| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Zatrudnianie i zwalnianie > Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli 2016

Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli 2016

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne otrzyma również nauczyciel, którego umowa o pracę rozwiązała się z upływem czasu, na który została nawiązany - tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2016 r. Do tej pory istniały rozbieżności w orzecznictwie oraz w praktyce ZUS. Zobacz, jak uzyskać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Rozwiązanie stosunku pracy

Warunek rozwiązania przez nauczyciela stosunku pracy, wymagany do przyznania świadczenia kompensacyjnego, co do zasady oznacza, że rozwiązanie umowy powinno nastąpić z inicjatywy nauczyciela. Ustawa o n.ś.k. posługuje się bowiem sformułowaniem ,,rozwiązali stosunek pracy”, a nie np. ,,rozwiązano z nimi stosunek pracy”. Warunek ten zostanie więc spełniony w przypadku rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem złożonym przez nauczyciela lub za porozumieniem stron (o ile wniosek o taki sposób ustania stosunku pracy złożył sam nauczyciel). Jeśli natomiast to dyrektor szkoły złożył wypowiedzenie lub też z jego inicjatywy stosunek pracy został rozwiązany w drodze porozumienia stron, wówczas, co do zasady, nauczyciel nie może uzyskać świadczenia kompensacyjnego.

Od tej reguły sama ustawa o n.ś.k. przewiduje jednak wyjątki. Zgodnie z jej przepisami omawiany warunek jest bowiem spełniony również wtedy, gdy stosunek pracy został rozwiązany lub wygasł w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 Karty nauczyciela (ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela, t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.). Oznacza to, że świadczenie kompensacyjne może uzyskać również taki nauczyciel, którego stosunek pracy został rozwiązany w przypadku:

● całkowitej likwidacji szkoły, lub

● częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania, które uniemożliwiają dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Świadczenie kompensacyjne przysługuje także, gdy stosunek pracy nauczyciela wygasa wskutek upływu 6-miesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym albo w razie odmowy podjęcia pracy przez nauczyciela, który pozostawał w stanie nieczynnym (propozycja zatrudnienia na czas nieokreślony lub określony musi dotyczyć pełnego wymiaru zajęć w tej samej szkole na tym samym lub innym stanowisku).

Polecamy produkt: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Sąd Najwyższy orzekł, że warunek rozwiązania stosunku pracy jest spełniony także w przypadku, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta.

Ustalenie już w umowie o pracę jej terminu końcowego oznacza, że stosunek pracy ustaje z woli stron, które z góry określają zdarzenie go rozwiązujące (upływ czasu).

!Nauczyciel, któremu ZUS poprzednio odmówił przyznania świadczenia kompensacyjnego wyłącznie z tego powodu, że jego umowa o pracę wygasła, a nie została przez niego rozwiązana, teraz może je uzyskać, jeśli wystąpi o nie ponownie.

Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III PZP 1/16)

„Warunek rozwiązania stosunku pracy wymagany do nabycia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, Dz.U. Nr 97, poz. 800 ze zm.) jest spełniony w przypadku, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta”.

RAMKA 1

Stanowisko ZUS z 13 maja 2016 r.

Świadczenie kompensacyjne może zostać przyznane nauczycielowi po rozwiązaniu stosunku pracy. Rozwiązanie stosunku pracy powinno nastąpić na zasadach przewidzianych w art. 88 Karty nauczyciela, a więc na wniosek nauczyciela. Warunek rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela spełniony jest zarówno wtedy, gdy stosunek ten został rozwiązany na podstawie złożonego przez niego wypowiedzenia, jak i wówczas, gdy został rozwiązany wprawdzie na podstawie porozumienia stron, ale wniosek o rozwiązanie stosunku pracy złożył nauczyciel.

Prawo do tego świadczenia przysługuje także, gdy stosunek pracy został rozwiązany na skutek całkowitej likwidacji szkoły lub częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych, które uniemożliwiają dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Świadczenie kompensacyjne przysługuje również nauczycielowi, którego stosunek pracy wygasł wskutek upływu okresu pozostawania w stanie nieczynnym (np. z powodu częściowej likwidacji lub zmian organizacyjnych w szkole) lub w razie wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy, przed upływem stanu nieczynnego (w razie odmowy podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony lub na okres, na jaki została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku).

Również rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem w związku z upływem okresu, na jaki umowa była zawarta, spełnia wymóg rozwiązania stosunku pracy, sformułowany przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, a tym samym uzasadnia przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Zasada ta została wprowadzona do stosowania przez organy rentowe wytycznymi z 5 lutego 2016 r. Podstawa prawna rozwiązania stosunku pracy powinna być określona w świadectwie pracy. ©?

infoRgrafika

Inne warunki dla świadczeń kompensacyjnych

Świadczenie to uzyska tylko osoba, która przed wystąpieniem z wnioskiem o jego przyznanie ostatnio pracowała na jednym ze stanowisk pedagogicznych wskazanych w ustawie. Oprócz warunku rozwiązania stosunku pracy musi też mieć określony wiek oraz historię okresów składkowych i nieskładkowych

W związku z tym, że nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, wychowawcom oraz innym pracownikom pedagogicznym, uzyska je tylko ten, kto ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie pozostawał w stosunku pracy na jednym z tych stanowisk. Musi być też zatrudniony w jednej z placówek wymienionych w ustawie. RAMKA 2

Możliwości nabycia prawa do tego świadczenia nie mają więc osoby, które po zakończeniu pracy nauczycielskiej, a jeszcze przed zgłoszeniem wniosku o nie, podjęły inne zatrudnienie lub działalność zarobkową. Nie ma natomiast znaczenia podjęcie takiego zatrudnienia lub działalności już po zgłoszeniu wniosku o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Ponadto, jeżeli nauczyciel pozostaje w kilku stosunkach pracy zawartych na część etatu z placówkami wymienionymi w ustawie, musi rozwiązać każdy z nich, niezależnie od tego, w jakim wymiarze czasu pracy jest zatrudniony. Jeśli dodatkowo pracuje on w innej placówce oświaty lub w ogóle poza oświatą, to w celu nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego musi rozwiązać również taki stosunek pracy.

Zobacz serwis: Urlop rodzicielski

Warto też podkreślić, że w tej ostatniej sytuacji – gdy nauczyciel pozostaje w stosunku pracy zawartym z placówką wymienioną w ustawie i jednocześnie w stosunku pracy zawartym z innym podmiotem (np. wymienionym w art. 1 Karty nauczyciela lub w ogóle poza oświatą) – może nabyć prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, jeśli stosunek pracy z jednostką niewymienioną w ustawie o n.ś.k. rozwiązał najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy z jednostką, o której mowa w art. 2 pkt 1 tej ustawy. W przeciwnym razie nie można bowiem uznać, że był nauczycielem ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie. PRZYKŁADY 1–4

Ponadto, obok wymogu rozwiązania stosunku pracy, do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego konieczne są także:

● osiągnięcie wymaganego wieku,

● udowodnienie co najmniej 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym minimum 20 lat pracy w wymienionych wyżej placówkach oświaty, przynajmniej w 1 obowiązkowego wymiaru zajęć.

Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie.

Wymagany wiek zależny od roku

Osiągnięcie przez nauczyciela odpowiedniego wieku przewidzianego w ustawie jest jednym z warunków wymaganych do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Wiek ten jest zróżnicowany w zależności od tego, w którym roku zostanie osiągnięty. TABELA Nie ma natomiast znaczenia, kiedy zostanie zgłoszony wniosek o to świadczenie.

Od 2009 do 2014 r. obniżony wiek emerytalny, w którym nauczyciele mogli ubiegać się o świadczenie kompensacyjne, był jednakowy dla kobiet i dla mężczyzn i wynosił co najmniej 55 lat. W kolejnych latach wiek ten jest zróżnicowany dla obu płci i stopniowo podwyższany (dla mężczyzn już od 2015 r., a dla kobiet od 2025 r.).

Kobiety mogą uzyskać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne również wtedy, gdy 55 lat ukończyły (ukończą) w latach 2015–2024. Jeśli do 31 grudnia 2024 r. nie osiągną tego wieku, omawiane świadczenie będą mogły uzyskać po ukończeniu odpowiedniego wieku w późniejszych latach.

Wiek przewidziany dla mężczyzn wymagany do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego podlega stopniowemu podwyższeniu już od 2015 r. Wynosi on co najmniej 56 lat w przypadku osiągnięcia tego wieku w latach 2015–2016, a w kolejnych będzie podlegał dalszemu stopniowemu wydłużaniu.

Nauczyciele, którzy do 31 grudnia 2032 r. nie ukończą wymaganego wieku, nie będą mogli nabyć prawa do świadczenia kompensacyjnego. PRZYKŁADY 5–7

Długi staż ubezpieczeniowy

Kolejnym warunkiem wymaganym do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego jest udowodnienie odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego. Jest on jednakowy dla kobiet oraz dla mężczyzn i wynosi co najmniej 30 lat. Wymagany staż musi być osiągnięty najpóźniej do dnia rozwiązania stosunku pracy nauczyciela z placówką wymienioną w ustawie.

Ustalając staż ubezpieczeniowy wymagany do przyznania tego świadczenia, ZUS uwzględnia okresy składkowe wymienione w art. 6 ustawy emerytalnej (ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) oraz okresy nieskładkowe wymienione w art. 7 tej ustawy. Stosuje przy tym zasadę, zgodnie z którą te ostatnie nie mogą przekraczać 1/3 uwzględnionych okresów składkowych. W przypadku gdy okresy składkowe i nieskładkowe zbiegają się w czasie, uwzględnieniu podlega okres korzystniejszy.

Okresy składkowe to generalnie okresy, w których dana osoba pracowała i opłacane były za nią składki na ubezpieczenia społeczne, a także niektóre okresy, za które składka nie została opłacona, gdyż nie było takiego obowiązku. Natomiast okresy nieskładkowe to najkrócej mówiąc okresy braku aktywności zawodowej, za które nie zostały odprowadzone składki na ubezpieczenia społeczne.

Ustalając staż ubezpieczeniowy wymagany do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, ZUS nie uwzględnia okresów, za które osoba prowadząca pozarolniczą działalność (np. działalność gospodarczą) nie opłaciła składek na własne ubezpieczenie społeczne (za okres do 31 grudnia 1998 r.) lub na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe (za okres od 1 stycznia 1999 r.). Analogiczna zasada dotyczy okresów współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności, za które nie zostały opłacone składki na wymienione ubezpieczenia.

Należy zaznaczyć, że przy ustalaniu stażu ubezpieczeniowego wymaganego do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie podlegają uwzględnieniu okresy rolne wymienione w art. 10 ustawy emerytalnej. Chodzi o okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie przypadające przed dniem objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników z tego tytułu. PRZYKŁADY 8 i 9

Co najmniej 20 lat bycia nauczycielem

Warunkiem wymaganym do przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego jest również udowodnienie odpowiednio długiego okresu pracy nauczycielskiej wykonywanej w placówkach wymienionych w ustawie co najmniej w 1 obowiązkowego wymiaru zajęć. Podobnie jak ma to miejsce w przypadku stażu ubezpieczeniowego, wymagany okres pracy nauczycielskiej jest jednakowy dla kobiet i mężczyzn (wynosi co najmniej 20 lat) i musi być osiągnięty najpóźniej na dzień rozwiązania stosunku pracy z placówką.

Okresy wykonywania pracy nauczycielskiej w niższym wymiarze niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć (np. na ćwierć etatu) nie mogą być zaliczone do wymaganych 20 lat tej pracy. Jeśli jednak nauczyciel w tym samym czasie pracuje w kilku szkołach lub innych placówkach oświaty, będąc zatrudniony w każdej z nich np. na 1 lub 1/4 etatu, przy ustalaniu wymaganego okresu pracy nauczycielskiej ZUS zsumuje wymiar pracy we wszystkich placówkach.

Przy ustalaniu stażu pracy nauczycielskiej wymaganego do przyznania świadczenia nie podlegają uwzględnieniu okresy jej niewykonywania. ZUS nie wlicza więc okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego oraz służby wojskowej. Nie są też uwzględniane okresy niewykonywania tej pracy, za które nauczyciel otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tj. okresy:

● niezdolności do pracy, za które zostały wypłacone wynagrodzenie, zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne,

● za które nauczyciel otrzymał zasiłek opiekuńczy lub macierzyński,

● niewykonywania pracy, za które wypłacono – na podstawie Karty nauczyciela – wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy, np. z powodu choroby, a w odniesieniu do wynagrodzenia wypłaconego w czasie urlopu macierzyńskiego – za okres od 15 listopada 1991 r. do 31 lipca 1992 r.,

● urlopu dla poratowania zdrowia,

● urlopu szkoleniowego,

● przebywania na urlopie na dalsze kształcenie się,

● pozostawania w stanie nieczynnym.

Spośród okresów faktycznego niewykonywania pracy nauczycielskiej do okresów tej pracy podlegają wliczeniu wyłącznie okresy urlopu wypoczynkowego. PRZYKŁADY 10 I 11

Możliwości nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego nie mają osoby, które po zakończeniu pracy nauczycielskiej, a jeszcze przed zgłoszeniem wniosku o nie, podjęły inne zatrudnienie lub działalność zarobkową.

Zobacz serwis: Ubezpieczenia emerytalne i rentowe

!Ustalając staż ubezpieczeniowy wymagany do przyznania świadczenia kompensacyjnego, ZUS nie uwzględnia okresów, za które osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie opłaciła składek na własne ubezpieczenie społeczne.

infoRgrafika

Data publikacji:

Ekspert:

Dziennik Gazeta Prawna

Największy polski dziennik prawno-gospodarczy

Autorzy:

redaktor DGP

Zdjęcia

Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli 2016/ Fot. Fotolia
Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli 2016/ Fot. Fotolia

Gazeta Samorządu i Administracji598.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Ministerstwo Sprawiedliwości

Patron merytoryczny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »