| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje jedynie pracownikom. Nie mają go więc osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne czy prowadzące własną działalność gospodarczą. Urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w naturze, co wyklucza jakiekolwiek finansowe rekompensaty wypłacane w zamian za urlop. W przypadku jednak, gdy następuje rozwiązanie stosunku pracy, a wykorzystanie urlopu w naturze jest niemożliwe, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni płatnego wypoczynku. Informacje o tym, jak planować, obliczać i udzielać urlopu, piszemy w naszym opracowaniu.

Wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2012 r. (K 27/11), który wszedł w życie 8 października 2012 r., nakazano powrót do zasad ustalania wymiaru czasu pracy obowiązujących w 2010 r. Obecnie zatem każde święto, które przypada w innym dniu niż niedziela, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Dzięki temu współczynnik ekwiwalentowy jest ponownie jednakowy dla wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym wymiarze etatu, niezależnie od tego, jaki dzień wolny wynikający z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy wyznaczy pracodawca.

Aby obliczyć współczynnik ekwiwalentowy, należy:

  • od liczby dni w roku kalendarzowym odjąć łączną liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy,
  • otrzymany wynik podzielić przez 12.

W przypadku pracowników zatrudnionych na pełny etat obliczenie współczynnika w 2013 r. powinno wyglądać następująco:

[365 dni – (52 niedziele + 10 dni świątecznych przypadających w innym dniu niż niedziela + 52 dni wolne z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy)] : 12 = 20,92.

Współczynnik do obliczenia ekwiwalentu za urlop dla pracownika pracującego w niepełnym wymiarze czasu pracy należy ustalać proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy. Zatem współczynnik ekwiwalentowy dla pracownika niepełnoetatowego wynosi np. 15,69 przy zatrudnieniu na 3/4 etatu (3/4 × 20,92) i 10,46 przy zatrudnieniu na 1/2 etatu (1/2 × 20,92).

Współczynnik ekwiwalentowy należy przyjmować do obliczania ekwiwalentu za urlop z tego roku, w którym pracownik nabył prawo do ekwiwalentu, bez względu na to, czy ekwiwalent dotyczy urlopu bieżącego czy zaległego.

Ekwiwalent dla pracowników tymczasowych

Jeżeli pracownik tymczasowy nie wykorzysta przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w całości lub w części w czasie wykonywania pracy tymczasowej, to agencja pracy tymczasowej ma obowiązek wypłacić mu z tego tytułu ekwiwalent pieniężny. Ekwiwalent za jeden dzień urlopu należy ustalać, dzieląc wynagrodzenie uzyskane przez pracownika tymczasowego w okresie wykonywania przez niego pracy tymczasowej przez liczbę dni pracy, za które to wynagrodzenie przysługiwało (art. 17 ust. 3–4 ustawy z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych – Dz.U. nr 166, poz. 1608 z późn. zm.).

ZGODNIE Z PRAWEM

Art. 171 Kodeksu pracy

§ 1. W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

§ 2. (uchylony).

§ 3. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

Świadczenie urlopowe

Pracodawcy, którzy nie mają obowiązku tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a więc zatrudniający według stanu na 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, mogą wypłacać swoim pracownikom raz w roku świadczenie urlopowe, pod warunkiem korzystania przez pracownika z urlopu wypoczynkowego przez co najmniej 14 kolejnych dni w danym roku. Wysokość świadczenia urlopowego nie zależy od stażu pracy, zajmowanego stanowiska, sytuacji materialnej pracownika itp.

Wysokość świadczenia urlopowego nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego na zfśs obowiązującego w danym roku i przypadającego na jednego pracownika. Odpis ten wynosi 37,5% (lub 50% na zatrudnionych w szczególnych warunkach) przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą, pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe. W 2013 r. przez średniomiesięczne wynagrodzenie w gospodarce należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2010 r. ogłoszone przez Prezesa GUS (art. 5a ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn. zm., dalej „ustawa o zfśs”). Zatem do obliczeń wysokości odpisu na 2013 r. należy przyjąć kwotę 2917,14 zł.

WAŻNE!

Wysokość świadczenia dla niepełnoetatowców należy ustalać proporcjonalnie do ich wymiaru czasu pracy.

Pracodawcy mogą całkowicie zaprzestać wypłaty świadczenia urlopowego. Pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników objętych układem zbiorowym pracy postanowienia w sprawie niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera w układzie zbiorowym pracy (art. 3 ust. 3b ustawy o zfśs). Jeżeli u takiego pracodawcy pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, decyzję w tej sprawie należy umieścić w regulaminie wynagradzania. Pozostali pracodawcy, tj. nieobjęci układem zbiorowym pracy oraz niezobowiązani do wydania regulaminu wynagradzania, informację o niewypłacaniu świadczenia urlopowego przekazują pracownikom do końca stycznia danego roku, w sposób przyjęty w danym zakładzie.

Tabela 6. Maksymalna wysokość świadczeń urlopowych w 2013 r. dla osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy

Osoba, na którą jest dokonywany odpis

Wysokość świadczenia urlopowego

Na jednego zatrudnionego (37,5%)

2917,14 zł x 37,5% = 1093,93 zł

Na jednego pracownika wykonującego pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych (50%)

2917,14 zł x 50% = 1458,57 zł

Na jednego pracownika młodocianego:

 

● w pierwszym roku nauki (5%)

2917,14 zł x 5% = 145,86 zł

● w drugim roku nauki (6%)

2917,14 zł x 6% = 175,03 zł

● w trzecim roku nauki (7%)

2917,14 zł x 7% = 204,20 zł

Opodatkowanie i oskładkowanie świadczeń urlopowych

Świadczenie urlopowe, niezależnie od wysokości, podlega opodatkowaniu. Od świadczenia urlopowego nie należy natomiast opłacać składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, pod warunkiem że jego wysokość nie przekroczy rocznego odpisu podstawowego na zfśs (odpowiednio dla pracownika zatrudnionego w warunkach normalnych, szczególnych lub dla pracownika młodocianego). W razie wypłacenia pracownikowi świadczenia w kwocie przekraczającej wartość odpisu lub w wyższej niż wynikająca z proporcjonalnego przeliczenia do etatu – nadwyżka stanowi podstawę wymiaru składek.

W sytuacji gdy świadczenie urlopowe wypłaca z własnych środków pracodawca zatrudniający w przeliczeniu na pełne etaty 20 i więcej pracowników lub gdy świadczenie to jest finansowane z funduszu na cele socjalno-bytowe utworzonego przez jednostki posiadające zfśs, wówczas stanowi ono w pełnej wysokości podstawę wymiaru składek i podatku.

Stan prawny na 29 maja 2013 r.

Mariusz Pigulski

ZGODNIE Z PRAWEM

Art. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

1. Fundusz tworzą, z zastrzeżeniem ust. 2, pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

1a. (uchylony).

1b. (uchylony).

2. Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą Fundusz, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników.

3. Pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, z zastrzeżeniem ust. 2, mogą tworzyć Fundusz do wysokości i na zasadach określonych w art. 5 lub mogą wypłacać świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4–6.

3a. Pracodawcy, o których mowa w ust. 3, nieobjęci układem zbiorowym pracy oraz niezobowiązani do wydania regulaminu wynagradzania, informacje w sprawie nietworzenia Funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego przekazują pracownikom w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

3b. U pracodawców, o których mowa w ust. 3, zatrudniających co najmniej 20 pracowników, objętych układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawie nietworzenia Funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w układzie zbiorowym pracy. Jeżeli u takich pracodawców pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawie nietworzenia Funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego zawiera się w regulaminie wynagradzania; art. 4 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

4. Wysokość świadczenia urlopowego, o którym mowa w ust. 3, nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego, określonego w art. 5 ust. 2, 2a i 3 – odpowiedniego do rodzaju zatrudnienia pracownika, z tym że wysokość świadczenia dla zatrudnionych, o których mowa w art. 5 ust. 2 i 3, ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.

5. Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, wypłaca pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.

5a. Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego, o którym mowa w ust. 5.

6. Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, nie podlega składce na ubezpieczenie społeczne pracowników.

7. (uchylony).

Zadaj pytanie: Forum Kadry

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Komandzik-Szałagan

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »