| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Prawa i obowiązki > Pozorna umowa o pracę

Pozorna umowa o pracę

Zdarza się, że strony, zawierając umowę o pracę, nie mają na celu jej wykonywania, a jedynie objęcie pracownika ubezpieczeniami społecznymi. Taka umowa może być uznana za umowę pozorną.

Wykonywanie pracy

Umowa nie jest pozorna, jeżeli na jej podstawie praca jest rzeczywiście wykonywana. Nie zmienia tego nawet ustalenie, że głównym celem jej zawarcia było objęcie pracownika ubezpieczeniem społecznym (wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z 21 stycznia 2005 r., I U 3919/04). Jest to bowiem jeden z legalnych celów zawierania umowy o pracę (wyrok SN z 10 lutego 2006 r., I UK 186/05).

Przykład

Anna M. prowadziła zakład fryzjerski. W tym samym budynku zakład fryzjerski prowadziła jej matka Maria Z. Obie panie zatrudniły się nawzajem i zgłosiły się do ubezpieczenia społecznego. Obie też w rzeczywistości świadczyły usługi fryzjerskie zarówno w swoim zakładzie, jak i w sąsiadującym zakładzie fryzjerskim. Oba zakłady otwarte były w tych samych godzinach i wykonywanie wzajemnie usług uzależnione było od zwiększonej w danej chwili liczby klientów. Przeprowadzona kontrola ZUS wykazała, że żadna z pań nie prowadziła ewidencji czasu pracy, brak było dokumentacji pracowniczej oraz określenia zakresu obowiązków pracowniczych. Mimo że każda z pań wykonywała usługi fryzjerskie w zakładzie fryzjerskim drugiej, umowy o pracę były wadliwe. Wskazywał na to brak podstawowych elementów stosunku pracy między obiema paniami, tj. podporządkowania organizacyjnego i służbowego, wykonywania pracy w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę, w stałych godzinach pracy. Nie zmienia tego ustalenia to, że praca była wykonywana, ponieważ jej wykonywanie miało inną niż stosunek pracy podstawę. Należy wspomnieć, że sąd w podanym wyżej stanie faktycznym ustalił, iż obie panie łączyła nienazwana umowa cywilnoprawna, na podstawie której współpracowały w ramach prowadzonej przez nie działalności gospodarczej (wyrok SN z 5 października 2006 r., I UK 120/06).

Zatrudnianie kobiet w ciąży

W orzecznictwie słusznie zauważono, że nie można automatycznie domniemywać pozorności umów o pracę zawieranych z kobietami w ciąży. Doprowadziłoby to bowiem do praktycznego zakazu zawierania z nimi umów o pracę. W konsekwencji doszłoby do naruszenia w sposób zasadniczy podstawowych regulacji antydyskryminacyjnych.

Jeżeli zatem kobieta w ciąży zawiera umowę o pracę i w rzeczywistości ją wykonuje, to umowa taka nie może zostać uznana za pozorną nawet, jeżeli głównym celem jej zawarcia było objęcie pracownicy ubezpieczeniem społecznym. W praktyce jednak zdarza się, że w takich sytuacjach kwestionowana jest wysokość wynagrodzenia pracownicy stanowiąca podstawę wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych (wyrok SN z 6 lutego 2006 r., III UK 156/05).

Konsekwencje zawarcia umowy dla pozoru

Jak już wskazano powyżej, pozorna umowa o pracę jest nieważna. W konsekwencji wadliwe jest również zgłoszenie na jej podstawie pracownika do ubezpieczenia. Jakiekolwiek świadczenia otrzymane przez pracownika będą tzw. świadczeniami nienależnie pobranymi. Będzie on zobowiązany zwrócić je wraz z odsetkami.

Poważne konsekwencje grożą również pracodawcy. Zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych na podstawie pozornej umowy o pracę jest zgłoszeniem nieprawidłowym. Jeżeli na tej podstawie pracownik uzyskał świadczenie z ubezpieczenia, a działanie pracodawcy miało na celu osiągnięcie korzyści majątkowej, wyczerpuje ono znamiona przestępstwa oszustwa. Zagrożone jest ono karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Podstawa prawna:

  • art. 286 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (DzU nr 88, poz. 553 ze zm.),
  • orzecznictwo sądowe:

– wyrok SN z 2 lutego 2000 r. (II UKN 359/99, OSNP 2001/13/447),

– wyrok SN z 13 maja 2004 r. (II UK 365/03,Mon.Prawn. 2006/5/260),

– wyrok SN z 23 lutego 2005 r. (III UK 200/04, OSNP 2005/18/292),

– wyrok SN z 6 lutego 2006 r. (III UK 156/05, niepubl.),

– wyrok SN z 10 lutego 2006 r. (I UK 186/05, niepubl.),

– wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z 21 stycznia 2005 r. (V U 3919/04, OSAB 2005/3/65).

reklama

Autor:

prawnik „Bartłomiej Raczkowski Kancelaria Prawa Pracy”

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Grzegorz Frątczak

Doświadczony coach i trener biznesu, menedżer z dyplomem MBA. Ekspert w CEO Solutions. Akredytowany trener w Ernst &Young Academy of Business.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »