| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Zwolnienia od pracy

Zwolnienia od pracy

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w określonym miejscu i czasie. Pracodawca natomiast ma obowiązek zorganizować pracownikowi pracę oraz wypłacić za nią umówione wynagrodzenie. Czas, przez jaki pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w poszczególnych dniach i godzinach, powinien być określony w wewnętrznych aktach prawnych ustalających systemy i rozkłady czasu pracy oraz okres rozliczeniowy czasu pracy obowiązujące u danego pracodawcy. Na ogół jest to regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub obwieszczenie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pracownik nieobecny w ustalonym miejscu i czasie nie poniesie konsekwencji swojej nieobecności.

Zasiłek na zdrowe dziecko do lat 8

Zasiłek opiekuńczy z tytułu zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem do lat 8 przysługuje w następujących przypadkach:

  • nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły (np. z powodu epidemii, awarii, klęski żywiołowej, silnych mrozów w zimie), do których dziecko uczęszcza (dotyczy sytuacji, gdy informację o nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko, pracownik otrzymał w terminie krótszym niż 7 dni przed dniem ich zamknięcia),
  • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem (w przypadku choroby dotyczy to sytuacji, gdy schorzenie uniemożliwia małżonkowi sprawowanie opieki nad dzieckiem),
  • pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej (np. w szpitalu).

Prawo do zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka. Jednak wypłaca się go tylko jednemu z rodziców, tj. temu, które wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę za dany okres. Zasada ta ma również zastosowanie w sytuacji, gdy rodzice nie pozostają w formalnym związku małżeńskim, lecz we wspólnym gospodarstwie domowym.

Gdy rodzice dziecka świadczą pracę na różne zmiany, wtedy każde z nich uważa się za osobę opiekującą się dzieckiem zdrowym do lat 8. Oznacza to, że w razie choroby czy pobytu jednego z nich w szpitalu drugiemu przysługuje zasiłek opiekuńczy.

Jeżeli natomiast oboje rodzice pracują, a jedno z nich w systemie pracy zmianowej, to zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie za te dni, w których dziecko w wieku do lat 8 nie miałoby zapewnionej opieki z powodu porodu, choroby lub pobytu drugiego z rodziców w szpitalu.

Zasiłek na chore dziecko do lat 14

Choroba dziecka w wieku do lat 14 uprawnia jednego z rodziców do zasiłku opiekuńczego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Świadczenie to przysługuje każdemu z rodziców. Natomiast zasiłek ten wypłaca się temu z rodziców, który wystąpił z wnioskiem o jego wypłatę.

Zasiłek z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny

Zasiłek opiekuńczy przysługuje w przypadku konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, którymi są małżonek, rodzice, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo oraz dziecko powyżej 14 lat.

Niezbędnym warunkiem uprawniającym do zasiłku jest pozostawanie wymienionych osób z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy podkreślić, że warunek ten będzie spełniony także w sytuacji, gdy ubezpieczony będzie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym tylko przez czas sprawowania opieki.

Przykład

Teściem Marka R., pracownika stacji benzynowej, jest Zygmunt C., stale mieszkający w Szczecinie. Jako osoba samotna po operacji serca wymaga opieki drugiej osoby (jest od kilku lat wdowcem).

Marek R. mieszka w Warszawie, ma dwoje dzieci w wieku 2 i 4 lata. Jego żona Renata R. (córka Zygmunta) nie będzie w stanie zajmować się ojcem z uwagi na konieczność sprawowania ciągłej opieki nad dziećmi.

W tej sytuacji Marek R. może wystąpić o zwolnienie od pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad chorym teściem i będzie miał prawo do zasiłku opiekuńczego na teścia w wymiarze 14 dni, jeżeli przez cały ten okres będzie mieszkał z teściem lub jeżeli teść przeniesie się na czas rekonwalescencji do małżonków R. do Warszawy.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nie dłużej jednak niż:

  • 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad dzieckiem:

– w wieku do lat 8 (zdrowym lub chorym),

– w wieku do 14 lat (chorym),

  • 14 dni w roku kalendarzowym, gdy opieka sprawowana jest nad chorym:

– dzieckiem powyżej 14 lat lub

– innym dorosłym członkiem rodziny.

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny, niezależnie od liczby członków rodziny uprawnionych do tego zasiłku i bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki, nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 60 dni, w tym 14 dni z tytułu opieki nad dziećmi w wieku powyżej 14 lat oraz innymi członkami rodziny.

Przykład

Katarzyna Z. jest matką trójki dzieci w wieku od 9 do 13 lat. W styczniu 2009 r. opiekowała się chorą siostrą, korzystając z 14 dni opieki. W okresie marca i kwietnia zachorowały również jej dzieci. Z tytułu opieki nad nimi Katarzyna Z. korzystała ze zwolnienia od pracy łącznie przez okres 55 dni. W tym okresie otrzymała zasiłek jedynie za 46 dni. Pozostałe 9 dni to dni usprawiedliwione, za które nie otrzyma zasiłku opiekuńczego.

Zwolnienie od pracy z tytułu opieki, o której mowa wyżej, nie przysługuje w czasie:

  • urlopu bezpłatnego,
  • urlopu wychowawczego,
  • tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności.

Zwolnienie dla młodocianego

Pracownicy młodociani (16–18 lat) mogą być zatrudniani tylko w celu przygotowania zawodowego, a także przyuczenia do wykonywania określonej pracy oraz do wykonywania prac lekkich.

Młodociany, który ukończył co najmniej gimnazjum i przedstawił zaświadczenie lekarskie, że praca nie zagraża jego zdrowiu, może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Do ukończenia 18 lat młodociany jest zobowiązany dokształcać się w zakresie szkoły podstawowej lub gimnazjum lub szkoły ponadgimnazjalnej, a także w formach pozaszkolnych (kursy).

Młodociany podlega wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim.

W przypadku stwierdzenia, że praca zagraża jego zdrowiu, pracodawca jest zobowiązany powierzyć mu inną pracę, a w braku takiej możliwości niezwłocznie rozwiązać umowę, wypłacając odszkodowanie za okres wypowiedzenia.

Przepisy Kodeksu pracy przewidują zwolnienie od pracy pracownika młodocianego, które udzielane jest na czas wzięcia udziału tego pracownika w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się.

Pracownik młodociany ma obowiązek dokształcać się do ukończenia 18 lat, chyba że uzyskał kwalifikacje zawodowe przez naukę w szkole. W szczególności jest on zobowiązany do dokształcania się w zakresie szkoły gimnazjalnej, jeżeli szkoły takiej nie ukończył, do dokształcania się zawodowego lub w zakresie szkoły ogólnokształcącej.

Przykład

Pracodawca zatrudniający młodocianego, który ma ukończone gimnazjum i rozpoczął naukę w szkole ponadgimnazjalnej, jest zobowiązany do udzielania zwolnień temu pracownikowi w celu wzięcia przez niego udziału w zajęciach szkolnych.

Przepisy prawa nakładają na pracownika młodocianego obowiązek dokształcania się. Niewywiązywanie się pracownika młodocianego z tego obowiązku może stanowić podstawę do wypowiedzenia mu umowy o pracę. Dlatego też pracownika, który dokształca się, pracodawca zobowiązany jest zwalniać na zajęcia w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy. Czas tego zwolnienia wlicza się do czasu pracy młodocianego.

Udział w posiedzeniu komisji bhp

Pracownikowi będącemu jednocześnie członkiem komisji bezpieczeństwa i higieny pracy przepisy prawa pracy gwarantują zwolnienie od pracy.

Artytkuł 23713 § 2 k.p. nakłada na członków komisji, będącej organem doradczym i opiniodawczym pracodawcy, obowiązek odbywania posiedzeń w godzinach pracy, nie rzadziej niż raz w kwartale. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikom–członkom komisji zwolnienia od pracy na czas tego posiedzenia.

Za czas nieprzepracowany w związku z posiedzeniem komisji pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Przerwy na karmienie

Przerwy te są uprawnieniem wyłącznie przysługującym pracownicom–matkom. Jest to zwolnienie od pracy, za które w tym przypadku pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia, nazywane są przerwami na karmienie dziecka.

Zwolnienie to wynika z art. 187 k.p., a warunkiem skorzystania z niego jest karmienie dziecka lub dzieci piersią.

Wymieniony przepis nie określa, w jaki sposób należy udokumentować karmienie piersią. Na pewno takim dowodem będzie zaświadczenie lekarskie. Pracodawca może żądać jego okresowej aktualizacji. W praktyce za wystarczające można uznać oświadczenie pracownicy, w którym informuje, że karmi dziecko piersią. Okres, w którym pracodawca ma obowiązek udzielania tych przerw, nie jest limitowany – należy ich udzielać tak długo, jak długo pracownica karmi dziecko piersią.

Pracownica karmiąca piersią jedno dziecko ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw, a jeżeli karmi więcej niż jedno dziecko – przerwy wynoszą po 45 minut.

Przerwy te na wniosek pracownicy mogą być udzielane łącznie.

WAŻNE!

Dopuszcza się ze względów organizacyjnych udzielanie przerw na karmienie w taki sposób, aby stanowiły faktyczne skrócenie czasu pracy pracownicy–matki – jako późniejsze przyjście do pracy lub wcześniejsze wyjście z pracy.

Pracownicy zatrudnionej w wymiarze krótszym niż 4 godziny dziennie przerwy nie przysługują. Jeżeli jej czas pracy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej tylko jedna przerwa.

Należy zwrócić uwagę, że prawo do przerw nie jest uzależnione od wymiaru czasu pracy, w jakim zatrudniona jest pracownica (pełny, niepełny).

Przykład

Pracownica zatrudniona jest w wymiarze 1/4 etatu i wykonuje pracę w podstawowym systemie czasu pracy, 2 razy w tygodniu po 5 godzin.

Pracownicy tej przysługuje jedna przerwa na karmienie w wymiarze pół godziny z uwagi na to, że karmi jedno dziecko i dobowy czas jej pracy nie przekracza 6 godzin.

Niektóre grupy zawodowe świadczenia w postaci przerw na karmienie mają uregulowane w przepisach branżowych. Taką grupą są m.in. nauczycielki, dla których przerwa na karmienie jest uregulowana w art. 69 ust. 2 Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem, w razie gdy czas pracy kobiety karmiącej dziecko wynosi ponad 4 godziny ciągłej pracy dziennie, przysługuje jej prawo korzystania z jednej godziny przerwy wliczanej do czasu pracy.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

DEFIDE Beata Naróg

Usługi i Doradztwo Kadrowe. Szkolenia

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »