| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje jedynie pracownikom. Nie mają go więc osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne czy prowadzące własną działalność gospodarczą. Urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w naturze, co wyklucza jakiekolwiek finansowe rekompensaty wypłacane w zamian za urlop. W przypadku jednak, gdy następuje rozwiązanie stosunku pracy, a wykorzystanie urlopu w naturze jest niemożliwe, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni płatnego wypoczynku. Informacje o tym, jak planować, obliczać i udzielać urlopu, piszemy w naszym opracowaniu.

PRZYKŁAD

Pracodawca zatrudnił pracownika na 3/4 etatu od 1 czerwca 2013 r. Pracownik ma staż pracy krótszy niż 10 lat. Proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy urlop wypoczynkowy pracownika wynosi 15 dni (3/4 × 20 dni). Za okres pracy od 1 czerwca do 31 grudnia br. nabędzie on prawo do 8,75 dnia urlopu (7/12 × 15 dni = 8,75 dnia, czyli po zaokrągleniu 9 dni).

Gdy w trakcie roku kalendarzowego dochodzi do zmiany wymiaru czasu pracy danego pracownika (np. z niepełnego na pełny lub odwrotnie), właściwą metodą wyliczenia wymiaru urlopu jest dokonanie dwóch niezależnych wyliczeń odpowiednio dla okresu pracy w danym wymiarze etatu.

PRZYKŁAD

Pracownik, posiadający staż pracy przekraczający 10 lat, przez 4 miesiące był zatrudniony na 3/4 etatu, a przez pozostałe 8 miesięcy tego roku na 1/2 etatu. Z tytułu pracy w wyższym wymiarze etatu ma prawo do 7 dni urlopu [(3/4 × 26) × 4/12 = 6,5, po zaokrągleniu 7 dni], natomiast z racji zatrudnienia na pół etatu 9 dni [(1/2 × 26) × 8/12 = 8,67, po zaokrągleniu 9 dni]. W roku kalendarzowym wymiar urlopu pracownika wyniesie 16 dni.

Ze zmianą wymiaru czasu pracy mamy czasami do czynienia w trakcie miesiąca. W przepisach nie znajdziemy wytycznych, jak postępować w takich przypadkach. Wśród ekspertów prawa pracy można spotkać się z 2 poglądami w tym zakresie. Zgodnie z nimi, przy ustalaniu proporcjonalnego urlopu w miesiącu zmiany etatu:

  • przyjmuje się taki wymiar czasu pracy, w którym pracownik przepracuje większość dni lub
  • należy przyjąć wymiar etatu obowiązujący pracownika pierwszego dnia tego miesiąca.

PRZYKŁAD

Do 14 kwietnia 2013 r. pracownik z 8-letnim stażem urlopowym zatrudniony na czas nieokreślony pracował na pełny etat. Od następnego dnia wymiar czasu pracy wyniósł 3/4 etatu. Zgodnie z pierwszym poglądem, o którym mowa wyżej, pracownik za cały 2013 r. ma prawo do 17 dni urlopu, w tym:

  • za okres od stycznia do marca – 5 dni (3/12 × 20 dni = 5 dni),
  • za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia (większą część kwietnia pracownik przepracował na niepełnym etacie) – 12 dni (3/4 etatu × 20 dni × 9/12 = 11,25 dnia, po zaokrągleniu 12 dni).

Według drugiego poglądu pracownik również byłby uprawniony do 17 dni urlopu, tj. (4/12 × 20 dni = 6,67 dnia, po zaokrągleniu 7 dni) + (8/12 × 3/4 etatu × 20 dni = 10 dni).

Tabela 2.Wymiar urlopu wypoczynkowego pracowników niepełnoetatowych

Wymiar etatu

Wymiar urlopu w roku kalendarzowym (po zaokrągleniu)

staż urlopowy mniejszy niż 10 lat

co najmniej 10-letni staż urlopowy

1/2

10 dni (10 × 8 = 80 godz.)

13 dni (13 × 8 = 104 godz.)

1/3

7 dni (7 x 8 = 56 godz.)

9 dni (9 x 8 = 72 godz.)

1/4

5 dni (5 × 8 = 40 godz.)

7 dni (7 × 8 = 56 godz.)

2/3

14 dni (14 × 8 = 112 godz.)

18 dni (18 × 8 = 144 godz.)

3/4

15 dni (15 × 8 = 120 godz.)

20 dni (20 × 8 = 160 godz.)

4/5

16 dni (16 × 8 = 128 godz.)

21 dni (21 × 8 = 168 godz.)

Decyzja, jak w omawianym przypadku ustalać wymiar urlopu wypoczynkowego, zależy zatem od pracodawcy. Jeżeli są różnice w wysokości wymiaru urlopu wypoczynkowego, najbezpieczniej jest wybrać sposób liczenia korzystniejszy dla pracownika. Pracodawca nie narazi się wtedy na jego roszczenia.

Zaliczanie okresów nauki do stażu urlopowego

Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
  • średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
  • średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
  • średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkoły policealnej – 6 lat,
  • szkoły wyższej – 8 lat.

Pracownicy, którzy uzyskali stopień licencjata, są traktowani pod względem naliczania stażu urlopowego, jakby ukończyli szkołę wyższą – należy im wliczać 8 lat.

Zaliczanie okresów nauki do okresów pracy ma charakter bezwarunkowy, tj. nie zależy od rodzaju szkoły czy okresu, w jakim pracownik podjął pracę po ukończeniu nauki. Nie ma również znaczenia, w jakim trybie pracownik się uczył: dziennym, wieczorowym czy zaocznym. Należy jednak pamiętać, że nie wlicza się powtarzanych lat, czyli rzeczywistego okresu nauki. Do stażu urlopowego liczy się jedynie okres nauki przewidziany programem nauczania. Okresów nauki niezakończonych w sposób ustanowiony przez program nie uwzględnia się (np. uzyskanie na studiach absolutorium bez dyplomu nie daje prawa do wliczenia 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej).

Okresy nauki w kolejnych szkołach nie podlegają sumowaniu (art. 155 § 1 k.p.). Do wymiaru urlopu zalicza się okres, który wynika z tytułu ukończenia ostatniej szkoły.

Czasami zdarza się, że pracownik w tym samym okresie uczył się i pracował. Wtedy do okresu, od którego zależy wymiar urlopu, należy wliczać albo okres nauki, albo okres pracy, w zależności od tego, który wariant jest korzystniejszy dla pracownika (art. 155 § 2 k.p.).

PRZYKŁAD

Pracownik po ukończeniu liceum ogólnokształcącego od 1 października 2008 r. podjął swoje pierwsze zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, które kontynuuje do chwili obecnej. 1 października 2008 r. rozpoczął też 5-letnie studia wyższe. W połowie lipca 2013 r. planuje obronę pracy magisterskiej. W tej sytuacji korzystniejsze dla pracownika jest wliczanie do stażu pracy, wpływającego na wymiar jego urlopu, okresu zatrudnienia, w którym równolegle była pobierana nauka. Uwzględniając 4 lata szkoły średniej oraz 5 lat zatrudnienia, 30 września 2013 r. pracownik osiągnie ogółem 9-letni staż pracy, a 10-letni (uprawniający do wyższego wymiaru urlopu) 30 września 2014 r. Uwzględniając 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej w lipcu 2013 r. pracownik miałby do przepracowania dwa lata, aby osiągnąć 10-letni okres zatrudnienia. Wyższy wymiar urlopu pracownik osiągnąłby wówczas w lipcu 2015 r.

Okresy nauki należy udokumentować świadectwem lub dyplomem wydanym przez daną szkołę, ewentualnie duplikatem wydanym zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Oryginał dokumentu pracownik okazuje do wglądu pracodawcy, który przechowuje w jego aktach osobowych kserokopię tego dokumentu poświadczoną za zgodność z oryginałem.

PRZYKŁAD

Pracownik zatrudniony od 1 marca 2013 r. legitymuje się:

  • świadectwem ukończenia liceum ogólnokształcącego,
  • świadectwem pracy dokumentującym 4 lata pracy na podstawie umowy o pracę,
  • wpisem w książeczce wojskowej o odbyciu służby zasadniczej trwającej 1 rok,
  • zaświadczeniem o wykonywaniu przez 2 lata zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło,
  • zaświadczeniem o 5-letnim okresie prowadzenia działalności gospodarczej.

Zaliczeniu do stażu urlopowego podlegają w tym przypadku: szkoła, okres wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę, służba wojskowa oraz aktualne zatrudnienie. Okresów pracy na podstawie umowy o dzieło i prowadzenia działalności gospodarczej nie można zaliczyć do stażu urlopowego. Pracownik będzie posiadał na koniec czerwca br. staż urlopowy wynoszący ogółem 9 lat i 4 miesiące, co uprawnia go do urlopu w wymiarze 20 dni.

Poza okresami zatrudnienia pracowniczego (w tym pracy za granicą) i nauki szkolnej, zaliczeniu do stażu urlopowego (na podstawie przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów szczególnych) podlegają również m.in. okresy wymienione w tabeli 3.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Eksperci BUDTRADE.pl

Ekipa BUDTRADE.pl to fachowcy w dziedzinie materiałów budowlanych oraz ich efektywnego wykorzystania.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »