| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Ekwiwalenty pracownicze

Ekwiwalenty pracownicze

Ekwiwalenty pracownicze spełniają jedną podstawową funkcję – rekompensują pracownikom świadczenia, których nie mogli otrzymać w ich pierwotnej postaci. W praktyce najczęściej spotykamy się z ekwiwalentem pieniężnym za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Kiedy ekwiwalent nie przysługuje

Tylko wyjątkowo ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop nie będzie przysługiwał pracownikowi. Może to nastąpić w opisanych poniżej sytuacjach.

Ekwiwalent nie przysługuje, jeżeli strony zawierają bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy kolejną umowę o pracę i postanowią o wykorzystaniu przez pracownika należnego urlopu w trakcie trwania tej kolejnej umowy (art. 171 § 3 k.p.). Warunkiem jest tożsamość stron nowej umowy o pracę. Nie ma jednak konieczności, aby nowe zatrudnienie rozpoczynało się już następnego dnia po ustaniu obowiązywania poprzedniej umowy o pracę. Jedynie porozumienie w tym zakresie musi być sformułowane jeszcze w trakcie zatrudnienia na podstawie umowy, która ulega rozwiązaniu. Prawo daje taką możliwość w ramach obowiązującej zasady swobody umów – odpowiedni zapis w tym zakresie może znaleźć się np. w nowej umowie o pracę.

Nie wypłaca się ekwiwalentu, w sytuacji gdy pracodawca na podstawie odrębnych przepisów ma obowiązek objęcia pracownika ubezpieczeniem gwarantującym otrzymanie świadczenia pieniężnego za czas urlopu (art. 1721 § 1 k.p.). Jeżeli jednak świadczenie to jest niższe od ekwiwalentu pieniężnego, pracownikowi wypłaca się kwotę stanowiąca różnicę między tymi należnościami.

Ekwiwalent może być też zastąpiony innym świadczeniem. Może to nastąpić jedynie w razie zawarcia ugody, w ramach której pracownik uniknął poważnych konsekwencji natury moralnej i majątkowej, jakie ponosi wskutek rozwiązania niezwłocznie umowy o pracę z jego winy, a rezygnując z ekwiwalentu za urlop, uzyskał jednocześnie konkretne i istotne dobra, także wymierne majątkowo (por. wyrok SN z 3 grudnia 1981 r., I PRN 106/81, OSP 1983/10/212 – w takiej sytuacji nie jest uzasadniony pogląd, że pracownik zrzekł się ekwiwalentu za urlop i że z tej przyczyny zawarta przez strony ugoda jest sprzeczna z prawem; orzeczenie to jednak było krytykowane).

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na jeszcze jedno orzeczenie Sądu Najwyższego. Otóż w wyroku z 20 maja 1998 r. (I PKN 137/98, OSNP 1999/12/388) Sąd podkreślił, że „ugoda, na mocy której pracodawca zwalnia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie pozostającym do uzgodnionej przez strony daty rozwiązania umownego stosunku pracy, mimo niewykorzystania przez pracownika przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, nie narusza art. 18 § 2 k.p. i jest ważna”.

Ograniczenia przedmiotowe

Przepisy prawa pracy ulegały w tym zakresie kilku istotnym modyfikacjom na przestrzeni ostatnich lat.

Obecnie prawo do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy zostało ograniczone wyłącznie do:

  • rozwiązania lub
  • wygaśnięcia stosunku pracy.

Pozbawiono więc możliwości jego otrzymania z powodu powołania pracownika do okresowej lub zawodowej służby wojskowej, do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo do odbycia przeszkolenia wojskowego trwającego dłużej niż 3 miesiące oraz w razie niewykorzystania urlopu z powodu skierowania do pracy za granicą, jeżeli przepis szczególny nie stanowił inaczej.

Nabycie prawa do ekwiwalentu

W zasadzie nie budzi poważniejszych wątpliwości umiejscowienie w czasie momentu, w którym pracownik nabywa prawo do ekwiwalentu pieniężnego. Będzie to oczywiście data rozwiązania stosunku pracy, niezależnie od: podstawy prawnej jego nawiązania, rodzaju umowy o pracę oraz trybu rozwiązania stosunku pracy. Prawo to dotyczy nie tylko regulowanego przepisami Kodeksu pracy urlopu, ale również każdego innego, wynikającego z przepisów prawa. Przykładowo, pracownikowi, który po rozwiązaniu stosunku pracy przedstawił pracodawcy orzeczenie o spełnieniu warunków uprawniających do zwiększonego o 10 dni urlopu wypoczynkowego, przewidzianego dla kombatantów, przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany w okresie pozostawania w stosunku pracy urlop w zwiększonym wymiarze (uchwała SN z 27 lutego 1985 r., III PZP 6/85, OSNCP 1985/10/155).

Biorąc powyższe pod uwagę, wysokość ekwiwalentu oblicza się na podstawie wynagrodzenia z okresu bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy, chociażby ekwiwalent przysługiwał pracownikowi za urlopy należne za poprzednie lata pracy (wyrok SN z 15 października 1976 r., I PRN 71/76, OSNCP 1977/5–6/97).

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

RESET2 Sp. z o.o.

RESET2 Sp. z o.o. istnieje od stycznia 2001 roku i kontynuuje działalność prowadzoną od 1992 roku przez RESET Computer Systems s.c. Spółka zajmuje się tworzeniem oraz wdrażaniem systemów informatycznych, wspomagających zarządzanie firmą. Produkty RESET2 to połączenie bogatych możliwości z łatwą i intuicyjną obsługą.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »