| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Czas pracy > Wyrok SN z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. II PK 383/04

Wyrok SN z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. II PK 383/04

1. Przepis art. 135 § 1 k.p. (obecnie art. 1514 § 1 k.p.) ma charakter jednostronnie bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że zarówno w układzie zbiorowym pracy, jak i w umowie o pracę, dopuszczalne jest uzgodnienie dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych osób zatrudnionych na stanowiskach kierowników wyodrębnionych jednostek organizacyjnych zakładu pracy, ale nie jest prawnie skuteczne wyłączenie prawa do takiego wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych innych niż określone w tym przepisie. 2. „Budowa eksportowa” jako jednostka utworzona dla wykonania skonkretyzowanego, opisanego w umowie o roboty budowlane zadania, której pracodawca w tym celu przydzielił konieczne środki majątkowe i zatrudnił dla jego osiągnięcia pracowników, stanowi wyodrębnioną komórkę organizacyjną w rozumieniu art. 135 § 1 k.p. (obecnie art. 1514 § 1 k.p.).

Rzecz jasna, nie jest dopuszczalna stała praca w godzinach nadliczbowych i to bez ekwiwalentu. Nie można zwłaszcza konstruować obowiązku świadczenia pracy przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze w rozmiarze ograniczającym ich prawo do wypoczynku. Wszak gwarantują je, między innymi, właśnie przepisy o czasie pracy (art. 14 k.p.). Toteż obowiązek pracy ponad normy wymiaru czasu pracy jest ograniczony (art. 133 k.p.; obecnie: art. 151 k.p.), a ograniczenia te mają charakter powszechny - odnoszą się do wszystkich pracowników (poza osobami zarządzającymi zakładem pracy w imieniu pracodawcy). Dlatego także pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych zobowiązani są do wykonywania pracy poza normalnymi godzinami pracy tylko „w razie konieczności” (art. 135 § 1 k.p.; obecnie: 1514 § 1 k.p.), a gdy praca (ta niezbędna) była wykonywana na polecenie pracodawcy w godzinach nadliczbowych przypadających w niedzielę, święto lub w dodatkowym dniu wolnym od pracy, jeżeli za pracę w tym dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy, przysługuje im prawo do dodatkowego wynagrodzenia (art. 135 § 2 k.p.; obecnie: art. 1514 § 2 k.p.). Sąd Najwyższy zawsze wykładał art. 135 § 1 k.p. z założeniem jak najszerszej potrzeby ochrony czasu wolnego określonej w nim kategorii zatrudnionych. Utrwalony w orzecznictwie jest pogląd prawny, że stała praca kierownika wyodrębnionej jednostki organizacyjnej zakładu pracy nie należy do jego obowiązków pracowniczych (por. np. wyrok z dnia 12 kwietnia 1988 r, I PR 11/88, PiZS 1988 nr 8, s. 69), że takie okoliczności jak: polecenie kierownikowi budowy zagranicznej przez inwestora świadczenia pracy w wymiarze wykraczającym poza zwykły jej czas (por. np. powołana wyżej uchwała z dnia 21 października 1977 r.), wadliwa organizacja pracy wymuszająca systematyczną pracę ponad ustawowe normy (por. np. wyroki z dnia 12 marca 1976 r., I PR 13/76, OSNCP 1976 nr 10, poz. 230 oraz z dnia 8 czerwca 2004 r., III PK 22/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 65), uzasadniają prawo do dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych. W rozpoznawanej sprawie organizatorem pracy na budowie w M. był jednak sam skarżący i ani inwestor, ani pracodawca nie wydawali mu poleceń świadczenia pracy ponad uzgodniony jej wymiar.

W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy zagadnieniem istotnym była kwestia relacji między art. 135 k.p. a postanowieniami obowiązującego u strony pozwanej układu zbiorowego pracy określającymi stanowiska kierownicze. Jak się wydaje, art. 135 k.p. ma charakter jednostronnie bezwzględnie obowiązujący (semiimperatywny). Nie jest więc dopuszczalne rozszerzenie w układzie zbiorowym pracy zakresu podmiotowego jego zastosowania (de legę lata - np. o zastępców wyodrębnionych jednostek organizacyjnych zakładu pracy). Dopuszczalne jest natomiast „zawężenie” wymienionego w tym przepisie katalogu stanowisk kierowniczych (np. tylko do osób zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy). Jednakże katalog taki musi być wyraźnie odniesiony do skonkretyzowanego celu w jakim został sporządzony, tj. wskazywać w zakresie jakich praw i obowiązków ma mieć zastosowanie. Samo tylko określenie w układzie zbiorowym pracy stanowisk kierowniczych nie oznacza, że jest ono skuteczne prawnie w każdym przypadku. Wszak z zajmowaniem stanowiska kierowniczego przepisy prawa pracy łączą dla pracownika różne skutki prawne, np. wyłączenie dopuszczalności regulacji zasad wynagrodzenia w zakładowym układzie zbiorowym pracy (art. 24126 § 2 k.p.) czy ustalenie liczby działaczy związkowych podlegających ochronie (art. 32 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), a charakter prawny tych przepisów należy oceniać odrębnie. Poza wszystkim, ocena czy pracownik był, czy nie był kierownikiem wyodrębnionej jednostki organizacyjnej wymaga indywidualizacji, a -jak już wyżej stwierdzono - zakładowy akt określający strukturę organizacyjną zakładu pracy nie jest ostatecznie decydujący dla takiej oceny. Zakwalifikowanie w układzie zbiorowym pracy kierowników przedstawicielstw zagranicznych pracodawcy jako pracowników, do których ma zastosowanie art. 135 k.p., nie jest równoznaczne z wyłączeniem z zakresu podmiotowego tego przepisu pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowników poszczególnych budów realizowanych na terytorium państwa, w którym przedstawicielstwo takie utworzono.

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Gazeta Samorządu i Administracji598.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Rafał Kornat

Adwokat kościelny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »