| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Zatrudnianie i zwalnianie > Wyrok SN z dnia 5 października 2005 r. sygn. I UK 32/05

Wyrok SN z dnia 5 października 2005 r. sygn. I UK 32/05

Nie można przypisać celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.) stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa z niej wynikające.

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł w imieniu ubezpieczonej jej pełnomocnik, zaskarżając go w całości. Kasację oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 58 § 1 k.c, przez jego błędną wykładnię w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy, polegającą na przyjęciu, że zawarcie umowy o pracę przez ubezpieczoną było czynnością podjętą w celu obejścia ustawy.

Według skarżącej okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji jest potrzeba wykładni przepisu art. 58 § 1 k.c. w zakresie pojęcia „czynność prawna mająca na celu obejście ustawy”, albowiem brak jest definicji legalnej tego pojęcia.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie jej odwołania od decyzji organu rentowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jej podstawa okazała się uzasadniona. Sąd Apelacyjny - odmiennie niż Sąd pierwszej instancji - przyjął, że nie było możliwe uznanie umowy o pracę wnioskodawczyni za umowę zawartą dla pozoru w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. Sąd Okręgowy ustalił bowiem, że wnioskodawczyni w okresie trwania umowy, faktycznie podjęła i wykonywała pracę, a pracodawca przyjmował jej świadczenie. Dlatego, zgodnie z przytoczonym przez Sąd Apelacyjny wyrokiem Sądu Najwyższego z 14 marca 2001 r, II UKN 258/00, OSNAPiUS 2002 nr 21, poz. 527, niemożliwe było przyjęcie pozorności umowy. Nie można bowiem przyjąć pozorności oświadczeń woli stron stosunku pracy o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Sąd Apelacyjny stanął jednak na stanowisku, że mimo faktycznego świadczenia pracy wnioskodawczyni nie uzyskała statusu pracownika wymaganego przez art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ umowa o pracę zawarta przez nią ze spółką„T.C.” była czynnością prawną podjętą w celu obejścia ustawy, a zatem - zgodnie z art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. -czynnością nieważną.

W związku z takim stanowiskiem Sądu Apelacyjnego należało rozważyć treść pojęcia „czynność prawna mająca na celu obejście ustawy” w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. oraz dokonać oceny, czy będąca przedmiotem sporu umowa o pracę została zawarta w celu obejścia prawa, jak to przyjął Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku. W teorii prawa cywilnego przyjmuje się, że czynnością prawną podjętą w celu obejścia ustawy jest czynność wprawdzie bezpośrednio nieobjęta zakazem prawnym, ale przedsięwzięta w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo (por. System Prawa Prywatnego, tom 2, red. Z. Radwański, Warszawa 2002, s. 227-228). Klauzula obejścia prawa zakazuje osiągania w drodze dokonywania czynności prawnych rezultatów, które są niemożliwe do pogodzenia nie z zakazami i nakazami przepisów ustawy, lecz z pozaprawnymi regułami słuszności czy sprawiedliwości. W wyroku z 25 listopada 2004 r., I PK 42/04, OSNP 2005 nr 14, poz. 209, Sąd Najwyższy stwierdził, że „czynności mające na celu obejście ustawy (in fraudem legis) zawierają jedynie pozór zgodności z ustawą. Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, która z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. Chodzi tu zatem o wywołanie skutku sprzecznego z prawem”. Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 235. Ujmując sprawę w pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że obejście ustawy to zachowanie podmiotu prawa, który napotykając prawny zakaz dokonania określonej czynności prawnej „obchodzi” go w ten sposób, że dokonuje innej niezakazanej formalnie czynności w celu osiągnięcia skutku związanego z czynnością zakazaną a tym samym sprzecznego z prawem.

reklama

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Pluta

analityk w Departamencie Analiz TMS Brokers

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »