| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Zatrudnianie i zwalnianie > Nieważna umowa o pracę nie zawsze oznacza, że nie nawiązano stosunku pracy

Nieważna umowa o pracę nie zawsze oznacza, że nie nawiązano stosunku pracy

Mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane. Jest to możliwe przez dopuszczenie pracownika do pracy, przyjmowanie pracy przez pracodawcę i realizowanie takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. – orzekł SN.

Ocena umowy

Stanowisko to podzielił sąd okręgowy (sąd II instancji), do którego powód wniósł apelację. I on podkreślił, że brak było przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy (wskazane w art. 22 § 1 k.p.). W postępowaniu apelacyjnym strona powodowa złożyła jednak na to nowe dowody. Sąd natomiast zauważył, że nie uzasadniła ona, dlaczego przywołała je dopiero przed sądem II instancji, a poza tym nowe fakty i dowody nie wpływają na wynik sprawy.

Sąd okręgowy podkreślił, że brak było jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez powoda nosiły znamiona stosunku pracy. Zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem art. 203 k.h. powoduje bezwzględną nieważność umowy, a osoba, z którą umowa o pracę została zawarta z naruszeniem tego przepisu, nie może być uważana za pracownika.

Powód wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. W jego ocenie skarga była usprawiedliwiona. Uznał m.in. zarzut naruszenia prawa przez nieprzeprowadzenie dowodów na to, że strony realizowały umowny stosunek pracy.

SN odniósł się także do dokonanej w postępowaniu wykładni prawa, że umowa o pracę była nieważna jako naruszająca art. 203 k.h. Jak zauważył SN, skonstatowanie nieważności umowy z tej przyczyny nie wyczerpuje zagadnienia pozostawania lub niepozostawania przez strony w stosunku pracy. Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika, co wynika z art. 11 k.p., ale przepis ten nie nakazuje zachowania jakiejkolwiek formy tych oświadczeń pod rygorem nieważności umowy. Rygor taki nie wynika też z art. 29 § 2 k.p., zgodnie z którym umowę o pracę zawiera się na piśmie. Obowiązek pisemnego potwierdzenia ustaleń co do rodzaju umowy i jej warunków odnosi się do pracodawcy.

Stosunek pracy

Sąd Najwyższy przypomniał, że w jego orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że mimo nieważności zawartej umowy o pracę strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane, w szczególności wskutek dopuszczenia pracownika do pracy, przyjmowania pracy przez pracodawcę i realizowania takiego stosunku prawnego, który odpowiada cechom stosunku pracy określonym w art. 22 k.p. Koncepcję tzw. faktycznego stosunku pracy SN zaakceptował w wyroku z 27 marca 2000 r. (sygn. akt I PKN 558/99, OSNAPiUS 2001 nr 16, poz. 512). W wyroku z 5 listopada 2003 r. wyraził pogląd, że nawet jeśli umowa o pracę okazała się nieważna, a zatem nie stworzyła zobowiązań stron w momencie jej zawarcia, to zobowiązania takie powstają wraz z dopuszczeniem pracownika do pracy na warunkach tej umowy (sygn. akt I PK 633/02, OSNP 2004 nr 20, poz. 346). Z kolei w wyroku z 12 stycznia 2005 r. uznał za nieprzekonujące stanowisko, że nieważność „pierwotnej” umowy o pracę sporządzonej z udziałem nieuprawnionego do reprezentacji spółki prokurenta (a zatem w sytuacji analogicznej do tej w rozpoznawanej sprawie) stwarzała bezwzględną przeszkodę do nawiązania przez powoda i spółkę stosunku pracy (sygn. akt I PK 123/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 231).

SN stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie sąd okręgowy nie poddał analizie bezspornych okoliczności zatrudniania powoda przez dziewięć lat, co powinno być rozważone przed ustaleniem, czy strony wiązał stosunek pracy. Zaoferowane w pozwie dowody mogły być do tego pomocne. Tymczasem sąd okręgowy poprzestał na ustaleniu nieważności umowy o pracę z powodu niezachowania wymagań w zakresie reprezentacji pracodawcy. To nie wystarcza dla prawidłowego zastosowania art. 22 k.p. SN skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrok SN z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I PK 16/10, niepublikowany.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

UMOWY ZLECENIA 2017

reklama

Ostatnio na forum

Eksperci portalu infor.pl

Adam Głos

Od stycznia 2013 roku pełni funkcję Prezesa Tax Care. Wcześniej, przez blisko trzy lata, pracował na stanowiskach: Dyrektora Sprzedaży oraz Wiceprezesa Zarządu.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »