| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Dodatkowe składniki wynagrodzenia – zasady przyznawania i wypłaty

Dodatkowe składniki wynagrodzenia – zasady przyznawania i wypłaty

Pracodawcy mają możliwość swobodnego kształtowania systemów wynagradzania przyznając pracownikom obok obligatoryjnych elementów płacy również dobrowolne składniki wynagrodzenia. W większości mają one działanie motywacyjne. Warunkiem poprawnego funkcjonowania fakultatywnych składników płacowych w firmie jest precyzyjne określenie celu, w jakim zostały wprowadzone, a w niektórych przypadkach również przesłanek, jakie pracownik powinien spełnić, aby je otrzymać.

2.5. Dodatek stażowy

U niektórych pracodawców, w szczególności w sferze budżetowej, dodatek stażowy jest obligatoryjnym elementem wynagrodzenia. U pozostałych zatrudniających ma on charakter dobrowolny i określenie zasad jego przyznawania jest ich swobodną decyzją.

Wysokość dodatku stażowego jest zwykle ustanawiana jako procent płacy zasadniczej i różnicowana w zależności od przekroczenia określonych okresów zatrudnienia w danym zakładzie lub w danej branży. Okresy te powinny zostać odpowiednio udokumentowane (np. świadectwem pracy).

Pracownikom samorządowym dodatek stażowy przysługuje po 5 latach pracy w wysokości 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy kolejny rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznej płacy zasadniczej. Wypłaty dodatku stażowego dla pracowników samorządowych dokonuje się w terminie wypłaty wynagrodzenia:

  • począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku, jeżeli nabycie tego prawa nastąpiło w ciągu miesiąca,
  • za dany miesiąc, jeżeli nabycie prawa do dodatku lub wyższej stawki dodatku nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.

Dodatek stażowy przysługuje pracownikowi samorządowemu za dni, za które otrzymuje wynagrodzenie, oraz za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, za które otrzymuje zasiłek.

Do okresów pracy pracownika samorządowego uprawniających go do dodatku stażowego wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (np. okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego). Przy równoległym zatrudnieniu dodatkowym, do stażu pracy, od którego zależy wysokość tego dodatku, nie wliczamy okresu zatrudnienia podstawowego.

PRZYKŁAD

Wojciech S. jest od 25 lat nauczycielem wychowania fizycznego w gminnej szkole podstawowej. Jednocześnie od 1 lutego 2003 r. podjął pracę w urzędzie gminy w niepełnym wymiarze czasu pracy. W szkole Wojciech S. otrzymuje dodatek stażowy w wysokości 20% płacy zasadniczej, natomiast w urzędzie gminy za wysługę lat przysługuje mu dodatek w wysokości 7% wynagrodzenia zasadniczego. W tej sytuacji nie ma znaczenia, że pracodawcą w obu przypadkach jest gmina.

2.6. Dodatek funkcyjny

Składnikiem wynagrodzenia przysługującym pracownikowi pełniącemu funkcje kierownicze związane z zarządzaniem grupą osób (np. działem lub zespołem) jest dodatek funkcyjny. Pracodawcy sektora prywatnego mogą go przyznawać również za sprawowanie innych funkcji. Składnik ten jest ściśle związany z zajmowanym stanowiskiem, a prawo do niego pracownik zwykle nabywa z chwilą objęcia danej funkcji.

Dodatek funkcyjny przysługuje wtedy, gdy podstawą jego wypłacania są pragmatyki służbowe (np. dotyczące pracowników sfery budżetowej, prokuratorów i sędziów), akty wewnątrzzakładowe bądź umowa o pracę. Obligatoryjnie dodatek funkcyjny przysługuje pracownikom samorządowym zatrudnionym na podstawie wyboru i powołania (art. 37 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o pracownikach samorządowych). Pracownicy samorządowi zatrudnieni na podstawie umowy o pracę mogą również go otrzymywać, ale tylko na podstawie regulaminu wynagradzania funkcjonującego w danej jednostce.

Zasady przyznawania oraz sposób ustalania wysokości dodatku funkcyjnego zależą od przepisów szczególnych bądź zapisów w umowach o pracę i/lub zapisów w zakładowych aktach normatywnych. Jest on określany kwotowo lub procentowo w stosunku do płacy zasadniczej. Zwykle wypłaca się go w odstępach miesięcznych i często pomniejsza w przypadku nieobecności w pracy (proporcjonalnie lub w inny sposób). Absencje w pracy mogą, ale nie muszą wpływać na jego wysokość.

PRZYKŁAD

Tomasz M. otrzymuje co miesiąc dodatek funkcyjny w kwocie 600 zł, który zgodnie z regulaminem wynagradzania jest pomniejszany proporcjonalnie za czas absencji chorobowej. Ponieważ Tomasz M. chorował w październiku 2010 r. przez 5 dni, jego pracodawca musi dokonać przeliczenia dodatku na takich samych zasadach, jak ustala się wysokość płacy zasadniczej:

  • 600 zł : 30 dni = 20 zł (wysokość potrącenia za 1 dzień zwolnienia lekarskiego),
  • 20 zł x 5 dni zwolnienia lekarskiego = 100 zł (potrącenie za dni zwolnienia lekarskiego),
  • 600 zł – 100 zł = 500 zł (wysokość dodatku funkcyjnego).

2.7. Dodatek za znajomość języków obcych

Dodatek za posługiwanie się językiem obcym jest zaliczany do kategorii składników przyznawanych za szczególne umiejętności. Co do zasady, jest on przyznawany tym, którym znajomość języków obcych jest niezbędna przy wypełnianiu ich obowiązków służbowych. Taka umiejętność powinna zostać potwierdzona np. dyplomem, zaświadczeniem z uczelni lub certyfikatem. Dodatek ten jest zazwyczaj ustalany w stałej miesięcznej kwocie lub procencie od wynagrodzenia zasadniczego. Z reguły przysługuje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik przedłoży dokumenty potwierdzające znajomość danego języka, choć wewnętrzne regulacje zakładowe mogą inaczej normować te kwestie.

2.8. Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych

Uzyskanie prawa do dodatku za pracę, której rodzaj lub warunki jej wykonywania wpływają negatywnie na stan psychofizyczny pracownika, zależy od postanowień umowy o pracę, regulacji zakładowych bądź podlegania danej grupy zatrudnionych pragmatykom zawodowym, w których przewidziano takie świadczenie.

Przykładem mogą być nauczyciele, którym przysługuje dodatek za pracę w warunkach trudnych lub uciążliwych w wysokości do 50% otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego. Wysokość dodatku za warunki pracy dla nauczyciela ustala dyrektor szkoły, a dla dyrektora szkoły – organ prowadzący szkołę.

Gdy dodatek, o którym mowa, nie wynika z pragmatyk służbowych, szczegółowe zasady jego przyznawania i obliczania powinny zostać ustalone przez podmiot zatrudniający. Pracodawca powinien m.in. określić:

  • grupy szkodliwości i uciążliwości oraz wykaz prac niebezpiecznych (pomocne mogą być załączniki do rozporządzenia z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy),
  • liczbę godzin, jaką pracownik musi przepracować w określonych warunkach, aby nabył prawo do dodatku,
  • wysokość dodatku (czy będzie to stała stawka miesięczna, czy np. procent stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia),
  • kwestie ewentualnego pomniejszania dodatku w razie nieobecności pracownika w pracy.

WAŻNE!

Prawo do dodatku za pracę w warunkach szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych ustaje z chwilą zaprzestania wykonywania przez pracownika pracy, dla której dodatek ten został przewidziany.

2.9. Dodatek zmianowy

Powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy nie ustanawiają żadnych dodatków za pracę zmianową, którą należy rozumieć jako wykonywanie pracy według ustalonego rozkładu czasu pracy przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez poszczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni (art. 128 Kodeksu pracy). Występowanie dodatku zmianowego w zakładowym systemie wynagrodzeń może przewidzieć pracodawca organizujący pracę wielozmianową. Reguły dotyczące przyznawania pracownikom tego dodatku mogą zostać ustalone dowolnie przez pracodawcę.

Dodatku za pracę w nocy nie należy zastępować dodatkiem zmianowym, ponieważ są to zupełnie odrębne świadczenia.

2.10. Dodatki wyrównawcze

Dodatek wyrównawczy jest świadczeniem pieniężnym należnym pracownikom w szczególnych przypadkach określonych w przepisach prawa pracy. Jego wypłata ma na celu wyrównanie wysokości otrzymywanego wcześniej wynagrodzenia za pracę, które osoba zatrudniona utraciła na skutek przeniesienia na inne stanowisko z niższym wynagrodzeniem.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Agnieszka Lisak

Radca prawny, ekspert w dziedzinie prawa gospodarczego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »