| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Prawa i obowiązki > Klauzule autonomiczne do umowy o pracę

Klauzule autonomiczne do umowy o pracę

Poza umową o pracę pracownik i pracodawca są uprawnieni do zawierania innych umów, które – nie będąc częścią składową stosunku pracy – kształtują wzajemne prawa i obowiązki stron. Takie dodatkowe umowy nazywane są klauzulami autonomicznymi.

„Autonomiczność” klauzul sprowadza się do tego, że nie są one elementem stosunku pracy, lecz występują obok niego jako stosunek prawny pochodny od stosunku pracy (por. wyrok SN z 16 czerwca 2005 r., I PK 260/04, OSNP 2006/9–10/145). Mogą one być zawierane, zmieniane i rozwiązywane w każdym czasie, bez wpływu na sam stosunek pracy. Klauzule te mogą być zamieszczone w tym samym dokumencie, w którym sporządza się łączącą pracownika i pracodawcę umowę o pracę. W praktyce częstsze są jednak przypadki redagowania ich treści w oddzielnych dokumentach.

Podstawę do zawierania klauzul autonomicznych zawierają przepisy prawa pracy i dlatego klauzule te zalicza się do umów prawa pracy, nie zaś do umów o charakterze cywilnoprawnym. Należy jednak zauważyć, że regulacja dotycząca klauzul autonomicznych w prawie pracy może nie być pełna. Zazwyczaj ustawodawca ogranicza się do zezwolenia stronom zawarcia określonej umowy, niekiedy także wskazuje na ich minimalną treść. W zakresie nieuregulowanym przepisami prawa pracy strony mogą kształtować łączącą ich więź zgodnie z własną wolą. Celowi temu służy zasada swobody umów określona w art. 3531 k.c., który ma zastosowanie w prawie pracy na mocy odesłania zawartego w art. 300 k.p. Nie oznacza to, że wola stron jest niczym nielimitowana. Granicę swobody kontraktowania wyznaczają zasady prawa pracy, w tym zasada uprzywilejowania pracownika zapisana w art. 18 § 2 k.p. Stosownie do niej postanowienia umów mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne. Zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.

Klauzule autonomiczne należy odróżnić od dodatkowych postanowień uzupełniających treść stosunku pracy. Tak jest w przypadku zastrzeżenia dopuszczalności wcześniejszego rozwiązania umowy na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia (art. 33 k.p.). Przedmiotem klauzul autonomicznych mogą być natomiast sprawy niezwiązane z zakresem obowiązków określonych dla stanowiska zajmowanego przez pracownika.

Sztandarowym przykładem klauzuli autonomicznej jest klauzula konkurencyjna po ustaniu stosunku pracy (art. 1012 k.p.). Autonomiczność umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy podkreśla fakt, że tworzy ona stosunek prawny, który aktualizuje się dopiero z chwilą ustania stosunku pracy. Na odrębność tej umowy zwrócił także uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 2003 r., w którym wskazał, że do zmiany warunków klauzuli konkurencyjnej nie ma zastosowania przewidziana w art. 42 k.p. instytucja wypowiedzenia warunków pracy i płacy wynikających z umowy o pracę (I PK 591/02, OSNP 2004/20/349). Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinna być zawarta między pracodawcą a pracownikiem mającym dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W umowie określa się okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

SmartConsulting S.K.A.

SmartConsulting S.K.A. jest częścią SmartGoup Division, grupy firm powiązanych personalnie i kapitałowo.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »