| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Osobom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne nie przysługują uprawnienia pracownicze, takie jak np. urlop wypoczynkowy czy prawo do minimalnego wynagrodzenia. W przypadku umów o dzieło, jeżeli nie są one zawierane z własnym pracownikiem, nie trzeba również opłacać składek ZUS. Zawieranie umów cywilnoprawnych jest zatem korzystne dla przedsiębiorców.

Co do zasady, zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu. Dodatkowo mogą dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego.

Jednak w sytuacji, gdy zleceniobiorca uzyskuje przychód z więcej niż jednego tytułu stanowiącego podstawę do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Wówczas ubezpieczenia społeczne z umowy zlecenia mogą mieć charakter dobrowolny (zleceniobiorca może do nich przystąpić, ale nie musi).

Inaczej jest z ubezpieczeniem zdrowotnym. Składka na to ubezpieczenie jest opłacana z każdego tytułu odrębnie (art. 82 ust. 1 ustawy zdrowotnej). Jeżeli ta sama osoba wykonuje pracę np. na podstawie umowy zlecenia i umowy o pracę, składkę zdrowotną opłaca z każdego z tych tytułów. Tak samo jest w przypadku, gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zleceniobiorca uzyskuje więcej niż jeden przychód. Wtedy składka zdrowotna jest opłacana również od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie (art. 82 ust. 2 ustawy zdrowotnej). Na przykład, jeżeli ktoś wykonuje określone czynności w ramach dwóch umów zlecenia, wówczas składkę zdrowotną opłaca się z każdej umowy.

UWAGA!

Obowiązek ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego nie dotyczy zleceniobiorców w wieku do ukończenia 26 lat, którzy mają status ucznia lub studenta.

Na takich samych zasadach podlegają ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, które współpracują ze zleceniobiorcami i menedżerami.

Umowa o dzieło

Umowa o dzieło, co do zasady, nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego. Wykonawca dzieła nie podlega ubezpieczeniom pod warunkiem, że nie jest to umowa zawarta z własnym pracodawcą, a jeśli umowa została zawarta z obcym podmiotem – że nie jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.

Jeśli wykonawca podpisał umowę ze swoim pracodawcą lub wykonuje ją na rzecz swojego pracodawcy, podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu na zasadach dotyczących pracowników.

Od 1 stycznia 2013 r. każda osoba nieposiadająca tytułu do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych może przystąpić do tych ubezpieczeń dobrowolnie. Dotyczy to także wykonawców dzieła nieposiadających innego obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia.

PRZYKŁAD:

Robert S. od 2 lat wykonuje umowę o dzieło, która jest jego jedynym źródłem utrzymania. Do końca 2012 r. zasadniczo nie miał on możliwości przystąpienia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Natomiast od 1 stycznia 2013 r. może w wybranym przez siebie terminie zgłosić wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami i opłacać dobrowolne składki powiększające jego kapitał na przyszłą emeryturę.

Umowy cywilnoprawne zawarte z własnym pracodawcą

Pracodawca ma prawo zawrzeć ze swoim pracownikiem dodatkowo umowę cywilnoprawną na wykonywanie czynności w stopniu znacząco różniącym się od obowiązków wynikających ze stosunku pracy (nie dochodzi wtedy do obejścia przepisów Kodeksu pracy).

Za pracownika – na potrzeby ubezpieczeń społecznych – uważa się nie tylko osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. Pracownikiem jest również osoba świadcząca pracę na podstawie stosunku pracy, która jednocześnie realizuje umowę cywilnoprawną, jeżeli:

  • taką umowę zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy,
  • w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (mimo że zawarła ją z innym podmiotem niż pracodawca).

Od przychodu z umowy cywilnej trzeba wówczas pobrać składki na zasadach obowiązujących pracowników, tj. na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne (wszystkie), ubezpieczenie zdrowotne, a także ewentualnie na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych. Nie ma w tym przypadku wyjątków. Obowiązek ubezpieczeń i opłacania składek dotyczy wówczas także umów o dzieło oraz umów cywilnych wykonywanych przez uczniów i studentów, którzy nie ukończyli 26 lat.

Należy jednak pamiętać, że statusu „własnego pracownika” w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych nie ma osoba przebywająca na urlopie wychowawczym, macierzyńskim lub bezpłatnym. W tych okresach pracowniczy tytuł do ubezpieczeń jest zawieszony. Jeżeli więc umowa cywilnoprawna zostanie zawarta z pracownikiem przebywającym na ww. urlopie, pracodawca powinien rozstrzygać obowiązek ubezpieczeń na zasadach dotyczących osób, które nie są związane z firmą stosunkiem pracy. W takich okolicznościach nie ma znaczenia fakt, iż dana osoba jest w istocie pracownikiem podmiotu zatrudniającego.

Jeżeli w okresie urlopu bezpłatnego lub wychowawczego pracownik będzie wykonywał pracę na zlecenie lub na podstawie innej umowy o świadczenie usług, będzie podlegał ubezpieczeniom jako zleceniobiorca. Jeśli jednak taką umowę podpisze w okresie urlopu macierzyńskiego, od przychodów ze zlecenia obowiązkowa będzie jedynie składka na ubezpieczenie zdrowotne. Nadal jedynym tytułem do ubezpieczeń będzie pobieranie zasiłku macierzyńskiego.

UWAGA!

Obowiązek opłacania składek za pracownika, który w okresie urlopu bezpłatnego, wychowawczego lub macierzyńskiego podpisał umowę cywilnoprawną ze swoim pracodawcą, należy rozpatrywać na ogólnych zasadach.

Natomiast przychód z umowy o dzieło – wykonywanej zarówno w okresie urlopu wychowawczego, bezpłatnego, jak i macierzyńskiego – w ogóle nie stanowi podstawy wymiaru składek.

Umowa zlecenia z pracownikiem innej firmy

Składek na ubezpieczenia społeczne nie trzeba opłacać od wynagrodzenia wypłacanego zleceniobiorcy lub menedżerowi, który jednocześnie pracuje w innej firmie na podstawie umowy o pracę i osiąga z tego tytułu w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej:

  • minimalne wynagrodzenie (w 2013 r. 1600 zł),
  • 80% minimalnego wynagrodzenia – w przypadku pracowników w pierwszym roku pracy zawodowej (w 2013 r. 1280 zł).

Jeżeli jednak zleceniobiorca jest pracownikiem innej firmy i jednocześnie ma prawo do emerytury lub renty, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym bez względu na wysokość podstawy wymiaru składek ze stosunku pracy.

reklama

Aktualizacja: 08.07.2014

Autor:

- ekspert i praktyk, od ponad 12 lat zajmujący się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwent Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Agata Bajek

Starszy Specjalista ds. Projektów HR - Grupa Tempo S.C.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »