| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Odprawy i odszkodowania w prawie pracy

Ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy przewidują trzy podstawowe odprawy związane ze stosunkiem pracy: odprawę emerytalno-rentową, która wypłacana jest wówczas, gdy stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę, odprawę pośmiertną, którą otrzymują uprawnieni członkowie rodziny pracownika w razie jego śmierci, oraz „odprawę ekonomiczną” wypłacaną przez pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.). Odprawa ta przysługuje wówczas, gdy stosunek pracy został rozwiązany na skutek wypowiedzenia złożonego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron, z przyczyn niedotyczących pracowników.

Termin wypłaty odprawy emerytalnej i rentowej

Z uwagi na fakt, że odprawa emerytalna i odprawa rentowa są różnymi świadczeniami, różne są też terminy ich wypłaty. Podstawowymi przesłankami nabycia prawa do odprawy są ustanie stosunku pracy pozostające w związku z przejściem na świadczenie emerytalno-rentowe oraz przyznanie świadczenia. W wyroku z 2 października 1990 r. (I PR 284/90, PiZS 1991/7/15) Sąd Najwyższy wskazał, że odprawa powinna zostać pracownikowi wypłacona z chwilą spełnienia drugiej przesłanki. A więc za datę przejścia na emeryturę lub rentę należy uważać albo datę rozwiązania stosunku pracy po uprzednim przyznaniu pracownikowi jednego z wymienionych świadczeń, albo datę przyznania świadczenia, jeżeli nastąpiło to po rozwiązaniu stosunku pracy na wniosek złożony w czasie zatrudnienia. Stąd też odprawa emerytalna powinna zostać pracownikowi wypłacona w dniu ustania stosunku pracy, z reguły pracownik spełnia warunki do nabycia świadczenia emerytalnego, a następnie rozwiązuje stosunek pracy. Żeby ją otrzymać, pracownik nie musi okazywać decyzji ZUS przyznającej emeryturę, albowiem z istoty roszczenia o odprawę emerytalną wynika, że staje się ona wymagalna od dnia rozwiązania stosunku pracy także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę zostało wydane później (wyrok SN z 9 kwietnia 1998 r., I PKN 508/97, OSNP 1999/8/267).

Natomiast odprawa rentowa powinna zostać wypłacona po okazaniu przez pracownika decyzji ZUS przyznającej rentę, z reguły bowiem ustanie stosunku pracy w sytuacji niezdolności do pracy następuje wcześniej niż przyznanie świadczenia rentowego, choć nie jest to regułą. A tym samym obowiązek wypłaty odprawy rentowej konkretyzuje się w sytuacji spełnienia drugiej przesłanki, w zależności od kolejności występowania zdarzeń.

Przepisy wewnątrzzakładowe

Przepisy wewnątrzzakładowe (np. postanowienia regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego pracy) mogą regulować kwestię wypłaty odpraw emerytalno-rentowych w sposób odmienny, lecz nie mniej korzystny niż przepisy Kodeksu pracy (art. 9 § 2 k.p.).

Przy czym nic nie stoi na przeszkodzie, aby zakładowe przepisy płacowe wprowadzały dodatkowe przesłanki nabycia odprawy, np. uzależniając jej wysokość (nie zaś prawo do odprawy) od ogólnego lub zakładowego stażu pracy. Ważne jest, aby minimalna wysokość wypłacanej pracownikowi odprawy nie była niższa niż określona w Kodeksie pracy, tj. w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczonego według zasad przyjętych dla ustaleniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W przypadku gdyby jednak przepisy wewnątrzzakładowe przewidywały odprawy w niższej niż kodeksowa wysokości, wówczas na podstawie art. 9 § 2 k.p. zamiast nich należy stosować korzystniejsze w tym zakresie przepisy Kodeksu pracy (wyrok SN z 6 maja 2003 r., I PK 223/02, Prok. i Pr. 2004/1/41).

Pragmatyki pracownicze

Zapisy dotyczące odpraw emerytalnych znajdują się także w pragmatykach pracowniczych, tj. w przepisach szczególnych regulujących stosunek pracy określonych grup pracowników, np. nauczycieli, lekarzy publicznych zakładów opieki zdrowotnej, pracowników samorządowych itp. Opierając się na identycznych przesłankach, określają zazwyczaj wysokość odpraw w sposób bardziej korzystny niż w Kodeksie pracy, uzależniając jej wysokość od stażu pracy. Przykładowo, nauczycielowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy (jeśli nie uzyskał z tego tytułu odprawy przewidzianej w art. 28 KN), przyznaje się odprawę w wysokości dwumiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy. Natomiast jeśli nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat, przyznaje się odprawę w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy (art. 87 § 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - DzU z 2006 r. nr 97, poz. 674 ze zm.).

reklama

Autorzy:

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Federacja Konsumentów

Federacja Konsumentów

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »