| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Osobom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne nie przysługują uprawnienia pracownicze, takie jak np. urlop wypoczynkowy czy prawo do minimalnego wynagrodzenia. W przypadku umów o dzieło, jeżeli nie są one zawierane z własnym pracownikiem, nie trzeba również opłacać składek ZUS. Zawieranie umów cywilnoprawnych jest zatem korzystne dla przedsiębiorców.

Do celów rozstrzygania obowiązku ubezpieczeń społecznych, status ucznia zachowuje do 31 sierpnia każdego roku osoba, która:

  • kontynuuje naukę w tej samej szkole,
  • ukończyła szkołę i rozpoczyna w tym samym roku naukę w szkole, w której rok szkolny rozpoczyna się 1 września,
  • ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki.

Oznacza to, że również przychody uzyskiwane przez ucznia z umów cywilnoprawnych wykonywanych w czasie wakacji nie podlegają składkom. Składek tych nie opłaca się do 31 sierpnia również za absolwentów, którzy nie kontynuują nauki.

PRZYKŁAD:

Wiktor T. w okresie od 21 czerwca do 30 września 2012 r. pracował na umowę zlecenia w firmie zajmującej się hurtową sprzedażą odzieży dziecięcej. Technikum odzieżowe ukończył 11 czerwca 2012 r. i postanowił dalej już się nie kształcić. W tych okolicznościach Wiktor T. do celów ubezpieczeniowych był uważany za ucznia do 31 sierpnia 2012 r. i do tego dnia od jego przychodu z umowy zlecenia nie były naliczane żadne składki ZUS. Natomiast wynagrodzenie z tytułu ww. umowy osiągnięte od 1 do 30 września 2012 r. musiało być już oskładkowane. W tej sytuacji zleceniodawca był zobligowany do zgłoszenia go do właściwych ubezpieczeń od 1 września 2012 r. z kodem tytułu ubezpieczenia 04 11 xx na druku ZUS ZUA.

Osoba, która przedłoży zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe, jest uznawana za ucznia do 30 września. Znalazło to potwierdzenie w piśmie ZUS z 7 sierpnia 2000 r. (znak: FUn 077–147/2000) po uzgodnieniu stanowiska z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej (pismo z 3 sierpnia 2000 r., znak: U.520–287/2000).

Studentem jest natomiast – w myśl przepisów o szkolnictwie wyższym – osoba kształcąca się na studiach pierwszego lub drugiego stopnia albo na jednolitych studiach magisterskich (art. 2 ust. 1 pkt 5 i pkt 18k ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym). Status studenta dana osoba posiada począwszy od daty immatrykulacji, tj. aktu przyjęcia w poczet studentów uczelni i złożenia ślubowania, do daty ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów (art. 170 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym).

Jeżeli immatrykulacja następuje po 1 października danego roku kalendarzowego, student jest zwolniony z obowiązku ubezpieczeń także w okresie między 1 października a dniem przyjęcia w poczet studentów.

Datą ukończenia studiów jest data:

  • złożenia egzaminu dyplomowego albo
  • złożenia ostatniego egzaminu wymaganego planem studiów (dotyczy kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych, weterynarii), albo
  • zaliczenia ostatniej, przewidzianej w planie studiów praktyki (dotyczy kierunku farmacja).

Osoby, które kończą naukę np. na studiach licencjackich, a później od października kontynuują edukację na studiach magisterskich – od następnego dnia po dniu obrony pracy licencjackiej do dnia poprzedzającego dzień przyjęcia na studia magisterskie nie zachowują statusu studenta. W konsekwencji zleceniobiorca lub menedżer, którego dotyczy wyżej opisana sytuacja, w przerwie występującej między pobieraniem nauki podlega z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. W takim przypadku składki ZUS należy ustalić od przychodu wypłaconego za okres, w którym zleceniobiorca lub menedżer podlegał ubezpieczeniom.

UWAGA!

Zatrudnienie studenta do ukończenia 26. roku życia nie wiąże się z żadnymi obciążeniami składkowymi niezależnie od tego, jakie obywatelstwo posiada zleceniobiorca i w którym kraju studiuje.

Zgłoszenie do ubezpieczeń i podstawa wymiaru składek

Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych trwają:

  • od dnia wskazanego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy,
  • w odniesieniu do osób współpracujących – od dnia rozpoczęcia współpracy przy wykonywaniu danej umowy do dnia jej zakończenia.

Zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dokonuje podmiot zatrudniający, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń, na druku ZUS ZUA lub ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi: „04”.

Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorców są:

  • przychód osiągnięty z umowy zlecenia – jeśli w umowie określono przychód w wysokości kwotowej, w kwotowej stawce godzinowej, akordowej lub prowizyjnie; ze składek są wówczas zwolnione zasiłki z ubezpieczenia społecznego oraz niektóre składniki przychodu wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
  • kwota minimalnego wynagrodzenia (zmniejszana proporcjonalnie do liczby dni podlegania ubezpieczeniom) – jeśli przychód określono w inny sposób lub w ogóle go nie określono.

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy należy ustalać tak samo, jak podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Należy ją jednak pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez zleceniobiorcę.

Za każdy miesiąc, w którym zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym i/lub ubezpieczeniu zdrowotnemu, należy przekazać za niego do ZUS raport imienny składkowy (ZUS RCA lub ZUS RZA). Jeśli podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia zleceniobiorcy jest przychód, a w danym miesiącu zleceniobiorca nie osiągnął żadnego przychodu, w raporcie należy wykazać zerową podstawę wymiaru składek i zerowe kwoty składek. Jeśli zleceniobiorca miał przerwy w ubezpieczeniach (np. z powodu pobierania zasiłku chorobowego), należy za niego złożyć raport świadczeniowy ZUS RSA.

Po ustaniu tytułu ubezpieczenia płatnik ma obowiązek wyrejestrować zleceniobiorcę, składając formularz ZUS ZWUA w terminie 7 dni od ustania tytułu do ubezpieczeń.

Zadaj pytanie na: Forum Kadry

Podstawa prawna:

  • art. 112, art. 189, art. 3571, art. 429, art. 471, art. 481, art. 627–646, art. 734–751 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 230, poz. 1370,
  • art. 22, art. 281 § 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, – j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, Dz.U. z 2013 r., poz. 2,
  • art. 218–219 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. Nr 88, poz. 553, ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 611,
  • art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 4, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 2, art. 18 ust. 1–3 i ust. 7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1548
  • art. 81–82 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 154
  • art. 13 pkt 8, art. 22 ust. 9, art. 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 361; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 21
  • § 2 ust. 1, § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – Dz.U. Nr 161, poz. 1106; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 127, poz. 860
  • art. 2 ust. 1 pkt 7–9 i pkt 20, art. 167 ust. 2–2a, art. 170 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym – j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 572; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1544
reklama

Aktualizacja: 08.07.2014

Autor:

- ekspert i praktyk, od ponad 12 lat zajmujący się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwent Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Barnik

Ekspert podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »