| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Zwolnienia od pracy

Zwolnienia od pracy

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w określonym miejscu i czasie. Pracodawca natomiast ma obowiązek zorganizować pracownikowi pracę oraz wypłacić za nią umówione wynagrodzenie. Czas, przez jaki pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w poszczególnych dniach i godzinach, powinien być określony w wewnętrznych aktach prawnych ustalających systemy i rozkłady czasu pracy oraz okres rozliczeniowy czasu pracy obowiązujące u danego pracodawcy. Na ogół jest to regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub obwieszczenie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pracownik nieobecny w ustalonym miejscu i czasie nie poniesie konsekwencji swojej nieobecności.

Wykonywanie czynności biegłego

Pracownik może wykonywać czynności biegłego w postępowaniu cywilnym, administracyjnym czy karnym przygotowawczym. Przepisy przewidują jedynie, że łączny wymiar zwolnień w celu wykonywania czynności biegłego nie mogą przekraczać 6 dni w ciągu roku kalendarzowego. Nie ustalają jednak jednorazowego ich wymiaru.

Zgodnie z art. 9 wspomnianego wyżej dekretu z 26 października 1950 r. o należnościach świadków biegłych i stron w postępowaniu sądowym biegłemu powołanemu przez sąd służy prawo do wynagrodzenia za wykonaną pracę, a biegłemu wezwanemu do osobistego stawienia się przed sądem, w razie nieskorzystania przez sąd z jego usług, prawo do wynagrodzenia utraconego z tego tytułu zarobku.

Postępowanie kontrolne prowadzone przez najwyższą izbę kontroli (NIK)

Zwolnienie z tego tytułu przysługuje na czas udziału w postępowaniu.

Zasady opłacania świadków i specjalistów w postępowaniu prowadzonym przez NIK określa art. 50 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (DzU z 2007 r. nr 231, poz. 1701 ze zm.), jak również zarządzenie Prezesa NIK z 15 maja 1995 r. w sprawie należności świadków, biegłych i specjalistów w postępowaniu kontrolnym (MP nr 35, poz. 417).

Pracownikowi jednostki kontrolowanej wezwanemu w charakterze świadka przysługuje zwrot utraconego zarobku pod warunkiem udokumentowania jego utraty.

Specjalista ma prawo do wynagrodzenia za udział w czynnościach badawczych, których przedmiot i czas trwania jest określony w postanowieniu kontrolera o powołaniu specjalisty, w wysokości ustalonej w umowie zawartej między dyrektorem jednostki organizacyjnej NIK, w której ramach kontroler wykonuje obowiązki, a powołanym specjalistą. Przysługuje mu także zwrot nieodzownych wydatków w celu przeprowadzenia czynności badawczych lub sporządzenia opinii, pod warunkiem ich udokumentowania. Specjaliście przysługują ponadto: zwrot związanych z wykonywaniem czynności kosztów podróży i zakwaterowania oraz diety na zasadach określonych w odrębnych przepisach w sprawie diet i innych należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju.

Zwolnienia dla członka ochotniczej straży pożarnej

Strażacy OSP mają prawo do zwolnień od pracy w celu uczestnictwa w działaniach ratowniczych i wypoczynku po zakończeniu takich działań oraz w celu odbycia szkolenia pożarniczego.

Zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w działaniach ratowniczych oraz odpoczynek po ich zakończeniu następuje w trybie przyjętym przez Staż Pożarną. A więc czas wypoczynku pracownika po zakończeniu akcji ratowniczej określa osoba, która kierowała tą akcją. Zwolnienie w celu uczestniczenia w szkoleniu pożarniczym następuje na podstawie wniosku właściwej terytorialnie jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej. Wymiar zwolnienia w celu uczestniczenia w szkoleniu nie może przekraczać 6 dni w roku kalendarzowym.

Przepis art. 28 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (DzU z 2009 r. nr 178, poz. 1380 ze zm.) ustala, że członek ochotniczej straży pożarnej otrzymuje z tytułu uczestniczenia w akcji ratowniczej oraz w szkoleniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną ekwiwalent pieniężny wypłacany z budżetu gminy do wysokości 1/175 przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, ustalonego za poprzedni kwartał, za każdą godzinę udziału w działaniach ratowniczych lub szkoleniu pożarniczym. Jednak ekwiwalent ten nie przysługuje, jeżeli członek ochotniczej straży pożarnej za czas zwolnienia od pracy zachował prawo do wynagrodzenia. W razie zbiegu prawa do wynagrodzenia i ekwiwalentu przysługuje świadczenie korzystniejsze.

Przepisy jednak nie gwarantują prawa do ekwiwalentu za czas zwolnienia od pracy z powodu korzystania z odpoczynku po zakończeniu akcji ratowniczej.

Obowiązek wykonywania świadczeń osobistych

Świadczenia osobiste mogą polegać na wykonywaniu różnych czynności – w tym czynności zawodowych – na rzecz organów państwa lub samorządu, w związku z nadzwyczajnymi zdarzeniami lub stanami ogłoszonymi przez właściwe organy władzy publicznej.

Świadczenia te mogą dotyczyć obronności kraju. Na podstawie art. 202 ust. 1, art. 204 ust. 2, art. 205 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.) istnieje prawny obowiązek pracodawcy zwolnienia pracownika (usprawiedliwienia nieobecności w pracy) na czas niezbędny do wykonywania świadczenia polegającego na wykonywaniu prac na rzecz przygotowania obrony państwa na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu.

Organem nakładającym obowiązek wykonania świadczenia osobistego jest wójt lub burmistrz (prezydent miasta), który wydaje decyzję na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień lub właściwego organu obrony cywilnej.

Jeżeli świadczenie to jest wykonywane przez pracownika w czasie pracy i pracownik za czas ten nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, osobie, która spełnia to świadczenie, przysługuje należność w wysokości utraconego wynagrodzenia za pracę.

Świadczenia mogą być też wykonywane w związku z klęską żywiołową. Artykuł 3 ust. 1 dekretu z 23 kwietnia 1953 r. o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych (DzU nr 23, poz. 93 ze zm.) oraz § 7 ust. 3 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 1953 r. w sprawie wykonania art. 5 dekretu o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych (DzU nr 37, poz. 158) stanowią, że w związku z wprowadzeniem na terenie województwa, miasta lub gminy obowiązku świadczeń osobistych dla celów zorganizowanej akcji społecznej poszczególne osoby mogą być powoływane do świadczeń osobistych w ramach tej akcji na okres najwyżej 7 dni w roku. Do wykonania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych powołuje odpowiednio wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo wojewoda.

Pracownik powołany do odbywania świadczeń osobistych z tego tytułu zachowuje u pracodawcy prawo do pełnego wynagrodzenia za okres tych świadczeń (w tym wypadku przepis szczególny nakłada na pracodawcę obowiązek wypłaty wynagrodzenia, stanowi o tym wyraźnie § 9 ust. 1 rozporządzenia z 1953 r.).

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Krzysztof Lange

Radca Prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »