| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Ochrona danych osobowych > Czy pracodawca ma prawo zamieszczania w ankietach pytań o sprawy rodzinne i majątkowe pracownika

Czy pracodawca ma prawo zamieszczania w ankietach pytań o sprawy rodzinne i majątkowe pracownika

Pracownik nie ma obowiązku podawania pracodawcy innych informacji niż zawarte w art. 221 k.p., zwłaszcza gdy dotyczą jego rodziny i bliskich, chyba że taki obowiązek wyraźnie określają inne przepisy ustawowe. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) powinno następować wtedy, gdy stan faktyczny jest klarowny zarówno gdy dotyczy naruszenia obowiązków, jak i winy pracownika (na podstawie wyroku Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2008 r., I PK 37/08).

Uzasadniając orzeczenie sąd odniósł się w pierwszej kolejności do zastosowania art. 52 § 1 k.p. Naruszenie obowiązków pracowniczych ma charakter ciężki tylko wówczas, gdy odmowa wykonania polecenia pracodawcy następuje z winy pracownika. Polecenie pracodawcy musi być też zgodne z prawem - podkreślił sąd. Te dwie przesłanki są podstawowe - wina i zgodność polecenia z prawem.

W tej sprawie trudno jednak mówić o występowaniu jednej i drugiej przesłanki. Przede wszystkim sąd okręgowy słusznie wykazał naruszenie przepisów Kodeksu pracy. Artykuł 221 zawiera zamknięty katalog danych, jakie pracodawca ma prawo uzyskiwać bezpośrednio od pracownika. Tylko te dane pracownik jest zobowiązany podać na żądanie pracodawcy.

Pracownik może poza tym ujawniać jakiekolwiek informacje pracodawcy - ale tylko dobrowolnie. Dobrowolność ta musi zaś wynikać z kontekstu całej sytuacji. Nie może być to „dobrowolność” wymuszona jakimiś okolicznościami.

Pracodawca ma wiele możliwości pozyskania informacji o nieprawidłowościach - potencjalnych lub istniejących. Może nawet otrzymywać je od osób trzecich. Polskie prawo tego nie zabrania, choć już rekomendacja Rady Europy z 1989 r. sugeruje wprowadzenie do systemów prawnych jej członków zakazu pozyskiwania w taki sposób informacji o zatrudnionych. Pracodawca nie ma jednak prawa żądania informacji o rodzinie pracownika lub jego bliskich osobach, a także o innych sprawach prywatnych pracownika. Mówi o tym wyraźnie Konstytucja RP w art. 51 ust. 1 - nikt nie może być zobowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 11 lutego 2002 r. (U 3/01, OTK-A 2002/1/3) wyraźnie stwierdził, że norma ta odnosi się także do stosunków prywatnoprawnych.

Biorąc to po uwagę pracodawca nie może żądać od pracownika udzielenia innych informacji niż wskazane w art. 221 k.p. Oczywiście pracodawca może być niekiedy zobligowany do uzyskania danych. Ale - jak stanowi konstytucja - może to nastąpić tylko w przypadku wyraźnego ustawowego nakazu - podkreślił sąd. Można więc zbierać dane, których wymaga organ skarbowy lub ZUS, na podstawie odpowiednich przepisów podatkowych lub ubezpieczeniowych. Przekazanie danych o majątku i dochodach może być konieczne do uzyskania przez pracownika świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo wymagane przez przepisy innych ustaw (np. pracodawca jest podmiotem ze sfery publicznej, a odpowiednia ustawa nakazuje, aby pracownik przekazał pracodawcy określone dane). Ujawnienie wszystkich tych informacji musi mieć jednak źródło w przepisach wyraźnie nakazujących takie obowiązki. Niedopuszczalne jest natomiast nakładanie takich obowiązków np. z ogólnych unormowań Kodeksu pracy dotyczących obowiązków pracowników, a zawartych w art. 100.

Sytuacja była więc na tyle skomplikowana prawnie, że nie można także mówić o zawinieniu pracownika. Pracownik stanął przed dylematem - wypełnić cały kwestionariusz czy nie i jakie to będzie miało konsekwencje. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia było w tym przypadku bezzasadne, a pracodawca powinien z tego przepisu korzystać tylko wtedy, gdy sytuacja jest klarowna co do naruszenia obowiązków pracowniczych i winy.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

LexOmni.pl

usługi prawne on line

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »