| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Zatrudnianie i zwalnianie > Nieważna umowa o pracę nie zawsze oznacza, że nie nawiązano stosunku pracy

Nieważna umowa o pracę nie zawsze oznacza, że nie nawiązano stosunku pracy

Mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane. Jest to możliwe przez dopuszczenie pracownika do pracy, przyjmowanie pracy przez pracodawcę i realizowanie takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. – orzekł SN.

Ocena umowy

Stanowisko to podzielił sąd okręgowy (sąd II instancji), do którego powód wniósł apelację. I on podkreślił, że brak było przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy (wskazane w art. 22 § 1 k.p.). W postępowaniu apelacyjnym strona powodowa złożyła jednak na to nowe dowody. Sąd natomiast zauważył, że nie uzasadniła ona, dlaczego przywołała je dopiero przed sądem II instancji, a poza tym nowe fakty i dowody nie wpływają na wynik sprawy.

Sąd okręgowy podkreślił, że brak było jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy. Zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem art. 203 k.h. powoduje bezwzględną nieważność umowy, a osoba, z którą umowa o pracę została zawarta z naruszeniem tego przepisu, nie może być uważana za pracownika.

Powód wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. W jego ocenie skarga była usprawiedliwiona. Uznał m.in. zarzut naruszenia prawa przez nieprzeprowadzenie dowodów na to, że strony realizowały umowny stosunek pracy.

SN odniósł się także do dokonanej w postępowaniu wykładni prawa, że umowa o pracę była nieważna jako naruszająca art. 203 k.h. Jak zauważył SN, skonstatowanie nieważności umowy z tej przyczyny nie wyczerpuje zagadnienia pozostawania lub niepozostawania przez strony w stosunku pracy. Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika, co wynika z art. 11 k.p., ale przepis ten nie nakazuje zachowania jakiejkolwiek formy tych oświadczeń pod rygorem nieważności umowy. Rygor taki nie wynika też z art. 29 § 2 k.p., zgodnie z którym umowę o pracę zawiera się na piśmie. Obowiązek pisemnego potwierdzenia ustaleń co do rodzaju umowy i jej warunków odnosi się do pracodawcy.

Stosunek pracy

Sąd Najwyższy przypomniał, że w jego orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane, w szczególności wskutek dopuszczenia pracownika do pracy, przyjmowania pracy przez pracodawcę i realizowania takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. Koncepcję tzw. faktycznego stosunku pracy SN zaakceptował w wyroku z 27 marca 2000 r. (sygn. akt I PKN 558/99, OSNAPiUS 2001 nr 16, poz. 512). W wyroku z 5 listopada 2003 r. wyraził pogląd, że nawet jeśli umowa o pracę okazała się nieważna, a zatem nie stworzyła zobowiązań stron w momencie jej zawarcia, to zobowiązania takie powstają wraz z dopuszczeniem pracownika do pracy na warunkach tej umowy (sygn. akt I PK 633/02, OSNP 2004 nr 20, poz. 346). Z kolei w wyroku z 12 stycznia 2005 r. uznał za nieprzekonujące stanowisko, że nieważność „pierwotnej” umowy o pracę sporządzonej z udziałem nieuprawnionego do reprezentacji spółki prokurenta (a zatem w sytuacji analogicznej do tej w rozpoznawanej sprawie) stwarzała bezwzględną przeszkodę do nawiązania przez powoda i spółkę stosunku pracy (sygn. akt I PK 123/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 231).

SN stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie sąd okręgowy nie poddał analizie bezspornych okoliczności zatrudniania powoda przez dziewięć lat, co powinno być rozważone przed ustaleniem, czy strony wiązał stosunek pracy. Zaoferowane w pozwie dowody mogły być do tego pomocne. Tymczasem sąd okręgowy poprzestał na ustaleniu nieważności umowy o pracę z powodu niezachowania wymagań w zakresie reprezentacji pracodawcy. To nie wystarcza dla prawidłowego zastosowania art. 22 k.p. SN skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrok SN z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I PK 16/10, niepublikowany.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Radców Prawnych Zdanowicz i Wspólnicy Sp.K.

Profesjonalista w zakresie szeroko rozumianego prawa gospodarczego i cywilnego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »