| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Osobom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne nie przysługują uprawnienia pracownicze, takie jak np. urlop wypoczynkowy czy prawo do minimalnego wynagrodzenia. W przypadku umów o dzieło, jeżeli nie są one zawierane z własnym pracownikiem, nie trzeba również opłacać składek ZUS. Zawieranie umów cywilnoprawnych jest zatem korzystne dla przedsiębiorców.

Treść charakteryzowanej umowy powinna określać m.in.:

  • jej rodzaj i datę zawarcia,
  • strony stosunku cywilnoprawnego,
  • datę jej rozpoczęcia i zakończenia,
  • przedmiot umowy i miejsce wykonywania dzieła (opis przedmiotu umowy powinien być sprecyzowany przez odwołanie się np. do wzoru, rysunku, szkicu sporządzonego z użyciem jednostek miar itp.),
  • kto dostarcza materiały oraz narzędzia potrzebne do wykonania dzieła,
  • wynagrodzenie.

W celu odpowiedniego zabezpieczenia swoich interesów strony mogą w umowie o dzieło zawrzeć dodatkowo zapisy o:

  • karach umownych za nienależyte wykonanie dzieła lub wypowiedzenie umowy bez ważnych powodów,
  • możliwości dochodzenia od wykonawcy, niezależnie od kar umownych, odszkodowania na ogólnych zasadach odpowiedzialności kontraktowej,
  • rękojmi za ewentualne wady dzieła,
  • tzw. umownym prawie odstąpienia, polegającym na przewidzeniu możliwości wycofania się uprawnionej strony z umowy, w razie gdy ze względu na określone okoliczności dalsze trwanie i realizacja umowy przestały odpowiadać interesom strony.

Jeśli przedmiot umowy o dzieło nosi cechy utworu w rozumieniu ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wówczas umowa powinna regulować kwestię przeniesienia własności stworzonego przez przyjmującego zamówienie oraz kwestię przeniesienia autorskich praw majątkowych do takiego dzieła.

Wzór umowy o dzieło znajduje się na stronie www.mp.infor.pl w zakładce „Aktywne formularze”

Wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło

W umowie o dzieło strony mogą określić wynagrodzenie w sposób:

  • kosztorysowy – na podstawie planowych prac i przewidywanych kosztów materiałów (z podaniem cen jednostkowych) lub
  • ryczałtowy – w kwocie podanej z góry.

Wynagrodzenie kosztorysowe

Wynagrodzenie kosztorysowe obejmuje szacunkową wycenę materiałów niezbędnych do wykonania dzieła, a także jednostkowych prac, które zostaną przeprowadzone przez wykonawcę w ramach zawartej umowy o dzieło. Ten sposób ustalania wynagrodzenia stosuje się zazwyczaj w odniesieniu do dzieła charakteryzującego się dużym stopniem skomplikowania, gdy jego wykonanie jest wieloetapowe z udziałem różnego rodzaju prac.

Ostateczne obliczenie należnego wynagrodzenia jest dokonywane na podstawie końcowego kosztorysu dopiero po wykonaniu dzieła.

Przy wynagrodzeniu kosztorysowym obie strony umowy o dzieło muszą liczyć się z tym, że wysokość wyznaczonej zapłaty za dzieło może w końcowym rozrachunku odbiegać (czasem nawet znacznie) od kwoty ustalonej w chwili zawarcia umowy. Aby zapobiec sporom, jakie mogą wyniknąć w chwili rozliczenia dzieła, w umowie można wskazać (np. procentowo lub wartościowo), o ile może wzrosnąć ostateczna zapłata za wykonanie dzieła w stosunku do wynagrodzenia przewidywanego w pierwotnych ustaleniach.

UWAGA!

Przyjmujący zamówienie nie może żądać zwiększenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał dodatkowe prace bez zgody zamawiającego.

Zamawiający ma możliwość odstąpić od umowy wyłącznie w czasie realizacji umowy, czyli do chwili, gdy zamówione dzieło nie zostało jeszcze wykonane.

PRZYKŁAD:

W trakcie realizowania umowy o dzieło Piotr D. uzyskał od zamawiającego zgodę na wykonywanie dodatkowych prac nieobjętych umową. Po stworzeniu umówionego dzieła okazało się, że ostateczna kwota wynagrodzenia należnego Piotrowi D. znacznie przewyższa planowaną pierwotnie zapłatę. Ponieważ w tej sytuacji dzieło zostało wykonane, zamawiający nie może skorzystać z możliwości odstąpienia od umowy i musi zapłacić wykonawcy dzieła wynagrodzenie w pełnej przysługującej mu wysokości.

Wynagrodzenie ryczałtowe

Wynagrodzenie ryczałtowe z góry określa wysokość zapłaty przysługującej za dzieło. Wykonawca ma do niej prawo niezależnie od rzeczywiście poniesionych kosztów stworzenia umówionego dzieła. Przy tak ustalonym wynagrodzeniu strony umowy o dzieło nie muszą przeprowadzać bardziej skomplikowanych rozliczeń.

Zagrożeniem przy tak ustanowionym wynagrodzeniu jest to, że ryczałt określony na zbyt niskim poziomie może negatywnie wpłynąć na opłacalność wykonywania dzieła. Z drugiej strony, zbyt wysoka kwota może narazić zamawiającego na dodatkowe wydatki.

Wskazanie w umowie wynagrodzenia ryczałtowego skutkuje zasadniczo brakiem możliwości domagania się zarówno jego podwyższenia, jak i obniżenia, nawet jeśli przy zawieraniu umowy nie dało się przewidzieć rozmiarów lub kosztów prac.

Wyjątkiem jest dopuszczalność podwyższenia ryczałtu lub rozwiązania umowy przez sąd w przypadku nadzwyczajnej zmiany stosunków, o której mowa w art. 3571 Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o nieprzewidzianą w chwili zawierania umowy zmianę okoliczności, np. ekonomicznych lub prawnych, która mogłaby spowodować nadmierne trudności w związku ze spełnieniem świadczenia albo groziłaby jednej ze stron (w tej sytuacji wykonawcy dzieła) rażącą stratą (np. w razie podwyżki cen materiałów niezbędnych do stworzenia dzieła). W takim przypadku zamawiający nie może żądać obniżenia wynagrodzenia ryczałtowego.

Jeżeli strony nie ustaliły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, wówczas należy odwołać się do:

  • zwykłych stawek rynkowych za wykonanie dzieła takiego samego lub podobnego rodzaju albo
  • wcześniejszych umów tego samego rodzaju zawieranych przez strony na wykonanie takiego samego lub podobnego dzieła.

Jeśli w szczególnych przypadkach nie da się ustalić wynagrodzenia w omawiany sposób, wynagrodzenie przysługuje w wysokości odpowiadającej uzasadnionemu nakładowi pracy wykonawcy dzieła. W sytuacji gdy dzieło ma być oddawane etapami i wynagrodzenie zostało skalkulowane za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.

UWAGA!

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, wykonawcy należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła zamawiającemu.

Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli wykonawca był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkód z przyczyn dotyczących zamawiającego. Za takie przyczyny należy uznać wszelkie przeszkody leżące po stronie zamawiającego, choćby niezawinione, które spowodowały niewykonanie dzieła.

Odpowiedzialność z tytułu umowy o dzieło

Oprócz rodzajów i aspektów odpowiedzialności, które zostały omówione przy umowie zlecenia, przy umowie o dzieło należy dodatkowo wskazać na odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wady dzieła (rękojmia). Podstawą takiej odpowiedzialności jest zasada ryzyka. Oznacza to, że wykonawca nie ma możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że wady powstały bez jego winy lub bez jego wiedzy.

Aktualizacja: 08.07.2014

Autor:

- ekspert i praktyk, od ponad 12 lat zajmujący się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwent Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Marcin Sanner

Doradca prawny z zakresu Prawa Zamówień Publicznych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »