| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Nowe urlopy wychowawcze pracowników i uprawnienia rodzicielskie przedsiębiorców

Nowe urlopy wychowawcze pracowników i uprawnienia rodzicielskie przedsiębiorców

Pracownik-rodzic może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy urlopu wychowawczego, a nie tak jak dotychczas 3 lata. Jeden miesiąc urlopu wychowawczego został bowiem zarezerwowany wyłącznie dla jednego pracownika-rodzica i nie może z niego skorzystać drugi z rodziców. To najważniejsza zmiana z obowiązujących od 1 października 2013 r. nowych zasad udzielania urlopów wychowawczych.

Tym samym od 1 października 2013 r. jedno z rodziców – pracownica albo pracownik może skorzystać co najwyżej z 35 miesięcy urlopu wychowawczego. Pozostały miesiąc przysługuje bowiem na zasadzie wyłączności drugiemu z nich (to samo dotyczy urlopu wychowawczego przysługującego na niepełnosprawne dziecko).

PRZYKŁAD:

Pracownica 8 października 2013 r. złożyła wniosek o udzielenie jej 36 miesięcy urlopu wychowawczego. Jej mąż jest zatrudniony u innego pracodawcy. Pracodawca nie może udzielić jej urlopu we wnioskowanym wymiarze, a tylko w wymiarze 35 miesięcy, ponieważ 1 miesiąc z 36 miesięcy przysługuje tylko pracownikowi-ojcu dziecka. Jeżeli ojciec go nie wykorzysta, to miesiąc urlopu przepadnie. Gdyby po pewnym czasie okazało się, że dziecko jest niepełnosprawne, to również jedno z rodziców będzie mogło wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy urlopu wychowawczego. Pozostały miesiąc będzie przysługiwał tylko drugiemu z rodziców.

Urlop w wymiarze 36 miesięcy dla jednego rodzica (opiekuna)

Rodzic dziecka ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, jeżeli:

  • drugi rodzic dziecka nie żyje,
  • drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
  • drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu (art. 186 § 9 Kodeksu pracy).

W tych przypadkach nie ma bowiem możliwości, aby drugi rodzic skorzystał z nieprzenoszalnej części urlopu.

Urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy przysługuje również wtedy, gdy dziecko pozostaje pod opieką tylko jednego opiekuna (art. 186 § 10 Kodeksu pracy).

UWAGA!

Po zmianie przepisów od 1 października 2013 r. rodzice dziecka mają prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego tylko wówczas, gdy: drugi rodzic dziecka nie żyje, nie przysługuje mu władza rodzicielska, został pozbawiony władzy rodzicielskiej (także gdy została ona ograniczona lub zawieszona) lub dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna.

Wykorzystywanie urlopu wychowawczego w częściach

Urlop wychowawczy może być wykorzystany jednorazowo albo w częściach – od 1 października 2013 r. najwyżej w 5 częściach (art. 186 § 8 Kodeksu pracy); do 30 września br. w 4 częściach. Umożliwia to m.in. podział urlopu między rodziców (opiekunów). Części tego urlopu nie muszą – tak jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego – przypadać bezpośrednio jedna po drugiej.

Rodzice (opiekunowie) dziecka, którzy do 1 października 2013 r. korzystali z urlopu wychowawczego na dane dziecko w częściach, od 1 października 2013 r. mają prawo do wykorzystania takiego urlopu w liczbie części stanowiącej różnicę między 5 a liczbą części urlopu wychowawczego wykorzystaną na dane dziecko. Wynika to z art. 2 ust. 2 ustawy z 26 lipca o zmianie ustawy – Kodeks pracy.

UWAGA!

Od 1 października 2013 r. urlop wychowawczy może być wykorzystany maksymalnie w 5 częściach.

PRZYKŁAD:

Pracownik do 30 kwietnia 2012 r. wykorzystał 2,5 roku urlopu wychowawczego w 4 częściach. W związku z wydłużeniem wieku dziecka, do którego można korzystać z tego urlopu (z 4. do 5. roku życia), 2 października br. złożył wniosek o udzielenie mu pozostałych 6 miesięcy tego urlopu. Pracodawca ma obowiązek udzielenia mu piątej części urlopu, ale tylko w wymiarze 5 miesięcy. Wniosek o tę część jest bowiem składany po wejściu w życie zmian, zatem prawo do jednego miesiąca tego urlopu jest już zarezerwowane dla drugiego rodzica. W związku z tym, że urlop został wcześniej wykorzystany w 4 częściach, do wykorzystania została tylko jedna część. Oznacza to, że albo ten sam rodzic, który wykorzystał 2,5 roku urlopu, skorzysta z 5 miesięcy tego urlopu, albo 6 miesięcy urlopu weźmie drugi rodzic.

Prawo do wykorzystania urlopu w 5 częściach dotyczy zarówno „zwykłego” urlopu wychowawczego, jak i urlopu wychowawczego wykorzystywanego na niepełnosprawne dziecko, tj. każdy z tych urlopów może być wykorzystany w 5 częściach.

Jednoczesne korzystanie z urlopu wychowawczego przez rodziców

Co do zasady, z urlopu wychowawczego może korzystać w tym samym czasie tylko jeden z rodziców (opiekunów) dziecka. Jednak wyjątkowo, tj. przez pewien okres, z urlopu wychowawczego mogą korzystać jednocześnie oboje rodzice (opiekunowie) dziecka. Dotyczy to okresu nieprzekraczającego obecnie 4 miesięcy (art. 186 § 6 Kodeksu pracy). Taka regulacja obowiązuje od 1 października br.; wcześniej możliwe było jednoczesne wykorzystanie urlopu wychowawczego tylko przez 3 miesiące.

UWAGA!

Od 1 października 2013 r. oboje rodzice mogą korzystać jednocześnie maksymalnie przez 4 miesiące z urlopu wychowawczego.

Nowe przepisy dotyczą także pracowników, którzy do 1 października 2013 r. jednocześnie korzystali z urlopu wychowawczego na dane dziecko. Ci rodzice (opiekunowie) od tego dnia mają prawo do jednoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego w wymiarze stanowiącym różnicę między 4 miesiącami a wymiarem urlopu wychowawczego wykorzystanym jednocześnie na dane dziecko. Wynika to z art. 2 ust. 1 ustawy z 26 lipca o zmianie ustawy – Kodeks pracy.

PRZYKŁAD:

Pracownica korzysta z urlopu wychowawczego od 1 lutego 2012 r., a pracownik – jej mąż w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2013 r. Zatem przez 3 miesiące korzystali z tego urlopu wspólnie. Od 1 października 2013 r. mogą oni skorzystać jeszcze z 1 miesiąca tego urlopu w tym samym czasie.

W razie stwierdzenia przez pracodawcę, że w tym samym czasie z urlopu wychowawczego korzystają oboje rodzice (opiekunowie) dziecka przez okres przekraczający 4 miesiące – pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania (art. 1862 § 3 Kodeksu pracy).

Wnioskowanie o urlop wychowawczy

Urlopu wychowawczego udziela się tylko na wniosek pracownika (art. 186 § 7 Kodeksu pracy). Pracodawca nie może go udzielić z własnej inicjatywy, czyli „wysłać” pracownika na ten urlop. Jest to bowiem urlop bezpłatny, tj. w jego okresie nie przysługuje ani wynagrodzenie za pracę, ani zasiłek z ubezpieczenia społecznego.

Wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na 2 tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu (§ 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego). Jeżeli wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego został złożony bez zachowania tego terminu, urlopu udziela się nie później niż z dniem upływu 2 tygodni od dnia złożenia tego wniosku (§ 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego).

Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli (art. 78 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy). Formie pisemnej jest też równoważne oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Zatem wniosek może być sporządzony przez pracownika odręcznie albo może być napisany na komputerze, ale pracownik musi go własnoręcznie podpisać. Natomiast formą pisemną nie jest ani faks, ani „zwykły” mail (tj. bez certyfikowanego podpisu elektronicznego).

Wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego musi zawierać:

  • wskazanie daty rozpoczęcia i zakończenia urlopu wychowawczego,
  • wskazanie okresu urlopu wychowawczego, który dotychczas został wykorzystany na dane dziecko;
  • określenie liczby części urlopu wychowawczego, z których dotychczas skorzystano na dane dziecko.

Wzór wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego

Do wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego pracownik załącza dodatkowo oświadczenia/dokumenty, o których mowa niżej.

reklama

Ekspert:

dr Katarzyna Kalata

Ekspert z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Autorzy:

- prawnik, specjalista w zakresie prawa pracy, autorka wielu publikacji z tej tematyki - prawnik, ekspert i praktyk, od 13 lat zajmujący się prawem ubezpieczeń społecznych

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Profesjonalizm & Pasja

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »