| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Wszystko o urlopach wypoczynkowych

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje jedynie pracownikom. Nie mają go więc osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne czy prowadzące własną działalność gospodarczą. Urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany w naturze, co wyklucza jakiekolwiek finansowe rekompensaty wypłacane w zamian za urlop. W przypadku jednak, gdy następuje rozwiązanie stosunku pracy, a wykorzystanie urlopu w naturze jest niemożliwe, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni płatnego wypoczynku. Informacje o tym, jak planować, obliczać i udzielać urlopu, piszemy w naszym opracowaniu.

Składniki zmienne uwzględniamy w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. W przypadku gdy ich wysokość ulega znacznym wahaniom (m.in. gdy wysokość składnika zależy od wyników sprzedaży czy od wielkości produkcji), mogą być one wliczone do podstawy urlopowej w łącznej wysokości wypłaconej pracownikowi w okresie nieprzekraczającym 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu.

W sytuacji gdy w zakładzie pracy termin wypłaty pensji przypada w następnym miesiącu po miesiącu przepracowanym (np. 10. dnia miesiąca), przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy należy uwzględnić zmienne składniki wynagrodzenia faktycznie wypłacone pracownikowi w okresie 3 lub maksymalnie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc korzystania przez niego z płatnego wypoczynku, niezależnie od tego, za jakie miesiące składniki te przysługiwały.

PRZYKŁAD

Właściciel małej firmy tekstylnej Piotr S. wypłaca pensję wynikającą ze stawki godzinowej za dany miesiąc 10. dnia następnego miesiąca, a zmienną premię regulaminową – do końca ostatniego dnia miesiąca, za który premia jest należna. W czerwcu 2013 r. musiał on wypłacić jednemu z pracowników wynagrodzenie za 10 dni majowego urlopu wypoczynkowego. Ustalając jego wysokość, powinien uwzględnić premię wypłaconą w lutym, marcu i kwietniu 2013 r. oraz wynagrodzenie godzinowe wypłacone w tych samych miesiącach, mimo że dotyczyło ono odpowiednio stycznia, lutego i marca.

Obliczanie wynagrodzenia urlopowego

Po ustaleniu podstawy wymiaru wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy można przejść do kolejnych etapów obliczania tego wynagrodzenia, takich jak:

  • jednorazowe podzielenie podstawy wymiaru przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa, a następnie
  • jednorazowe pomnożenie tak ustalonego wynagrodzenia za jedną godzinę pracy przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w czasie urlopu w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu (§ 9 rozporządzenia urlopowego).

Do liczby godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę, zaliczamy wszystkie faktycznie przepracowane godziny, a nie tylko godziny pracy świadczonej przez pracownika zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Oznacza to, że należy brać pod uwagę również godziny nadliczbowe (zarówno wypracowane w dni robocze, jak i w niedziele, święta oraz w inne dni wolne wynikające z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy) oraz godziny pełnionych dyżurów (jeśli w czasie ich trwania pracownik wykonywał pracę).

PRZYKŁAD

Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy (pracuje w podstawowym systemie czasu pracy od poniedziałku do piątku), wynagradzany stałą stawką miesięczną w wysokości 4000 zł brutto, w czerwcu 2013 r. korzystał z 4 dni urlopu wypoczynkowego (32 godziny). W okresie od marca do maja 2013 r. przepracował 24 godziny nadliczbowe (w marcu 13 godzin, w kwietniu 4 godziny i w maju 7 godzin), za co otrzymał wynagrodzenie w łącznej kwocie 950 zł. Natomiast w maju 2013 r. wykonywał pracę w czasie pełnionego dyżuru przez 6 godzin, za co otrzymał 150 zł.

Pracownikowi za czerwiec 2013 r. przysługuje stałe miesięczne wynagrodzenie, które dodatkowo należy zwiększyć o wynagrodzenie urlopowe obliczone ze zmiennych składników (w tym przypadku z wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz za dyżur). W tym celu podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego (950 zł + 150 zł) należy podzielić przez liczbę przepracowanych godzin w okresie, z którego została ustalona ta podstawa.

W miesiącach poprzedzających urlop pracownik przepracował ogółem 520 godzin, z czego:

  • w marcu – 168 godzin normalnego czasu pracy + 13 godzin nadliczbowych,
  • w kwietniu – 168 godzin normalnego czasu pracy + 4 godziny nadliczbowe,
  • w maju – 160 godzin normalnego czasu pracy + 7 godzin nadliczbowych + 6 godzin przepracowanego dyżuru.

Dzieląc podstawę wymiaru (950 zł + 150 zł) przez liczbę przepracowanych godzin (520), wyliczymy wynagrodzenie za 1 godzinę pracy. Wynagrodzenie to w kwocie 2,12 zł (1100 zł : 520 godzin) należy pomnożyć przez liczbę godzin urlopu. Wynagrodzenie urlopowe pracownika ze zmiennych składników wynosi zatem 67,84 zł (2,12 zł × 32 godziny).

Wynagrodzenie pracownika za czerwiec 2013 r. wyniesie 4067,84 zł (4000 zł + 67,84 zł).

Zmiana w składnikach wynagrodzenia

W praktyce zdarza się, że dochodzi do zmian w składnikach pensji branych pod uwagę przy wyliczaniu wynagrodzenia urlopowego (przyznanie lub zlikwidowanie danego składnika) lub zmian ich wysokości w okresie, z którego ustala się podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego, wprowadzonych przed rozpoczęciem przez pracownika urlopu wypoczynkowego lub w miesiącu wykorzystywania tego urlopu. W takim przypadku podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego należy ustalić ponownie, z uwzględnieniem tych zmian.

Ta zasada powoduje, że wzrost płacy przekłada się na wyższe wynagrodzenie urlopowe. Gdy pensja zmniejsza się, wynagrodzenie za urlop będzie niższe.

PRZYKŁAD

Pracujący w podstawowym systemie czasu pracy od poniedziałku do piątku (po 8 godzin) Marcin D. w czerwcu 2013 r. przebywał 10 dni na urlopie wypoczynkowym. Od 1 maja 2013 r. jest on wynagradzany stawką godzinową, która wynosi 20 zł/godz. i dodatkowo otrzymuje premię w wysokości 10% wynagrodzenia za dany miesiąc. Do 30 kwietnia 2013 r. otrzymywał stałą płacę w wysokości 3500 zł miesięcznie. W maju 2013 r. Marcin D. zarobił 3500 zł.

Krok 1. Obliczamy podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego

W podstawie wymiaru wynagrodzenia urlopowego należy uwzględnić składniki wynagrodzenia wypłacone w okresie 3 miesięcy poprzedzających rozpoczęcie urlopu. W związku z tym w pierwszej kolejności trzeba przeliczyć wynagrodzenie pracownika za marzec i kwiecień 2013 r. według stawki godzinowej.

Wynagrodzenie przeliczone do celów urlopowych wynosi:

  • za marzec 2013 r.:

(168 godz. × 20 zł) + (3360 zł × 10% premii) = 3360 zł + 336 zł = 3696 zł,

  • za kwiecień 2013 r.:

(168 godz. × 20 zł) + (3360 zł × 10% premii) = 3360 zł + 336 zł = 3696 zł.

Podstawę wymiaru wynagrodzenia urlopowego stanowi suma wynagrodzeń z 3 miesięcy (od marca do maja 2013 r.), która wynosi 10 892 zł (3696 zł + 3696 zł + 3500 zł).

Krok 2. Obliczamy stawkę za 1 godzinę urlopu

Sumę wynagrodzeń z 3 miesięcy należy podzielić przez liczbę godzin przepracowanych w okresie od marca do maja, tj. przez 496 godz. (168 godz. + 168 godz. + 160 godz.). Wynagrodzenie za 1 godzinę wyniesie:

10 892 zł : 496 godz. = 21,96 zł.

Krok 3. Obliczamy wynagrodzenie urlopowe

Aby obliczyć wynagrodzenie urlopowe, wynagrodzenie za 1 godzinę pracy należy pomnożyć przez liczbę godzin wykorzystanego urlopu: 10 dni x 8 godz., tj. 80 godz. × 21,96 zł = 1756,80 zł.

Wynagrodzenie urlopowe pracownika wyniesie 1756,80 zł.

Niepełny przepracowany okres

Jeżeli przez cały okres przyjęty do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego, tj. 3 miesiące lub maksymalnie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wykorzystywania urlopu wypoczynkowego lub przez okres krótszy, lecz obejmujący pełne miesiące kalendarzowe, pracownikowi nie przysługiwało wynagrodzenie o charakterze zmiennym, przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego należy uwzględniać najbliższe miesiące, za które pracownikowi takie wynagrodzenie przysługiwało (§ 11 ust. 1 rozporządzenia urlopowego).

Niekiedy zdarza się, że pracownik (np. nowo zatrudniony) przed rozpoczęciem urlopu wypoczynkowego otrzymał wynagrodzenie w postaci zmiennych składników za okres krótszy niż przyjęty do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego. Wówczas podstawę wymiaru wynagrodzenia za urlop stanowi wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres faktycznie przepracowany (§ 11 ust. 2 rozporządzenia urlopowego).

PRZYKŁAD

Danuta D. od 10 maja 2013 r. pracuje w zakładzie krawieckim na pełny etat w podstawowym systemie czasu pracy od poniedziałku do piątku. Jest wynagradzana według systemu akordowego i zarabia 10 zł za uszycie jednej pary rękawiczek. Pracownica musiała skorzystać 23 maja z jednego dnia urlopu na żądanie. Do tego czasu Danuta D. zarobiła 1600 zł. Aby obliczyć przysługujące jej wynagrodzenie urlopowe, należy:

  • ustalić stawkę godzinową z dotychczas uzyskanego wynagrodzenia: 1600 zł : 72 godziny pracy (liczba godzin wypracowanych w okresie od 10 do 22 maja) = 22,22 zł,
  • wyliczoną stawkę pomnożyć przez liczbę godzin urlopu: 22,22 zł × 8 godzin urlopu = 177,76 zł (wynagrodzenie za urlop 23 maja).

Urlop na przełomie miesięcy

Jeżeli urlop przypada na przełomie miesięcy, nie należy ustalać podstawy wymiaru wynagrodzenia urlopowego odrębnie dla każdego z tych miesięcy (§ 8 pkt 1 rozporządzenia urlopowego). Podstawę wymiaru należy ustalać z miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a nie z miesięcy poprzedzających miesiąc wykorzystywania urlopu. Oznacza to, że podstawa wymiaru powinna być ustalana z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu również dla tej części urlopu, która rozpoczęta w danym miesiącu jest kontynuowana w miesiącu następnym.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Europejski Fundusz Leasingowy

Europejski Fundusz Leasingowy SA powstał w 1991 roku, jako jedna z pierwszych firm leasingowych w Polsce.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »