| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Inne formy zatrudnienia > Umowy cywilnoprawne > Stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w prawie pracy

Stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w prawie pracy

Wiele problemów, z którymi musi się zmierzyć pracodawca, np. dotyczących zakazu konkurencji, nie zostało uregulowanych w Kodeksie pracy. Należy wówczas zastosować odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, ale tylko wtedy, gdy przepis nie jest sprzeczny z zasadami prawa pracy.

Odpowiednie stosowanie

Powszechnie w doktrynie prawa uznaje się, że odpowiednie stosowanie przepisów należy rozumieć jako zastosowanie przepisów wprost w wersji zmodyfikowanej lub zaniechanie ich stosowania w całości. Ponieważ jednak w przypadku prawa pracy jedną z pozytywnych przesłanek dopuszczalności stosowania Kodeksu cywilnego jest niesprzeczność tych przepisów z zasadami prawa pracy, uznaje się, że odpowiednie ich wykorzystanie może dotyczyć jedynie zastosowania przepisów wprost lub z modyfikacjami.

Przepisy Kodeksu cywilnego stosujemy wprost w sytuacjach, gdy nie naruszają one żadnej z zasad prawa pracy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 27 maja 1999 r., stosowanie Kodeksu cywilnego w szczególności „nie może prowadzić do podważenia lub przekreślania sensu ochronnych regulacji prawa pracy”.

Jeżeli zatem stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego naruszałoby jakąkolwiek z zasad prawa pracy, dopuszczalne jest zmodyfikowanie normy wynikającej z przepisów prawa cywilnego w taki sposób, aby ich zastosowanie nie naruszało żadnej z nich. Jeżeli modyfikacja ta byłaby niemożliwa, dany przepis Kodeksu cywilnego nie powinien zostać zastosowany w całości.

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego

Jednym z analizowanych przez Sąd Najwyższy zagadnień była możliwość zastosowania do pracownika art. 483 k.c. dopuszczającego możliwość zastrzeżenia w umowie określonej kwoty jako kary umownej na rzecz pracodawcy. Głównym celem kary umownej jest „zryczałtowanie” odszkodowania i oderwanie wysokości żądanej przez wierzyciela kwoty od wysokości poniesionej szkody, a nawet zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 6 listopada 2003 r. możliwość domagania się zapłaty kary umownej bez względu na poniesienie jakiejkolwiek szkody.

Powszechnie przyjmuje się, że w umowie o pracę takie postanowienie jest nieskuteczne wobec pracownika. Przytaczane są tu dwojakie argumenty. Pierwszym z nich jest pełne uregulowanie odpowiedzialności materialnej pracownika za szkody wyrządzone pracodawcy w trakcie trwania stosunku pracy. Odpowiedzialność ta jest ograniczona w sposób określony w Kodeksie pracy. Drugim argumentem jest sprzeczność tego przepisu z zasadą wolności pracy.

Sąd Najwyższy dopuścił jednak zastrzeżenie kary umownej w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy za naruszenia, które miałyby miejsce po rozwiązaniu stosunku pracy między stronami (np. wyrok z 5 kwietnia 2005 r.). Uznaje się bowiem, że odpowiedzialność pracownika za szkody wyrządzone po zakończeniu stosunku pracy nie jest uregulowana w prawie pracy. Ponadto zastrzeżenie kary nie narusza żadnej zasady prawa pracy, jeśli wysokość tej kary nie jest wygórowana.

Innymi zagadnieniami, w stosunku do których analizowana była możliwość stosowania przepisów Kodeksu cywilnego, są m.in. możliwość waloryzacji świadczeń wypłaconych z opóźnieniem na podstawie art. 3581 § 3 k.c. (uchwały SN z 3 kwietnia 1992 r., z 29 czerwca 1995 r.), wady oświadczeń woli (wyroki SN z 11 czerwca 2003 r., z 19 marca 2002 r., z 15 lutego 2000 r.).

Podstawa prawna:

  • art. 9, 10-183, art. 300 Kodeksu pracy,
  • art. 3581 § 3 Kodeksu cywilnego,
  • orzeczenia Sądu Najwyższego:

- uchwała 7 sędziów z 23 maja 2001 r. (III ZP 17/2000, OSNP 2001/23/684),

- wyrok z 27 maja 1999 r. (I PKN 78/99, OSNP 2000/18/682),

- uchwała z 6 listopada 2003 r. (III CZP 61/03, OSNC 2004/5/69),

- wyrok z 5 kwietnia 2005 r. (I PK 196/04, OSNP 2005/22/354),

- uchwała z 3 kwietnia 1992 r. (I PZP 19/92, OSNC 1992/9/166),

- uchwała z 29 czerwca 1995 r. (I PZP 5/95, OSNP 1996/4/56),

- wyrok z 11 czerwca 2003 r. (I PK 206/02, OSNP 2004/16/278),

- wyrok z 19 marca 2002 r. (I PKN 156/01, OSNP 2004/5/78),

- wyrok z 15 lutego 2000 r. (I PKN 530/99, OSNP 2001/13/441),

- wyrok z 5 listopada 1998 r. (I PKN 414/98, OSNP 1999/24/779).

reklama

Autor:

prawnik z kancelarii „Bartłomiej Raczkowski Kancelaria Prawa Pracy”

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

SmartConsulting S.K.A.

SmartConsulting S.K.A. jest częścią SmartGoup Division, grupy firm powiązanych personalnie i kapitałowo.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »