| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Ekwiwalenty pracownicze

Ekwiwalenty pracownicze

Ekwiwalenty pracownicze spełniają jedną podstawową funkcję – rekompensują pracownikom świadczenia, których nie mogli otrzymać w ich pierwotnej postaci. W praktyce najczęściej spotykamy się z ekwiwalentem pieniężnym za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W tej dacie staje się też wymagalne roszczenie pracownika o jego wypłatę, niezależnie od tego, czy chodzi o urlop bieżący czy zaległy. Rozpoczyna się również bieg terminu przedawnienia roszczenia o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane w naturze, a nieprzedawnione urlopy wypoczynkowe (wyrok SN z 29 marca 2001 r., I PKN 336/2000, OSNP 2003/1/14).

WAŻNE!
Roszczenie pracownika o ekwiwalent za niewykorzystany urlop przedawnia się z upływem 3 lat od wymagalności roszczenia (art. 291 k.p.). Najczęściej jest to data rozwiązania stosunku pracy.

Należy przy tym pamiętać, że w sprawach o roszczenia ze stosunku pracy sąd nie uwzględnia z urzędu upływu terminu przedawnienia (wyrok SN z 25 stycznia 2007 r., I PK 208/06, Prawo Pracy 2007/5/38–40). Jeśli więc pracownik, od którego pracodawca żąda świadczenia, lub pracodawca, od którego pracownik żąda ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, chce skorzystać z prawa przysługującego mu na podstawie art. 291 k.p., musi to uczynić w formie zarzutu przedawnienia roszczenia.

Pracownik, z którym umowa o pracę wygasła na skutek 3-miesięcznej nieobecności w pracy spowodowanej tymczasowym aresztowaniem (art. 66 § 1 k.p.), nie traci prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przysługujący mu w roku, w którym nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy (uchwała SN z 18 lutego 1976 r., I PZP 51/75, OSNCP 1976/7–8/160). Natomiast wypłacenie pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego mu urlopu z powodu rozwiązania stosunku pracy nie przedłuża czasu trwania umowy o pracę o skonsumowany przez ekwiwalent okres urlopu (wyrok SN z 18 lutego 1980 r., I PRN 6/80, OSNCP 1980/9/175).

WAŻNE!
Z powodu rozwiązania stosunku pracy prawo do urlopu obecnego, jak i do niewykorzystanych urlopów z lat ubiegłych przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego, z zastrzeżeniem okresów przedawnienia.

W razie gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje po ogłoszeniu upadłości pracodawcy, pracownik może dochodzić wierzytelności z tytułu ekwiwalentu przed sądem pracy (postanowienie SN z 5 grudnia 1996 r., I PKN 34/96, OSNP 1997/13/237).

Z kolei pracownik przywrócony do pracy orzeczeniem sądu nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego za czas pozostawania bez pracy (art. 51 § 1 k.p.). Prowadzi to do wniosku, że ekwiwalent za urlop wypoczynkowy nie przysługuje za czas pozostawania bez zatrudnienia, za który sąd przyznał wynagrodzenie (wyrok SN z 14 marca 2006 r., I PK 144/05, OSNP 2007/5–6/68).

Także w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy w czasie urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie art. 174 § 1 k.p., a trwającego dłużej niż 1 miesiąc pracownikowi niewykonującemu pracy od 1 stycznia z powodu urlopu bezpłatnego nie przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego za rok kalendarzowy, w którym ustało zatrudnienie, a zatem i prawo do ekwiwalentu za ten urlop (uchwała składu 7 sędziów SN z 25 września 1980 r., V PZP 2/80, OSNCP 1981/4/46).

Warto pamiętać, że poza przypadkiem przejścia z mocy art. 231 k.p. zakładu pracy na nowego pracodawcę kolejny pracodawca nie przejmuje obowiązku udzielenia urlopu wypoczynkowego, do którego pracownik nabył prawo u poprzedniego pracodawcy. W takiej sytuacji na poprzednim pracodawcy spoczywa obowiązek wypłacenia pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, jeśli niewykorzystanie tego urlopu w naturze nastąpiło z przyczyn określonych w art. 171 k.p. (wyrok SN z 19 lutego 1980 r., I PRN 9/80, OSNCP 1980/7–8/149). Sąd Najwyższy zauważył także, że w przypadku zawarcia porozumienia między pracodawcami w przedmiocie zmiany pracy przez pracownika, za jego zgodą, może ono obejmować także uprawnienia urlopowe (wyrok SN z 27 listopada 1980 r., I PRN 124/80, OSNCP 1981/6/113). Także porozumienie pracodawcy ze związkami zawodowymi, o którym mowa w ustawie z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.), może przyznać pracownikowi prawo do ekwiwalentu za urlop w następnym roku, jeżeli z powodu skrócenia okresu wypowiedzenia jego zatrudnienie kończy się przed 1 stycznia (wyrok SN z 14 listopada 1996 r., I PKN 3/96, OSNP 1997/14/193).

Jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie w walucie obcej, w dniu, w którym rozwiązuje stosunek pracy, kwota należnego ekwiwalentu powinna zostać przeliczona. „Wynagrodzenie i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy należne pracownikowi z tytułu pracy za granicą, przypadające do wypłaty za granicą w walucie niewymienialnej – w części, w jakiej zgodnie z umową stron ulegały przekazaniu przez pracodawcę do kraju na rachunek walutowy pracownika – podlegają zasądzeniu jako równowartość wyrażona w walucie wymienialnej”. W części nieobjętej obowiązkiem takiego przekazania należności te podlegają zasądzeniu jako równowartość wyrażona w pieniądzu polskim, według średniego kursu bieżącego waluty (uchwała składu 7 sędziów SN z 9 listopada 1988 r., III PZP 27/88, OSNCP 1989/4/49). Orzeczenie to jednak traci trochę na znaczeniu w związku ze zmianą zasady walutowości. Zobowiązania pieniężne mogą być wyrażone w walucie obcej.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Europejski Fundusz Leasingowy

Europejski Fundusz Leasingowy SA powstał w 1991 roku, jako jedna z pierwszych firm leasingowych w Polsce.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »