| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Prawa i obowiązki > Kiedy utwór stworzony przez pracownika należy do niego, a kiedy do pracodawcy?

Kiedy utwór stworzony przez pracownika należy do niego, a kiedy do pracodawcy?

Projektanci obuwia czy ubrań, dekoratorzy wnętrz, dziennikarze, graficy komputerowi, floryści – to niewielka część osób wykonujących pracę o charakterze twórczym w ramach stosunku pracy. Czy przygotowanymi w ten sposób utworami twórcy (pracownicy) mogą swobodnie dysponować? Odpowiedzi na to pytanie szukać należy w unormowaniach ustawy z 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

PRZYKŁAD 2

Pracownik opracowuje innowacyjny projekt technologiczny związany z przedmiotem działalności przedsiębiorstwa z branży paliwowej, w którym jest zatrudniony na stanowisku manager R&D (research and development). Wstępne założenia projektu pochodziły od pracodawcy, który przeprowadził w tym celu uprzednie badania. Zakres obowiązków pracownika jest dość ogólny, jednak realizacja projektu związana jest ściśle z funkcjonowaniem działu, w którym pracuje. Poszczególne etapy projektu zatwierdzał jego przełożony. Prawa autorskie do projektu nabywa pracodawca.

Samo stworzenie utworu przez pracownika nie pozwala przyjąć, że pracodawca nabył do niego prawa, w sytuacji gdy obowiązki pracownika nie polegają na pracy twórczej. W konsekwencji nie znajdzie zastosowania art. 12 ustawy o prawach autorskich odnoszący się do nabycia praw do utworu przez pracodawcę.

Nabycie przez pracodawcę praw do utworu

Nabycie przez pracodawcę majątkowych praw autorskich następuje w chwili przyjęcia przez niego utworu. Do tego momentu jedynym uprawnionym z tytułu praw autorskich jest pracownik, który utwór stworzył. Przepis art. 12 nie stanowi wyjątku od art. 8 ust. 1 prawa autorskiego, zgodnie z którym prawa autorskie przysługują twórcy. Prawa takie powstają bowiem pierwotnie na rzecz pracownika, a dopiero wskutek przyjęcia utworu pracodawca nabywa w sposób pochodny majątkowe prawa autorskie do utworu.

Sposób wyrażenia woli przyjęcia utworu przez pracodawcę może być różnoraki. Oświadczenie pracodawcy może być wyrażone zasadniczo przez każde zachowanie, które pozwala nam zidentyfikować wolę pracodawcy, tj. przejęcia i rozporządzania utworem. Ponieważ przepisy prawa autorskiego nie precyzują, w jaki sposób pracodawca ma utwór przyjąć, pomocniczo stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Artykuł 60 k.c. stanowi, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde jej zachowanie, które ujawnia wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Zastosowanie może również znaleźć art. 65 k.c. odnoszący się do wykładni oświadczeń woli.

W wielu przypadkach mamy jednak do czynienia z brakiem konkretnej reakcji pracodawcy na utwór pracownika. Odpowiedniej interpretacji milczenia pracodawcy pozwala nam dokonać art. 13 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

WAŻNE

W przypadku braku powiadomienia pracownika przez pracodawcę o przyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia utworu od dokonania określonych zmian w utworze, w terminie sześciu miesięcy od dostarczenia utworu, uważa się, że pracodawca przyjął utwór bez zastrzeżeń, a tym samym nabył majątkowe prawa autorskie do utworu.

Przepis ten ma ogromne znaczenie. Przyjmijmy, że pracownik nie ma pewności, czy dostarczony przez niego utwór spełnia oczekiwania pracodawcy i czy został przez niego przyjęty. W wypadku naruszenia praw autorskich do utworu wykonanego przez pracownika, wobec braku wyraźnego przyjęcia utworu przez pracodawcę, pracownik może mieć wątpliwości, czy może samodzielnie wystąpić z roszczeniem przeciw naruszającemu, czy też uprawnienie to przysługuje już pracodawcy.

Ze względu na dyspozytywny charakter art. 12 prawa autorskiego, strony mogą w umowie o pracę określić inny termin, po upływie którego utwór będzie uważany za przyjęty, mimo braku wyraźnego oświadczenia pracodawcy w tym zakresie. Uzupełniająco należy wspomnieć, że za pracodawcę możemy również rozumieć bezpośredniego przełożonego, pracowników działu, np. innowacyjności, redaktora naczelnego itp., którzy odpowiedzialni są za „odbieranie” efektów pracy danego pracownika w imieniu pracodawcy. Chodzi zatem o sytuację, gdy utwór zostaje przekazany do dyspozycji zakładu pracy, np. zapisany na służbowym serwerze, w katalogu przeznaczonym do archiwizowania dzieł tego typu, np. artykułów prasowych. Jeśli jest to typowa, zwyczajowa procedura stosowana w zakładzie pracy, może ona równolegle powodować doniosłość prawną istotną z punktu wiedzenia nabycia majątkowych praw autorskich do utworu przez pracodawcę.

PRZYKŁAD 3

Zatrudniony w agencji reklamowej pracownik zapisuje swoje projekty graficzne na twardym dysku służbowego komputera. Do plików tych mają dostęp inni pracownicy oraz przełożeni, którzy wykorzystują efekty jego pracy celem włączenia ich w inne większe opracowania (utwory reklamowe). Procedura ta ma stały charakter i związana jest z przyjętym w agencji reklamowej trybem pracy. Udostępnienie efektów pracy pracodawcy poprzez zapisanie na sprzęcie pracodawcy może być zakwalifikowane jako przyjęcie utworu przez pracodawcę.

reklama

Autor:

Radca prawny w Kancelarii Prawniczej Włodzimierz Głowacki i Wspólnicy sp. k.

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Polskie Centrum Kadrowo – Płacowe

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »