| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Zwolnienia od pracy

Zwolnienia od pracy

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w określonym miejscu i czasie. Pracodawca natomiast ma obowiązek zorganizować pracownikowi pracę oraz wypłacić za nią umówione wynagrodzenie. Czas, przez jaki pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w poszczególnych dniach i godzinach, powinien być określony w wewnętrznych aktach prawnych ustalających systemy i rozkłady czasu pracy oraz okres rozliczeniowy czasu pracy obowiązujące u danego pracodawcy. Na ogół jest to regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub obwieszczenie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pracownik nieobecny w ustalonym miejscu i czasie nie poniesie konsekwencji swojej nieobecności.

Zasiłek na zdrowe dziecko do lat 8

Zasiłek opiekuńczy z tytułu zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem do lat 8 przysługuje w następujących przypadkach:

  • nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły (np. z powodu epidemii, awarii, klęski żywiołowej, silnych mrozów w zimie), do których dziecko uczęszcza (dotyczy sytuacji, gdy informację o nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko, pracownik otrzymał w terminie krótszym niż 7 dni przed dniem ich zamknięcia),
  • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem (w przypadku choroby dotyczy to sytuacji, gdy schorzenie uniemożliwia małżonkowi sprawowanie opieki nad dzieckiem),
  • pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej (np. w szpitalu).

Prawo do zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka. Jednak wypłaca się go tylko jednemu z rodziców, tj. temu, które wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę za dany okres. Zasada ta ma również zastosowanie w sytuacji, gdy rodzice nie pozostają w formalnym związku małżeńskim, lecz we wspólnym gospodarstwie domowym.

Gdy rodzice dziecka świadczą pracę na różne zmiany, wtedy każde z nich uważa się za osobę opiekującą się dzieckiem zdrowym do lat 8. Oznacza to, że w razie choroby czy pobytu jednego z nich w szpitalu drugiemu przysługuje zasiłek opiekuńczy.

Jeżeli natomiast oboje rodzice pracują, a jedno z nich w systemie pracy zmianowej, to zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie za te dni, w których dziecko w wieku do lat 8 nie miałoby zapewnionej opieki z powodu porodu, choroby lub pobytu drugiego z rodziców w szpitalu.

Zasiłek na chore dziecko do lat 14

Choroba dziecka w wieku do lat 14 uprawnia jednego z rodziców do zasiłku opiekuńczego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Świadczenie to przysługuje każdemu z rodziców. Natomiast zasiłek ten wypłaca się temu z rodziców, który wystąpił z wnioskiem o jego wypłatę.

Zasiłek z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny

Zasiłek opiekuńczy przysługuje w przypadku konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, którymi są małżonek, rodzice, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo oraz dziecko powyżej 14 lat.

Niezbędnym warunkiem uprawniającym do zasiłku jest pozostawanie wymienionych osób z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy podkreślić, że warunek ten będzie spełniony także w sytuacji, gdy ubezpieczony będzie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym tylko przez czas sprawowania opieki.

Przykład

Teściem Marka R., pracownika stacji benzynowej, jest Zygmunt C., stale mieszkający w Szczecinie. Jako osoba samotna po operacji serca wymaga opieki drugiej osoby (jest od kilku lat wdowcem).

Marek R. mieszka w Warszawie, ma dwoje dzieci w wieku 2 i 4 lata. Jego żona Renata R. (córka Zygmunta) nie będzie w stanie zajmować się ojcem z uwagi na konieczność sprawowania ciągłej opieki nad dziećmi.

W tej sytuacji Marek R. może wystąpić o zwolnienie od pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad chorym teściem i będzie miał prawo do zasiłku opiekuńczego na teścia w wymiarze 14 dni, jeżeli przez cały ten okres będzie mieszkał z teściem lub jeżeli teść przeniesie się na czas rekonwalescencji do małżonków R. do Warszawy.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nie dłużej jednak niż:

  • 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad dzieckiem:

– w wieku do lat 8 (zdrowym lub chorym),

– w wieku do 14 lat (chorym),

  • 14 dni w roku kalendarzowym, gdy opieka sprawowana jest nad chorym:

– dzieckiem powyżej 14 lat lub

– innym dorosłym członkiem rodziny.

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny, niezależnie od liczby członków rodziny uprawnionych do tego zasiłku i bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki, nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 60 dni, w tym 14 dni z tytułu opieki nad dziećmi w wieku powyżej 14 lat oraz innymi członkami rodziny.

Przykład

Katarzyna Z. jest matką trójki dzieci w wieku od 9 do 13 lat. W styczniu 2009 r. opiekowała się chorą siostrą, korzystając z 14 dni opieki. W okresie marca i kwietnia zachorowały również jej dzieci. Z tytułu opieki nad nimi Katarzyna Z. korzystała ze zwolnienia od pracy łącznie przez okres 55 dni. W tym okresie otrzymała zasiłek jedynie za 46 dni. Pozostałe 9 dni to dni usprawiedliwione, za które nie otrzyma zasiłku opiekuńczego.

Zwolnienie od pracy z tytułu opieki, o której mowa wyżej, nie przysługuje w czasie:

  • urlopu bezpłatnego,
  • urlopu wychowawczego,
  • tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności.

Zwolnienie dla młodocianego

Pracownicy młodociani (16–18 lat) mogą być zatrudniani tylko w celu przygotowania zawodowego, a także przyuczenia do wykonywania określonej pracy oraz do wykonywania prac lekkich.

Młodociany, który ukończył co najmniej gimnazjum i przedstawił zaświadczenie lekarskie, że praca nie zagraża jego zdrowiu, może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Do ukończenia 18 lat młodociany jest zobowiązany dokształcać się w zakresie szkoły podstawowej lub gimnazjum lub szkoły ponadgimnazjalnej, a także w formach pozaszkolnych (kursy).

Młodociany podlega wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim.

W przypadku stwierdzenia, że praca zagraża jego zdrowiu, pracodawca jest zobowiązany powierzyć mu inną pracę, a w braku takiej możliwości niezwłocznie rozwiązać umowę, wypłacając odszkodowanie za okres wypowiedzenia.

Przepisy Kodeksu pracy przewidują zwolnienie od pracy pracownika młodocianego, które udzielane jest na czas wzięcia udziału tego pracownika w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się.

Pracownik młodociany ma obowiązek dokształcać się do ukończenia 18 lat, chyba że uzyskał kwalifikacje zawodowe przez naukę w szkole. W szczególności jest on zobowiązany do dokształcania się w zakresie szkoły gimnazjalnej, jeżeli szkoły takiej nie ukończył, do dokształcania się zawodowego lub w zakresie szkoły ogólnokształcącej.

Przykład

Pracodawca zatrudniający młodocianego, który ma ukończone gimnazjum i rozpoczął naukę w szkole ponadgimnazjalnej, jest zobowiązany do udzielania zwolnień temu pracownikowi w celu wzięcia przez niego udziału w zajęciach szkolnych.

Przepisy prawa nakładają na pracownika młodocianego obowiązek dokształcania się. Niewywiązywanie się pracownika młodocianego z tego obowiązku może stanowić podstawę do wypowiedzenia mu umowy o pracę. Dlatego też pracownika, który dokształca się, pracodawca zobowiązany jest zwalniać na zajęcia w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy. Czas tego zwolnienia wlicza się do czasu pracy młodocianego.

Udział w posiedzeniu komisji bhp

Pracownikowi będącemu jednocześnie członkiem komisji bezpieczeństwa i higieny pracy przepisy prawa pracy gwarantują zwolnienie od pracy.

Artytkuł 23713 § 2 k.p. nakłada na członków komisji, będącej organem doradczym i opiniodawczym pracodawcy, obowiązek odbywania posiedzeń w godzinach pracy, nie rzadziej niż raz w kwartale. Oznacza to, że pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikom–członkom komisji zwolnienia od pracy na czas tego posiedzenia.

Za czas nieprzepracowany w związku z posiedzeniem komisji pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Przerwy na karmienie

Przerwy te są uprawnieniem wyłącznie przysługującym pracownicom–matkom. Jest to zwolnienie od pracy, za które w tym przypadku pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia, nazywane są przerwami na karmienie dziecka.

Zwolnienie to wynika z art. 187 k.p., a warunkiem skorzystania z niego jest karmienie dziecka lub dzieci piersią.

Wymieniony przepis nie określa, w jaki sposób należy udokumentować karmienie piersią. Na pewno takim dowodem będzie zaświadczenie lekarskie. Pracodawca może żądać jego okresowej aktualizacji. W praktyce za wystarczające można uznać oświadczenie pracownicy, w którym informuje, że karmi dziecko piersią. Okres, w którym pracodawca ma obowiązek udzielania tych przerw, nie jest limitowany – należy ich udzielać tak długo, jak długo pracownica karmi dziecko piersią.

Pracownica karmiąca piersią jedno dziecko ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw, a jeżeli karmi więcej niż jedno dziecko – przerwy wynoszą po 45 minut.

Przerwy te na wniosek pracownicy mogą być udzielane łącznie.

WAŻNE!

Dopuszcza się ze względów organizacyjnych udzielanie przerw na karmienie w taki sposób, aby stanowiły faktyczne skrócenie czasu pracy pracownicy–matki – jako późniejsze przyjście do pracy lub wcześniejsze wyjście z pracy.

Pracownicy zatrudnionej w wymiarze krótszym niż 4 godziny dziennie przerwy nie przysługują. Jeżeli jej czas pracy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej tylko jedna przerwa.

Należy zwrócić uwagę, że prawo do przerw nie jest uzależnione od wymiaru czasu pracy, w jakim zatrudniona jest pracownica (pełny, niepełny).

Przykład

Pracownica zatrudniona jest w wymiarze 1/4 etatu i wykonuje pracę w podstawowym systemie czasu pracy, 2 razy w tygodniu po 5 godzin.

Pracownicy tej przysługuje jedna przerwa na karmienie w wymiarze pół godziny z uwagi na to, że karmi jedno dziecko i dobowy czas jej pracy nie przekracza 6 godzin.

Niektóre grupy zawodowe świadczenia w postaci przerw na karmienie mają uregulowane w przepisach branżowych. Taką grupą są m.in. nauczycielki, dla których przerwa na karmienie jest uregulowana w art. 69 ust. 2 Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem, w razie gdy czas pracy kobiety karmiącej dziecko wynosi ponad 4 godziny ciągłej pracy dziennie, przysługuje jej prawo korzystania z jednej godziny przerwy wliczanej do czasu pracy.

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia kadrowego

POLECANE

UMOWY ZLECENIA 2017

reklama

Ostatnio na forum

Eksperci portalu infor.pl

Ministerstwo Sprawiedliwości

Patron merytoryczny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »