalis) zarówno przed pracodawcą jak i przed lekarzem, który wystawił jej zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy w charakterze sprzedawcy w sklepie. W tej sytuacji należy mieć na uwadze, że - występując w dniu 28 sierpnia 2002 r. z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury - ubezpieczona, która uzyskała status „pracownika”, a tym samym spełniała formalnie także to określone w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaganie prawne, które jest niezbędne do uzyskania wcześniejszej emerytury, w istocie realizowała prawo, jakie przysługuje każdemu ubezpieczonemu, spełniającemu obowiązujące w tym względzie wymagania ustawowe. Jednakże, dokonując oceny tej czynności prawnej ubezpieczonej na gruncie art. 58 § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p., należy mieć na uwadze i to, że w danym wypadku ubezpieczona (a) w celu uzyskania formalnego statusu „pracownika” oraz (b) w następstwie tego, w celu uzyskania uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury, (c) podjęła działania nieuczciwe zarówno wobec pracodawcy, jak i wobec lekarza orzekającego o jej zdolności do pracy i o braku przeciwwskazań do podjęcia przez nią pracy na stanowisku sprzedawcy (art. 229 § 1 pkt 1 oraz art. 229 § 4 k.p.), a mianowicie zataiła fakt, że cierpi na przewlekłą chorobę reumatyczną która uniemożliwi jej wykonywanie pracy na stanowisku sprzedawcy w sklepie (co zresztą później faktycznie miało miejsce), w następstwie czego doprowadziła do formalnego zatrudnienia jej na takim stanowisku pracy oraz do uzyskania wymaganego zaświadczenia lekarskiego o zdolności do tej pracy i braku przeciwwskazań w jej podjęciu, a wszystko jedynie po to, aby móc jako „pracownik” wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury. W przeciwnym wypadku, gdyby ubezpieczona poinformowała pracodawcę oraz badającego ją lekarza o swych przewlekłych schorzeniach reumatycznych, a także o tym, że zamierza umowę tę zawrzeć jedynie w celu uzyskania statusu pracownika, co ma jej umożliwić następnie niezwłoczne wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury, po czym zamierza zrezygnować z tego zatrudnienia, to zapewne w ogóle nie doszłoby do zawarcia powyższej umowy o pracę, a w wypadku jej zawarcia w takich okolicznościach należałoby ją uznać za umowę zawartą dla pozoru (art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, w której umowa o pracę ubezpieczonej z pracodawcą- Marią W. z dnia 10 sierpnia 2002 r. zawarta została w wyniku świadomego naruszenia przez ubezpieczoną obowiązujących przepisów prawa oraz elementarnych zasad uczciwości -jakie powinny być przestrzegane na rynku pracy w stosunkach pomiędzy pracodawcami oraz osobami ubiegającymi się o zatrudnienie lub pracownikami również z uwagi na wynikające z nich konsekwencje w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, wypłacanych ze środków publicznych (Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) wyłącznie ze względu na dążenie do realizacji założonego przez nią celu, jakim było uzyskanie statusu prawnego „pracownika” jedynie po to, aby móc skorzystać z formalnego uprawnienia do wystąpienia następnie z wnioskiem o przyznanie jej prawa do wcześniejszej emerytury. W konsekwencji, z uwagi na fakt, że ubezpieczona zawierając w dniu 10 sierpnia z pracodawcą- Marią W. umowę o pracę postępowała wbrew elementarnym zasadom uczciwego obrotu prawnego w celu uzyskania za wszelką ceną (per fas et nefas) możliwości skorzystania z prawa do wcześniejszej emerytury, to na podstawie art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. zasadne jest stwierdzenie przez organ rentowy w postępowaniu z wniosku ubezpieczonej o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, że umowa ta jest nieważna jako czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i z tej przyczyny nie mogła stanowić podstawy prawnej dla uznania, że ubezpieczona w chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury posiadała status prawny „pracownika”.

reklama

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Marta Jeleń

Radca prawny LL.M.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »