| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Zwolnienia od pracy

Zwolnienia od pracy

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w określonym miejscu i czasie. Pracodawca natomiast ma obowiązek zorganizować pracownikowi pracę oraz wypłacić za nią umówione wynagrodzenie. Czas, przez jaki pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w poszczególnych dniach i godzinach, powinien być określony w wewnętrznych aktach prawnych ustalających systemy i rozkłady czasu pracy oraz okres rozliczeniowy czasu pracy obowiązujące u danego pracodawcy. Na ogół jest to regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub obwieszczenie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pracownik nieobecny w ustalonym miejscu i czasie nie poniesie konsekwencji swojej nieobecności.

ZWOLNIENIE W CELU ZAŁATWIENIA SPRAW PRYWATNYCH

Zdarza się, że pracownik chciałby lub musi skorzystać ze zwolnienia w celu załatwienia rozmaitych spraw urzędowych, odbycia badań lekarskich itp., które nie mogą zostać załatwione poza godzinami pracy. Może oczywiście skorzystać z urlopu wypoczynkowego lub bezpłatnego. Jednak są sytuacje, że korzystanie z urlopu wypoczynkowego czy bezpłatnego w sytuacji kilkunastominutowych wyjść jest niecelowe.

Przepisy prawa pracy nie przewidują żadnych ograniczeń przy udzielaniu takich zwolnień. Przykładowy katalog takich zwolnień udzielanych na prośbę pracownika oraz ich udzielania (np. termin złożenia wniosku, jego forma, treść, określenie osoby udzielającej zwolnienia itp.) można określić w regulaminie pracy.

Jednak za czas nieobecności w pracy pracownik nie będzie miał prawa do wynagrodzenia w myśl zasady wyrażonej w art. 80 k.p., zgodnie z którą wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. W przepisach wewnątrzzakładowych pracodawcy mogą wprowadzić zasadę odpracowania zwolnień udzielanych na wniosek pracownika.

ZWOLNIENIA ZE ŚWIADCZENIA PRACY

W pewnych sytuacjach określonych przepisami prawa pracy pracodawca jest zobowiązany do zwolnienia pracownika ze świadczenia pracy. Występuje to wtedy, gdy pracownik:

  • nie ma aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 k.p.),
  • nie ma wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności oraz dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 2373 § 1 k.p.),
  • stawił się w miejscu wykonywania pracy w stanie nietrzeźwości i wyklucza to możliwość świadczenia przez niego pracy oraz pozostawania w gotowości do jej świadczenia (wyrok SN z 11 kwietnia 2000 r., I PKN 586/99, OSNP 2001/18/556).

Wystąpienie jednej z tych sytuacji powoduje, że pracodawca obowiązkowo nie dopuszcza pracownika do świadczenia pracy.

Z wyjątkiem sytuacji związanej z brakiem aktualnego orzeczenia lekarskiego pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku gdy pracownik został prawidłowo skierowany na badania okresowe lub kontrolne, a ze swojej winy nie wykonał badań, wówczas wynagrodzenie także mu nie przysługuje. Jeżeli jednak pracodawca nie wydał skierowania na określone badania profilaktyczne, to w takim przypadku wynagrodzenie będzie przysługiwało pracownikowi na podstawie art. 81 § 1 k.p.

Kolejne obowiązkowe zwolnienia ze świadczenia pracy, za które pracownik zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia, dotyczą sytuacji gdy:

  • pracownica w ciąży jest zatrudniona w godzinach nocnych i nie ma możliwości zmiany jej rozkładu czasu pracy, tak aby mogła wykonywać pracę poza porą nocną, jak również brak jest możliwości przeniesienia jej do innej pracy (art. 1781 k.p.),
  • pracownica w ciąży lub karmiąca dziecko piersią jest zatrudniona przy pracy szczególnie uciążliwej lub szkodliwej dla jej zdrowia wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet – DzU nr 114, poz. 545, a także przy pracy wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, a jednocześnie niemożliwe jest przeniesienie jej do innej pracy (art. 179 § 1 k.p.),
  • pracownica w ciąży lub karmiąca dziecko piersią jest zatrudniona przy pozostałych pracach wymienionych w przepisach wydanych na podstawie art. 176 k.p., jednak dostosowanie warunków pracy do wymagań określonych w tych przepisach albo ograniczenie czasu pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy jest niemożliwe lub niecelowe i jednocześnie brak jest możliwości przeniesienia pracownicy do innej pracy (art. 179 § 2 k.p.),
  • pracownica w ciąży lub karmiąca dziecko piersią otrzymała orzeczenie lekarskie, z którego wynika, że występują przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania przez nią dotychczasowej pracy, a pracodawca nie ma możliwości jej przeniesienia czy dostosowania warunków (art. 179 § 3 k.p.).

ZWOLNIENIA W ZWIĄZKU Z UROCZYSTOŚCIAMI RELIGIJNYMI

Przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (DzU z 2005 r. nr 231, poz. 965 ze zm.) przewidują możliwość udzielenia zwolnień od pracy osobom należącym do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu uczestniczenia w uroczystościach religijnych, których święta religijne nie są dniami wolnymi od pracy. Przepis art. 42 tej ustawy przewiduje, że osoby te mogą na własną prośbę uzyskać zwolnienie od pracy na czas niezbędny do obchodzenia tych świąt. Z tego uprawnienia mogą skorzystać pracownicy młodociani, jednak wniosek w ich imieniu składają rodzice bądź opiekunowie prawni. Zwolnienia te mogą być udzielone pod warunkiem odpracowania czasu zwolnienia i to bez prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne od pracy lub pracę w godzinach nadliczbowych.

Udzielanie zwolnień

Tryb udzielania zwolnień od pracy z tytułu uczestniczenia w świętach religijnych szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministrów Pracy i Polityki Socjalnej oraz Edukacji Narodowej z 11 marca 1999 r. w sprawie zwolnień od pracy lub nauki osób należących do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu obchodzenia świąt religijnych niebędących dniami ustawowo wolnymi od pracy (DzU nr 26, poz. 235 ze zm.).

Pracownik powinien złożyć wniosek o zwolnienie na początku okresu zatrudnienia lub w jego trakcie, nie później jednak niż 7 dni przed dniem zwolnienia. Przy czym złożenie wniosku powoduje obowiązek pracodawcy do zwolnienia pracownika i ustalenia dla niego zasad odpracowywania zwolnienia lub – gdy święta religijne przypadają w określone dni każdego tygodnia – ustalenia indywidualnego rozkładu czasu pracy. Pracodawca ma obowiązek powiadomić pracownika o warunkach odpracowania zwolnienia nie później niż na 3 dni przed dniem zwolnienia.

Gdy pracownik złoży wniosek w terminie, pracodawca nie może odmówić udzielenia zwolnienia, jeżeli jednak pracownik uchybi terminowi, udzielenie zwolnienia pozostaje całkowicie w gestii pracodawcy.

Dni świąt religijnych dla poszczególnych wyznań

Ponieważ każde wyznanie ma różne święta uprawniające do zwolnień od pracy, sprawa uprawnień i terminy świąt zostały określone w ustawach o stosunku Rzeczypospolitej Polskiej do niektórych kościołów, określających jednocześnie święta religijne obchodzone w danym kościele.

Kościół Ewangelicko-Reformowany (kalwiński)

Wiernym przysługuje prawo do zwolnienia od pracy w następujące święta ewangelickie niebędące dniami ustawowo wolnymi od pracy:

  • Wielki Piątek,
  • Święto Wniebowstąpienia.

Podstawą zwolnienia jest art. 14 ustawy z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 73, poz. 324 ze zm.).

Kościół Ewangelicko-Augsburski (luteranie)

Wiernym przysługuje zwolnienie w następujące święta:

  • Wielki Piątek,
  • Święto Wniebowstąpienia Chrystusa Pana,
  • 31 października – Święto Reformacji.

Podstawą zwolnienia jest art. 14 ustawy z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 73, poz. 323 ze zm.).

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Mariusz Stelmaszczyk

Adwokat

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »