| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Zwolnienia od pracy

Zwolnienia od pracy

Pracownik, zawierając umowę o pracę, zobowiązuje się do pozostawania w dyspozycji pracodawcy w określonym miejscu i czasie. Pracodawca natomiast ma obowiązek zorganizować pracownikowi pracę oraz wypłacić za nią umówione wynagrodzenie. Czas, przez jaki pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w poszczególnych dniach i godzinach, powinien być określony w wewnętrznych aktach prawnych ustalających systemy i rozkłady czasu pracy oraz okres rozliczeniowy czasu pracy obowiązujące u danego pracodawcy. Na ogół jest to regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub obwieszczenie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pracownik nieobecny w ustalonym miejscu i czasie nie poniesie konsekwencji swojej nieobecności.

Członek Rady Pomocy Społecznej

Pracodawca zatrudniający członka Rady Pomocy Społecznej (mogą to być np. pracownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, jednostek samorządu terytorialnego) zobowiązany jest zwolnić go od pracy w celu uczestniczenia w posiedzeniach Rady na czas niezbędny.

Prawo do tego zwolnienia od pracy mają także eksperci i inne osoby niebędące członkami Rady, zaproszone przez nią do współpracy za zgodą ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Zwolnienia te wynikają z art. 125 ust. 5 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DzU z 2009 r. nr 175, poz. 362 ze zm.). Członkom Rady i ekspertom wynagrodzenie od pracodawcy nie przysługuje. Otrzymują oni tylko zwrot kosztów delegacji ze środków budżetu ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego.

Członkowie rad naukowych jednostek badawczo-rozwojowych

Prawo do korzystania ze zwolnienia od pracy mają również członkowie rad naukowych jednostek badawczo-rozwojowych. Na podstawie art. 27 ust. 4 ustawy z 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (DzU z 2008 r. nr 159, poz. 993) członkowie tych rad mają prawo do wynagrodzenia za czas nieświadczenia pracy w przypadku pełnienia zadań w godzinach pracy.

Członkowie kolegium regionalnej izby obrachunkowej

Prawo do zwolnienia od pracy mają również pracownicy pełniący funkcję pozaetatowego członka kolegium regionalnej izby obrachunkowej – art. 26a ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (DzU z 2001 r. nr 55, poz. 577 ze zm.).

Do nieetatowych członków kolegium izby stosuje się odpowiednio przepisy art. 25 ust. 1–3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Przepisy te stanowią m.in., że pracodawca zobowiązany jest zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu oznacza, że nieetatowy członek regionalnej izby obrachunkowej ma również prawo do zwolnienia od pracy w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach regionalnej izby obrachunkowej. Członkowie otrzymują ryczałt, diety oraz zwrot kosztów podróży, które są wypłacane przez izbę obrachunkową.

Członkowie komisji wyborczych

Pracodawca ma obowiązek zwolnić od pracy:

  • członków komisji wyborczych do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz osoby powołane w skład inspekcji (art. 20 ust. 3 ustawy z 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw – DzU z 2003 r. nr 159, poz. 1547 ze zm.),
  • członków obwodowych komisji wyborczych do Sejmu i Senatu oraz osoby powołane w skład inspekcji PKW (art. 35 ust. 3 ustawy z 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej – DzU z 2007 r. nr 190, poz. 1360),
  • członków komisji wyborczych do Parlamentu Europejskiego oraz osoby powołane w skład inspekcji PKW i rejonowych komisji wyborczych (art. 27 ustawy z 23 stycznia 2004 r. – Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego – DzU nr 25, poz. 219),
  • członków komisji obwodowych w referendum ogólnokrajowym (art. 16 ustawy z 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym – DzU nr 57, poz. 507),
  • członków obwodowej komisji wyborczej w wyborach Prezydenta RP (art. 19 ustawy z 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – DzU z 2000 r. nr 47, poz. 544 ze zm.).

Wymienione zwolnienia od pracy przysługują na 5 dni z zachowaniem prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Zachowanie uprawnień wynikających ze stosunku pracy oznacza m.in., że korzystanie ze zwolnienia nie wpływa na prawo do urlopu wypoczynkowego.

Osoby uprawnione do zwolnienia, w razie zamiaru skorzystania z niego, są zobowiązane na co najmniej 3 dni przed przewidywanym terminem nieobecności w pracy uprzedzić w formie pisemnej pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, a następnie nie później niż następnego dnia po ustaniu zwolnienia od pracy dostarczyć pracodawcy zaświadczenie usprawiedliwiające nieobecność w pracy w związku z wykonywaniem zadań w danej komisji wyborczej. Zaświadczenie powinno wskazywać imię i nazwisko osoby wchodzącej w skład danej komisji wyborczej, podstawę prawną zwolnienia od pracy, przyczyny i czas nieobecności w pracy. Podpis pod zaświadczeniem powinien złożyć przewodniczący danej komisji wyborczej, a jeżeli jest wydawane dla przewodniczącego – jego zastępca.

Wymieniony obowiązek zawiadomienia pracodawcy w odpowiednim terminie o nieobecności w pracy wynika z następujących przepisów:

  • § 5 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 września 2004 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących komisarzom wyborczym, członkom komisji wyborczych i osobom powołanym w skład inspekcji w wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (DzU nr 208, poz. 2125 ze zm.),
  • § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 września 2004 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom komisji wyborczych w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (DzU nr 202, poz. 2076 ze zm.),
  • § 6 i 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 kwietnia 2004 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom komisji wyborczych i osobom powołanym w skład inspekcji w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (DzU nr 94, poz. 922 ze zm.),
  • § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 kwietnia 2003 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom obwodowych komisji do spraw referendum w referendum ogólnokrajowym oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy (DzU nr 75, poz. 676 ze zm.).

Osoby pełniące funkcje w samorządach zawodowych

Wiele przepisów prawa przewiduje obowiązek zwalniania pracowników w celu wykonywania przez nich czynności wynikających z pełnienia funkcji w organach samorządu zawodowego. Takie zwolnienia przysługują pracownikom pełniącym funkcję z wyboru w organach izby lekarskiej lub wykonujących czynności na rzecz tej izby zgodnie z art. 17 ustawy z 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (DzU nr 30, poz. 158 ze zm.).

Pracodawca ma obowiązek zwolnić od pracy pracownika na wniosek okręgowej lub Naczelnej Rady Lekarskiej, bez zachowania prawa do wynagrodzenia. Taki sam obowiązek nakłada na pracodawcę art. 21 ustawy z 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (DzU z 2009 r. nr 9, poz. 767), który przyznaje prawo do zwolnienia pracownikom pełniącym funkcję z wyboru w organach izby lekarsko-weterynaryjnej lub wykonującym czynności na rzecz tej izby. Zwolnienie następuje na wniosek okręgowej lub Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej bez zachowania prawa do wynagrodzenia.

Podobne zwolnienia przysługują pracownikom pełniącym funkcję z wyboru w organach izby pielęgniarek i położnych lub wykonującym czynności na rzecz tej izby – art. 19 ustawy z 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (DzU nr 41, poz. 178 ze zm.). Zwolnienie powinno być udzielone na wniosek okręgowej rady lub Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, bez prawa do wynagrodzenia.

Powyższe zasady odnoszą się też do pracowników pełniących funkcję z wyboru w organach izby aptekarskiej lub wykonujących czynności na rzecz tej izby – art. 10 ustawy z 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (DzU z 2008 r. nr 136, poz. 856). Na wniosek okręgowej lub Naczelnej Rady Aptekarskiej zakład pracy zobowiązany jest zwolnić od pracy pracownika, bez prawa do wynagrodzenia.

Członkowie komisji dyscyplinarnych

Prawo do zwolnienia od pracy zawodowej przysługuje także członkom komisji dyscyplinarnych dla pracowników objętych tym postępowaniem. Będą to m.in. komisje dla pracowników służby cywilnej, nauczycieli czy nauczycieli akademickich.

Prawo do zwolnienia przysługuje pracownikom zatrudnionym w służbie cywilnej na czas wykonywania zadań w tych komisjach (art. 119 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej – DzU nr 227, poz. 1505). Zgodnie z tym przepisem wykonywanie zadań członka komisji dyscyplinarnej jest traktowane na równi z wykonywaniem obowiązków pracowniczych. Pracownik służby cywilnej będący członkiem komisji otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w komisji zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie wynagrodzenia członków Wyższej Komisji Dyscyplinarnej Służby Cywilnej, komisji dyscyplinarnych oraz rzeczników dyscyplinarnych i ich zastępców (DzU nr 60, poz. 492).

Mediatorzy

Minister właściwy do spraw pracy prowadzi listę osób, które pełnią funkcję mediatora w sporze zbiorowym prowadzonym z pracodawcą przez związki zawodowe.

Mediatorom działającym na podstawie ustawy z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (DzU nr 55, poz. 236 ze zm.) przysługuje zwolnienie od pracy na czas prowadzenia mediacji. Łączny wymiar tego zwolnienia w roku kalendarzowym nie może przekraczać 30 dni (art. 111 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych).

Zwolnienie to przysługuje bez zachowania prawa do wynagrodzenia. Mediator za prowadzenie mediacji otrzymuje zwrot poniesionych kosztów przejazdu i zakwaterowania oraz wynagrodzenie ustalane w umowie zawartej ze stronami sporu, którego wysokość uzależniona jest od czasu trwania mediacji. Wynagrodzenie mediatora nie może być niższe od ustalonego w drodze rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 8 grudnia 2004 r. w sprawie warunków wynagradzania mediatorów z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy (DzU nr 269, poz. 2673).

Osobie z misją dobrej woli przysługuje zwolnienie od pracy na czas pełnienia tej misji (czas ten nie jest limitowany), na podstawie art. 17c ustawy z 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (DzU nr 100, poz. 1080 ze zm.). Osoby te są wyznaczane z listy mediatorów przez ministra właściwego do spraw pracy na wniosek przewodniczącego wojewódzkiej komisji dialogu społecznego lub – w wyjątkowych przypadkach – przez tego przewodniczącego. Osobie tej przysługuje wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych przez nią kosztów przejazdu i zakwaterowania określone w umowie zawartej przez tę osobę z wojewodą. Wynagrodzenie to nie może być wyższe od wynagrodzenia określonego dla mediatorów z listy mediatorów, o którym mowa wyżej, i pokrywane jest ze środków budżetu państwa przeznaczonych na działalność urzędu wojewódzkiego.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Agencja Zatrudnienia KS Service

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »