| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Prawa i obowiązki > Regulamin pracy

Regulamin pracy

Regulamin pracy jako akt prawa wewnętrznego stanowi jedno ze źródeł prawa pracy. Może zawierać postanowienia dotyczące m.in. przyjętych okresów rozliczeniowych czasu pracy, terminu, miejsca, czasu oraz częstotliwości wypłaty wynagrodzenia.


Regulamin pracy jest aktem prawa wewnętrznego i stanowi jedno ze źródeł prawa pracy. Oznacza to, że kształtuje on prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika. Obowiązek wprowadzenia regulaminu obejmuje pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników, którzy jednocześnie nie są objęci układem zbiorowym pracy. Regulamin pracy ustala organizację i porządek pracy oraz związane z nimi prawa i obowiązki pracowników. Kodeks pracy wskazuje, które postanowienia powinny się w nim znaleźć.

Dotyczą one m.in.:

• organizacji pracy,

• warunków przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu,

• wyposażenia pracowników w narzędzia i materiały, odzież i obuwie robocze,

• systemów i rozkładów czasu pracy oraz przyjętych okresów rozliczeniowych czasu pracy,

• terminu, miejsca, czasu oraz częstotliwości wypłaty wynagrodzenia.

Treść i moc obowiązująca regulaminu pracy

Ustalając treść regulaminu pracy, należy pamiętać, że jego postanowienia nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy prawa pracy zawarte w pozostałych źródłach prawa pracy.

Tymi źródłami są:

• Kodeks pracy,

• przepisy innych ustaw,

• rozporządzenia wykonawcze,

• obowiązujące u pracodawcy układy zbiorowe pracy, porozumienia zbiorowe oraz regulaminy.

Wprowadzenie do regulaminu pracy postanowień mniej korzystnych skutkuje tak czy inaczej koniecznością stosowania odpowiednich przepisów stojących wyżej w hierarchii źródeł prawa pracy niż regulamin.

Istnieje jednak w doktrynie pogląd, zgodnie z którym wprowadzenie do regulaminu pracy postanowień mniej korzystnych skutkuje nieważnością całego regulaminu pracy. Pogląd taki został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 23 października 1979 r. (I PRN 123/79, OSNC 1980/4/72), w którym uznano, że „regulamin pracy wprowadzający system czasu pracy w ruchu ciągłym, z naruszeniem ustawowych warunków (...) nie ma mocy wiążącej”. Zastosowanie tego poglądu w praktyce prowadziłoby jednak do sytuacji, w której często cały akt byłby nieważny z powodu zawarcia w regulaminie jednego mniej korzystnego postanowienia. Nie wiadomo też, jaki wpływ na regulaminy pracy miałyby zmiany prawa pracy w sposób korzystniejszy dla pracowników regulujący ich uprawnienia. Zgodnie z tym poglądem można by było nawet dojść do wniosku, że wszystkie regulaminy, które - powtarzając przepisy kodeksowe - odnosiłyby się do starego stanu prawnego, z chwilą wejścia w życie nowych przepisów utraciłyby moc.

Ważne!

Ustalając treść regulaminu pracy, pracodawca musi pamiętać, aby nie naruszać zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Zabronione jest różnicowanie obowiązków lub uprawnień pracowników np. ze względu na płeć, wiek pracowników, zatrudnienie w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy. Jeżeli doszłoby jednak do wprowadzenia postanowienia naruszającego tę zasadę, nie będzie ono z mocy prawa obowiązywało.

Należy unikać wpisywania zbyt dużej liczby postanowień kodeksowych do treści regulaminu. W razie np. zmiany treści przepisów w sposób korzystniejszy dla pracodawcy regulamin będzie nadal obowiązywał pracodawcę w dotychczasowym brzmieniu. Konieczna będzie w takiej sytuacji zmiana regulaminu zgodnie z procedurą kodeksową. Z tego względu korzystniejszym rozwiązaniem dla pracodawcy jest dostosowanie reguł kodeksowych do jego potrzeb (z uwzględnieniem obowiązku niepogarszania sytuacji pracowników w odniesieniu do przepisów kodeksowych).


Kontrola pracownika

Postanowienia, które mogą znaleźć się w regulaminie pracy, dotyczą zasad kontroli pracowników przez pracodawcę. Pracodawca powinien je sformułować w sposób szczegółowy. Przykładowo, powinny zostać określone sytuacje, w których pracownicy mogą spodziewać się kontroli, co będzie kontrolowane oraz sposób przeprowadzenia kontroli. Wynika to z prawa pracowników do rzetelnej informacji o możliwości i sposobie przeprowadzania kontroli.

Dopuszczalna jest nie tylko tzw. kontrola osobista pracowników, ale również kontrola używania przez nich sprzętu służbowego. Należy zalecić pracodawcom zawieranie w postanowieniach regulaminu informacji o monitoringu poczty służbowej pracowników czy też używanych przez nich telefonów służbowych. Warto jednocześnie określić szczegółowe zasady wykorzystania służbowego sprzętu do celów prywatnych.

Obowiązki pracowników

W regulaminie pracy pracodawca może zamieścić postanowienia, które pomogą i ułatwią realizację obowiązków wynikających z zakazu dyskryminacji i regulacji antymobbingowych.

Ważne!

W regulaminie można zawrzeć postanowienie, na mocy którego pracownicy zobowiązani będą do informowania pracodawcy o wszelkich wiadomych im przypadkach naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu bądź o wszelkich zauważonych przez nich przejawach mobbingu.

Postanowienia antymobbingowe mogą być przydatne zwłaszcza w dużych przedsiębiorstwach o zhierarchizowanej strukturze, gdzie przełożeni wyższego szczebla nie mają bezpośredniego kontaktu z pozostałymi pracownikami. W takich sytuacjach można również wprowadzić np. w formie załącznika do regulaminu pracy specjalną procedurę antymobbingową i antydyskryminacyjną. Jej zasady powinny być sformułowane z uwzględnieniem obowiązku ochrony godności i innych dóbr osobistych pracownika oraz innych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Posiadanie takiej procedury z jednej strony ułatwia pracownikom zgłaszanie i wyjaśnianie ewentualnych przypadków mobbingu czy dyskryminacji w zatrudnieniu, z drugiej ułatwia polubowne rozwiązanie zaistniałych sytuacji konfliktowych w zakładzie pracy.

Przebywanie na terenie zakładu pracy

W regulaminie można określić, że pracownik na terenie zakładu pracy może przebywać jedynie w czasie pracy i powinien opuścić go po jego zakończeniu. Z praktycznego punktu widzenia może to pracodawcy ułatwić kontrolę ewentualnej pracy w nadgodzinach oraz wykonywania przez pracownika innych niż wynikające z obowiązków pracowniczych czynności na terenie zakładu pracy.

W regulaminie pracy można również zakazać spożywania alkoholu lub przebywania na terenie zakładu pracy pod jego wpływem, zarówno w czasie pracy, jak i po jej zakończeniu.

Należy wspomnieć, że obowiązkiem pracodawcy jest zapoznanie pracownika z treścią regulaminu pracy, zanim ten rozpocznie pracę. Pisemne potwierdzenie zapoznania się pracownika z regulaminem pracy pracodawca umieszcza w aktach osobowych pracownika.

Katarzyna Sarek

prawnik, Bartłomiej Raczkowski Kancelaria Prawa Pracy

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Kaszubiak Jędrzejko Adwokaci

Kancelaria prawna

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »