| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Zatrudnianie i zwalnianie > Kiedy sąd nie uwzględni roszczenia o przywrócenie do pracy

Kiedy sąd nie uwzględni roszczenia o przywrócenie do pracy

Nie zawsze roszczenie zwolnionego pracownika o przywrócenie do pracy zostanie przez sąd uwzględnione. Nawet jeżeli uzna on, że pracodawca rozwiązał umowę o pracę z naruszeniem prawa, może orzec, że powrót pracownika jest niecelowy czy niemożliwy – bo np. pogłębi trwający od dawna konflikt.

Pracownik, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia (w trybie dyscyplinarnym), ma prawo domagać się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania. Uprawnienia te przysługują pracownikom zatrudnionym na podstawie zarówno umowy na czas nieokreślony, jak i terminowej lub na czas wykonania określonej pracy. Nie zawsze jednak sąd orzeknie o przywróceniu do pracy.

Stanowisko pracodawcy

Jeżeli pracodawca wypowiedział pracownikowi umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony, wówczas pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeśli umowa uległa już rozwiązaniu, może dochodzić przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania. W przypadku gdy pracownik będzie żądał przywrócenia do pracy, sąd może nie uwzględnić jego żądania, jeżeli spełnienie takich roszczeń jest niemożliwe lub niecelowe (art. 45 § 2 k.p. i art. 56 § 2 k.p.).

Na ostateczny werdykt sądu ma jednak wpływ także to, jak do takich żądań odnosi się pracodawca. Aby sąd mógł zasądzić odszkodowanie zamiast przywrócenia do pracy (czego domaga się pracownik, a zakład pracy chciałby uniknąć), pracodawca powinien w odpowiedzi na to roszczenie wskazać – w pozwie, a najpóźniej do końca rozprawy – na niecelowość lub niemożność (jest to tzw. zarzut niecelowości lub niemożliwości) przywrócenia pracownika do pracy, a po drugie – to udowodnić. Sąd nie ma obowiązku prowadzenia w tym kierunku postępowania dowodowego z urzędu, a nawet uzasadniania, dlaczego nie zastosował przepisu o zasądzeniu odszkodowania, jeśli pracodawca w ogóle nie postawi wspomnianego zarzutu (por. wyrok SN z 24 września 2009 r., sygn. akt II PK 69/09, niepublikowany; przykład 1).

Podstawy nieuwzględnienia żądania pracownika o przywrócenie do pracy nie są w prawie sformułowane jasno, szczególnie gdy chodzi o stwierdzenie, że powrót pracownika byłby niecelowy. Dlatego nie można dokładnie przewidzieć, kiedy sąd tak orzeknie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, podczas oceny, czy przywrócenie pracownika może być niecelowe, analizuje się np. możliwość odrodzenia się sytuacji konfliktowej w zakładzie pracy czy stosunek pracownika do pracy. Niecelowość wydania orzeczenia o przywróceniu do pracy uzasadniają bowiem nie tylko okoliczności wiążące się z jednej strony z funkcjonowaniem zakładu pracy, ale także z na tyle nagannym postępowaniem pracownika, że jego powrót do pracy byłby niewskazany. Niecelowość i niemożliwość przywrócenia pracownika do pracy wynikać może zarówno z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, jak i pracownika. Ich liczne przykłady znajdziemy w wyrokach Sądu Najwyższego.

Analizując, czy przywrócenie do pracy jest niemożliwe lub niecelowe, sąd powinien ocenić sytuację po rozwiązaniu umowy o pracę


Likwidacja stanowiska

Podstawową przyczyną leżącą po stronie pracodawcy przesądzającą o niemożliwości dalszego zatrudniania pracownika jest likwidacja stanowiska pracy, które on dotąd zajmował (przykład 2) i brak środków na utrzymanie dotychczasowego stanu zatrudnienia (wyrok SN z 14 maja 1999 r., sygn. akt I PKN 57/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 576). O niemożliwości lub niecelowości przywrócenia pracownika do pracy nie przesądza natomiast z reguły sam fakt zmniejszania zatrudnienia w zakładzie pracy. Istotnym argumentem przeciwko uwzględnieniu żądania pracownika może być natomiast wykazanie, że po przywróceniu pracownika do pracy konieczne byłoby zwolnienie z tego powodu innego pracownika dobrze wykonującego swoje obowiązki. Za uznaniem niecelowości przywrócenia do pracy przemawia ponadto konieczność zatrudnienia nowych pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami, których powód nie posiada (wyrok SN z 9 lutego 1999 r., sygn. akt I PKN 565/98, OSNP 2000/6/225).

Konflikt z pracownikiem

Ważną okolicznością, która w przeważającej części przypadków będzie przemawiała przeciwko przywróceniu pracownika do pracy, jest konflikt istniejący między pracodawcą a pracownikiem i wynikający z niego brak zaufania pracodawcy do pracownika. Nie chodzi jednak o zwykły, incydentalny spór. Konflikt między pracownikiem a jego przełożonym uzasadnia uznanie przywrócenia do pracy za niecelowe wtedy, jeżeli jest poważny, długotrwały i głęboki (wyrok SN z 28 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 110/99, OSNAPiUS 2000 nr 21, poz. 780). Jak podkreśla Sąd Najwyższy, zaufanie pracodawcy do pracownika jest istotnym elementem stosunku pracy, stwarza szczególną więź między pracodawcą a pracownikiem, która jest konieczna zwłaszcza w stosunkach z pracownikami na niektórych stanowiskach. W takich sytuacjach utrata zaufania uniemożliwia dalsze pozostawanie stron w stosunku pracy. Konflikt będzie uzasadniał uznanie przywrócenia do pracy za niecelowe zawsze wtedy, gdy będzie wywołany przez pracownika lub powstał na tle dotyczących go okoliczności (wyrok z 10 września 1998 r., sygn. akt I PKN 306/98, OSNAPiUS 1999 nr 19, poz. 610).

O niecelowości dalszego zatrudniania pracownika przesądza także długotrwały konflikt między pracodawcą a pracownikiem, który działa negatywnie na pozostałych pracowników, a także na wizerunek zakładu pracy (wyrok SN z 4 stycznia 2008 r., sygn. akt I PK 179/07, M.P. 2008, nr 5, s. 250). Jednak jeżeli sytuacja taka nie powstała wyłącznie z winy pracownika, a przyczyny konfliktu leżą przede wszystkim po stronie pracodawcy, to wówczas zarzut pracodawcy może zostać nieuwzględniony. O niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy nie świadczy także konflikt, który zrodził się na tle procesu o przywrócenie do pracy (wyrok SN z 19 maja 1997 r., I PKN 173/97, OSNAPiUS 1998 nr 8, poz. 243). W tym ostatnim przypadku zarzut pracodawcy z reguły nie może być uwzględniony.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Krzysztof Komorniczak

Doradca podatkowy, prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »