| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy przewidują trzy podstawowe odprawy związane ze stosunkiem pracy: odprawę emerytalno-rentową, która wypłacana jest wówczas, gdy stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę, odprawę pośmiertną, którą otrzymują uprawnieni członkowie rodziny pracownika w razie jego śmierci, oraz „odprawę ekonomiczną” wypłacaną przez pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.). Odprawa ta przysługuje wówczas, gdy stosunek pracy został rozwiązany na skutek wypowiedzenia złożonego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron, z przyczyn niedotyczących pracowników.

• Odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy, podniesionym do rangi podstawowej zasady prawa pracy, jest obowiązek szanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika (art. 111 k.p.). Obowiązek ten konkretyzuje się poprzez stworzenie takich warunków pracy, w których dobra osobiste pracownika nie będą naruszane. Wprawdzie przepisy Kodeksu pracy nie definiują pojęcia godności, jednakże próbę zdefiniowania powyższego pojęcia podjął Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu wyroku z 25 kwietnia 1989 r. (I CR 143/89, OSP 1990/9/330) uznał, że godność jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi.

Katalog dóbr osobistych zawiera art. 23 k.c., stanowiąc, że dobrami osobistymi w szczególności są: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Powyższy przepis zawiera jedynie przykładowe wyliczenie wartości, które mogą zostać uznane za dobra osobiste, co oznacza, że wartości nieujęte w powyższym przepisie mogą zostać uznane za dobra osobiste, np. płeć człowieka, prywatność, dane osobowe.

Przesłankami odpowiedzialności są:

• naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego,

• bezprawność tego naruszenia lub zagrożenia rozumiana jako sprzeczność z prawem, przy czym nie ma znaczenia, czy osoba naruszająca dobra osobiste ma świadomość bezprawności swojego działania lub zaniechania.

Ciężar dowodu w sprawach o naruszenie dóbr osobistych spoczywa na pracowniku poszukującym ochrony, natomiast pracodawca powinien udowodnić, że jego działanie nie było bezprawne (wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CK 609/03, niepubl.). Sądem właściwym w tym zakresie jest sąd pracy. Jeżeli pracownik zdecyduje się żądać ochrony na drodze sądowej, będzie mógł żądać zaniechania naruszeń, usunięcia skutków naruszeń, zadośćuczynienia lub zapłaty określonej sumy na wskazany cel społeczny oraz odszkodowania. Przy czym niewykluczona jest kumulacja roszczeń (art. 24 § 1 i 2 k.c.).

Oceniając, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, należy wziąć pod uwagę nie tylko subiektywne odczucie danej osoby, ale przede wszystkim reakcję, jaką wywołuje w społeczeństwie. Oznacza to, że decydujące znaczenie ma obiektywna reakcja w opinii społeczeństwa (wyrok SN z 17 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976/11/251, wyrok SN z 26 października 2001 r., V CKN 195/01, niepubl., wyrok SN z 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997/6-7/93, wyrok SN z 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990/9/330). Sąd Najwyższy podkreśla jednak, że mimo wszystko nie można całkowicie wykluczyć subiektywnego odczucia osoby żądającej ochrony prawnej. Zależy to m.in. od istoty zdarzenia, na które powołuje się osoba uważająca, że nastąpiło naruszenie jej dóbr osobistych (wyrok SN z 19 maja 2004 r., I CK 636/03, niepubl.).

reklama

Autorzy:

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Agnieszka Jakubowska-Gregier

Adwokat

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »