| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Umowy cywilnoprawne – zasady zawierania i praktyczne rozliczenia

Osobom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne nie przysługują uprawnienia pracownicze, takie jak np. urlop wypoczynkowy czy prawo do minimalnego wynagrodzenia. W przypadku umów o dzieło, jeżeli nie są one zawierane z własnym pracownikiem, nie trzeba również opłacać składek ZUS. Zawieranie umów cywilnoprawnych jest zatem korzystne dla przedsiębiorców.

Wynagrodzenie osoby zarządzającej może zostać określone w różny sposób. Najczęściej w umowie wskazuje się stałą kwotę wynagrodzenia z określonym terminem płatności. Coraz częściej pojawiają się jednak dodatkowe, często zmienne elementy wynagrodzenia, np. udziały w zysku firmy czy akcje zarządzanej spółki. Bardzo częstą praktyką jest zapewnianie menedżerowi firmowego samochodu, przenośnego komputera czy telefonu. Takie świadczenia również stanowią element wynagrodzeniowy.

Odpowiedzialność z tytułu umowy o zarządzanie

Podstawą odpowiedzialności wynikającą z kontraktu menedżerskiego są przepisy Kodeksu cywilnego. W tym przypadku, podobnie jak przy zleceniu i umowie o dzieło, można zatem mówić przede wszystkim o odpowiedzialności odszkodowawczej za wyrządzenie szkody wskutek popełnienia czynu niedozwolonego lub niewykonania albo nienależytego wykonania zobowiązania.

Menedżer odpowiada całym swoim majątkiem za faktycznie poniesione straty oraz utracone przez przedsiębiorstwo zyski, które zostałyby osiągnięte przy zachowaniu należytej staranności przy zarządzaniu firmą.

W umowie o zarządzanie strony mogą dowolnie korygować zakres odpowiedzialności zarządcy, np. przewidując odpowiedzialność za brak określonego rezultatu bądź wyłączając odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną nieumyślnie.

Ze względu na zazwyczaj szeroką odpowiedzialność menedżera, zawierający taką umowę stosuje różnego rodzaju dodatkowe formy zabezpieczeń. Może to być przykładowo blokada części wypłacanego wynagrodzenia i jego przekazanie na osobny rachunek bankowy wraz z upoważnieniem właściciela firmy do dysponowania środkami na tym rachunku w oznaczonych sytuacjach czy wypłata części wynagrodzenia w akcjach (udziałach) zarządzanego podmiotu, na których jest ustanawiany zastaw.

Rozwiązanie kontraktu menedżerskiego

Kontrakt menedżerski daje stronom dużą swobodę w zakresie rozwiązania stosunku cywilnoprawnego. Strony mogą wprowadzić w kontrakcie postanowienia przewidujące możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy za wypowiedzeniem, a w określonych sytuacjach w trybie natychmiastowym (np. w razie nierealizowania postanowień umowy, podejmowania działalności konkurencyjnej).

Zapisy, których należy unikać w umowach cywilnoprawnych

Zawierając umowę cywilnoprawną należy pamiętać, aby nie zamieszczać w niej postanowień charakterystycznych dla stosunku pracy. Przede wszystkim należy unikać:

  • wszelkich postanowień wskazujących na podleganie osoby, zobowiązanej na mocy umowy do wykonania określonych czynności, nadzorowi podmiotu zatrudniającego,
  • zapisów, z których wynikałby obowiązek wykonywania (np. na bieżąco) poleceń podmiotu zatrudniającego,
  • precyzyjnego wyznaczania godzin pracy,
  • określania wymiaru czasu pracy,
  • zapisów przewidujących pracę w godzinach nadliczbowych,
  • postanowień gwarantujących prawo do urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za czas choroby,
  • zapisów nadających uprawnienia do odprawy w przypadku rozwiązania umowy.

Sankcje za zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną

Umowy cywilnoprawne, których przedmiotem jest świadczenie pracy, nie mogą być zawierane dla pozoru w celu obejścia przepisów prawa pracy. Działania polegające na dążeniu do ukrycia istnienia stosunku pracy są wykroczeniem przeciwko prawom pracownika.

Negatywne konsekwencje zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną mogą powodować odpowiedzialność karną. Osoby, które wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych złośliwie lub uporczywie naruszają prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlegają grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 218 § 1 Kodeksu karnego).

UWAGA!

Podmiot zatrudniający, który w miejsce umowy o pracę zawiera umowy cywilnoprawne, popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika i podlega karze grzywny (art. 281 pkt 1 Kodeksu pracy) od 1000 zł nawet do 30 000 zł.

Długotrwałe zatrudnienie w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy, przez okres co najmniej kilku miesięcy, może prowadzić do odpowiedzialności karnej pracodawcy. W opisanych okolicznościach pracodawca może ponosić również odpowiedzialność na podstawie art. 219 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem, kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Współpraca i zastępstwo przy wykonywaniu umów cywilnoprawnych

Przy umowach cywilnoprawnych zasadą jest osobista praca osoby zobowiązującej się do wykonania określonych czynności. W pewnych okolicznościach możliwa jest jednak współpraca lub zastępstwo.

O współpracy w ramach stosunku cywilnoprawnego możemy mówić, gdy osoba zobowiązana do wykonania określonej pracy korzysta z pomocy innych w realizacji przypisanych jej zadań. Zastępstwo zaś polega na wyznaczeniu osoby trzeciej, która wykona zobowiązanie wynikające z danej umowy zamiast osoby, która pierwotnie miała je wykonać.

Kwestie dotyczące zarówno zastępstwa, jak i współpracy powinny być unormowane w treści umowy cywilnoprawnej.

UWAGA!

Powierzenie prac w ramach stosunku cywilnoprawnego innej osobie jest możliwe pod warunkiem, że treść umowy tego nie wyklucza.

O ile współpraca jest zjawiskiem mogącym występować praktycznie przy realizacji każdej z umów cywilnoprawnych, o tyle z zastępstwem mamy najczęściej do czynienia przy umowie o dzieło lub umowie zlecenia.

Wykonawca nie ma obowiązku wykonywania dzieła samodzielnie. Dzieło może wykonać w zastępstwie inna osoba, chyba że wyklucza to umowa. Przyjmujący zamówienie powinien jednak osobiście kierować osobami, którym polecił wykonywanie dzieła i odpowiadać za te osoby.

Także zleceniobiorca nie musi zawsze realizować umowy osobiście. Jeśli umowa nie zawiera szczególnych obwarowań, możliwe jest powierzenie wykonania zlecenia osobie trzeciej. Powierzenie pracy może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy wynika to z umowy bądź zwyczaju albo gdy zleceniobiorca jest do tego zmuszony przez okoliczności.

W przypadku powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej zleceniobiorca jest zobowiązany do niezwłocznego zawiadomienia dającego zlecenie o osobie i miejscu zamieszkania swego zastępcy. Gdy to zrobi, jest jedynie odpowiedzialny za brak należytej staranności w wyborze zastępcy. Zawiadomienie o osobie zastępcy ma umożliwić dającemu zlecenie ocenę trafności dokonanego wyboru i ewentualne podjęcie działań koniecznych, w jego opinii, w nowych okolicznościach, np. udzielenie nowych wskazówek.

Zastępca jest odpowiedzialny za realizację umówionych zadań zarówno wobec powierzającego mu zastępczo wykonanie zlecenia, jak i wobec zleceniodawcy. Jeśli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna. Dający zlecenie może wówczas dochodzić całości odszkodowania od któregokolwiek z nich, niezależnie od stopnia winy i przyczynienia się do powstania szkody.

W razie powierzenia przez zleceniobiorcę wykonania umowy (lub nawet jej części) innej osobie, choć umowa to wyraźnie wykluczała, a rzecz należąca do zleceniodawcy uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam wykonywał zlecenie.

Z tytułu współpracy lub zastępstwa może być należne wynagrodzenie, choć nie musi. Kwestie te powinny zostać uregulowane w treści umowy cywilnoprawnej.

Zaliczka na podatek i składki ZUS od umów cywilnoprawnych

Ustalenie obowiązku podatkowego, ubezpieczeń, prawidłowego zgłoszenia do ZUS oraz rozliczenia podatku i składek ciąży na podmiocie zatrudniającym, który pełni rolę płatnika. Zakres ubezpieczeń i sposób opodatkowania zależy od rodzaju zawartej umowy cywilnej.

reklama

Aktualizacja: 08.07.2014

Autor:

- ekspert i praktyk, od ponad 12 lat zajmujący się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwent Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Źródło:

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Fundusz Hipoteczny Familia S.A.

Fundusz Hipoteczny Familia S.A. działa w Polsce od lipca 2010 roku. Oferuje usługę odwróconej hipoteki w formie renty dożywotniej.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »