| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy przewidują trzy podstawowe odprawy związane ze stosunkiem pracy: odprawę emerytalno-rentową, która wypłacana jest wówczas, gdy stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę, odprawę pośmiertną, którą otrzymują uprawnieni członkowie rodziny pracownika w razie jego śmierci, oraz „odprawę ekonomiczną” wypłacaną przez pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.). Odprawa ta przysługuje wówczas, gdy stosunek pracy został rozwiązany na skutek wypowiedzenia złożonego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron, z przyczyn niedotyczących pracowników.

Odprawa emerytalno-rentowa

Odprawa emerytalno-rentowa, o której mowa w art. 921 k.p., to w rzeczywistości dwie odrębne odprawy. Mianowicie odprawa emerytalna wypłacana pracownikom, których stosunki pracy ustały w związku z przejściem na emeryturę, natomiast odprawa rentowa wypłacana pracownikom, których stosunki pracy ustały w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przy czym zasadniczo obie mają identyczny charakter i podlegają niemal identycznym zasadom ustalania i wypłaty z nielicznymi odrębnościami wynikającymi z charakteru danego świadczenia.

Odprawa emerytalno-rentowa jako świadczenie powszechne została wprowadzona do Kodeksu pracy przepisem art. 1 pkt 86 ustawy z 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU nr 24, poz. 110). Wcześniej odprawa ta przysługiwała na podstawie przepisów szczególnych regulujących uprawnienia niektórych kategorii pracowników oraz na podstawie układów zbiorowych pracy.

Cechy świadczenia

Zarówno odprawa emerytalna, jak i rentowa przysługują od pracodawcy i mają charakter obowiązkowego, powszechnego i jednorazowego świadczenia pieniężnego ze stosunku pracy.

Odprawa jest rozumiana jako świadczenie obowiązkowe w tym sensie, że przesłanki jej nabycia określają przepisy Kodeksu pracy i jeśli pracownik je spełnia, pracodawca jest zobowiązany do wypłaty odprawy. Oznacza to, że nabycie prawa do odprawy nie jest uzależnione od swobodnego uznania pracodawcy, a tym samym nie może on się zwolnić z obowiązku wypłaty świadczenia. Podobnie pracownik nie może zrzec się odprawy (wyrok SN z 17 lutego 2005r, II PK 235/04, OSNP 2005/18/286), albowiem podlega ona identycznym zasadom ochrony jak wynagrodzenie za pracę w ścisłym tego słowa znaczeniu (wyroki SN z 6 maja 2003 r., I PK 223/02, M. P. Pr. - wkł. 2004/3/10, oraz z 17 lutego 2004 r., I PK 217/03, OSNP 2004/24/419).

Powszechność odprawy emerytalno-rentowej należy rozumieć w ten sposób, że każdy pracownik, który przestaje być pracownikiem w związku z tym, że przechodzi na emeryturę lub rentę, przynajmniej raz w życiu powinien otrzymać odprawę z tego tytułu.

A tym samym do jej wypłaty zobowiązany jest każdy pracodawca niezależnie od formy organizacyjno-prawnej, liczby zatrudnionych pracowników, rodzaju prowadzonej działalności czy też formy własności, w sytuacji gdy:

• pracownik spełnienia warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury,

• następuje definitywne ustanie stosunku pracy i zmiana statusu prawnego z pracownika lub pracownika emeryta, lub pracownika rencisty wyłącznie na status emeryta lub rencisty,

• istnieje związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę lub emeryturę.

Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Bez wpływu na prawo do odprawy pozostają takie czynniki, jak:

• forma organizacyjno-prawna pracodawcy,

• liczba zatrudnionych w danym zakładzie pracy pracowników,

• ogólny i zakładowy staż pracy pracownika odchodzącego na emeryturę lub rentę,

• rodzaj umowy o pracę (terminowa czy bezterminowa),

• przyczyna niezdolności do pracy (ogólny stan zdrowia, choroba zawodowa czy wypadek przy pracy),

• zakres niezdolności do pracy (całkowita czy częściowa),

• charakter renty (stała czy okresowa),

• rodzaj przyznanej emerytury (wcześniejsza, z tytułu pracy w warunkach szczególnych, podstawowa).

Autorzy:

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Huczko

ekspert podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »