| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Czas pracy > Nadgodziny dobowe i średniotygodniowe

Nadgodziny dobowe i średniotygodniowe

Podział godzin nadliczbowych na dobowe i średniotygodniowe ma istotne znaczenie praktyczne. Różnią się one w szczególności sposobem rekompensaty.

Nadgodziny dobowe - to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy (art. 129 k.p.). A zatem dla większości pracowników nadgodziny dobowe wystąpią po przekroczeniu 8-godzinnej normy dobowej czasu pracy.

Przykład

Pracownikowi zatrudnionemu w równoważnym systemie czasu pracy zaplanowano pracę w harmonogramie w następujący sposób:

Faktycznie zaś pracownik pracował w tym tygodniu w następujący sposób:

W związku z powyższym należy uznać, że nadgodziny dobowe wystąpiły w dniach:

w poniedziałek - 1 nadgodzina - gdyż o tyle pracownik przekroczył przedłużony dobowy wymiar czasu pracy;

we wtorek - 1 nadgodzina - gdyż o tyle pracownik przekroczył przedłużony dobowy wymiar czasu pracy;

w czwartek - 1 nadgodzina - gdyż o tyle przekroczono normę czasu pracy;

w piątek - 1 nadgodzina - gdyż o tyle przekroczono normę czasu pracy.

2 godziny pracy w środę (tj. 7 i 8 godz.) oraz 4 godziny pracy w piątek (tj. 5, 6, 7 i 8 godz.) nie są nadgodzinami dobowymi, gdyż nie stanowią pracy powyżej normy dobowej, jak i przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy.

 

Nadgodziny tygodniowe - to praca powyżej przeciętnie 40 godzin w tygodniu w okresie rozliczeniowym dla większości pracowników (art. 129 k.p.).

Ustalenie, czy w okresie rozliczeniowym wystąpiły nadgodziny tygodniowe, możliwe jest dopiero po zamknięciu okresu rozliczeniowego. Dopiero wówczas istnieje możliwość porównania obowiązującego do przepracowania wymiaru czasu pracy z czasem faktycznie przepracowanym.

Metody ustalania są dwie - prezentowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz Państwową Inspekcję Pracy.

Zgodnie z pierwszą z nich, aby ustalić, czy doszło do przekroczenia normy średniotygodniowej, trzeba dokonać następujących obliczeń:

• od liczby faktycznie przepracowanych godzin w okresie rozliczeniowym odejmujemy liczbę godzin nadliczbowych wynikających z przekroczeń dobowych,

• od uzyskanego wyniku odejmujemy iloczyn 8 godzin i liczby tzw. dni wystających poza pełne tygodnie okresu rozliczeniowego przypadających od poniedziałku do piątku,

• uzyskaną liczbę godzin dzielimy przez liczbę pełnych tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym,

• jeżeli uzyskany wynik jest wyższy od 40 znaczy, to doszło do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy,

• pracownik powinien więc otrzymać z tego tytułu dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za liczbę godzin wynikającą z iloczynu liczby tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym przez liczbę godzin, o którą przekroczono 40.

Przykład

Pracownik w styczniu 2008 r. przepracował 200 godzin, w tym tylko 4 nadgodziny wynikały z przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Obowiązujący do przepracowania wymiar czasu pracy w styczniu 2008 r. wynosi 176 godz. W celu obliczenia nadgodzin średniotygodniowych należy:

200 godz. - 4 nadgodz. dobowe - (3 dni x 8 godz.) = 172 godz.

172 godz. ÷ 4 tyg. = 43 godz.

43 godz - 40 godz. (norma) = 3 godz.

3 godz. x 4 tyg. =12 nadgodzin średniotygodniowych.

W myśl stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej wystąpią już po przekroczeniu wymiaru czasu pracy dla danego okresu rozliczeniowego ustalonego zgodnie z normą, choćby w praktyce nie doszło do pracy ponad 40 godzin tygodniowo.


Przyjmując ten pogląd w celu ustalenia, czy została przekroczona przeciętna norma tygodniowa, należy:

• od czasu faktycznie przepracowanego w danym okresie rozliczeniowym odjąć wymiar czasu pracy dla danego okresu oraz liczbę godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia norm dobowych,

• pozostałe godziny będą stanowiły godziny nadliczbowe przekraczające normę średniotygodniową.

Przykład

Analizując stan faktyczny z poprzedniego przykładu, według stanowiska PIP należy wykonać obliczenie: 200 godz. - 176 godz. = 24 nadgodz.

24 nadgodz. - 4 nadgodz. dobowe = 20 nadgodzin średniotygodniowych.

Różnica w obliczeniach obiema metodami wynosi 8 godzin i jest spowodowania występowaniem święta (1 stycznia), które według MPiPS obniża tylko wymiar czasu pracy, a nie powoduje obniżenia normy czasu pracy.

 

Rekompensowanie nadgodzin

Zasadą jest, że za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, pracownikowi należy się dodatek do wynagrodzenia albo czas wolny.

Wysokość dodatku zależy od dnia lub pory wystąpienia godzin nadliczbowych, i tak:

• dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia przysługuje za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

- w nocy,

- w niedziele i święta, które miały być dla pracownika dniami wolnymi zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

- w dniu wolnym, udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto (art. 1511 § 1 pkt 1 k.p.),

- z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy (art. 1511 § 2 k.p.),

• dodatek w wysokości 50% wynagrodzenia przysługuje w pozostałych przypadkach, tj. w praktyce za nadgodziny dobowe, jeśli nie przypadły w porze nocnej (art. 1511 § 1 pkt 2 k.p.).

Nadgodziny dobowe zwykle na koniec okresu rozliczeniowego powiększają liczbę nadgodzin średniotygodniowych. Nie ma jednak obawy, że trzeba będzie zapłacić za nie podwójnie. 100% dodatek z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy jest wyłączony w przypadkach, gdy mamy do czynienia z pracą w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy. W takim przypadku więc pracownikowi przysługuje jedynie dodatek za nadgodziny dobowe, tj. 50%.

Możliwe jest również udzielenie pracownikowi czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych. W takim przypadku pracownikowi nie przysługuje już dodatek 50% lub 100% (art. 1512 k.p). Liczba godzin przysługującego pracownikowi czasu wolnego zależy od tego, czy jest on udzielany na wniosek pracownika czy wyłącznie z inicjatywy pracodawcy. W pierwszym przypadku liczba godzin czasu wolnego powinna być równa liczbie przepracowanych godzin nadliczbowych (1:1) i taki czas wolny może zostać udzielony także po zakończeniu okresu rozliczeniowego. W drugim wypadku pracodawca musi udzielić czasu wolnego do końca okresu rozliczeniowego, w którym wystąpiła praca w godzinach nadliczbowych, a jego wymiar musi być o połowę wyższy niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych (1: 1,5).

Rekompensata 1 : 1,5 nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Agata Lankamer-Prasołek

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

StukPuk.pl

Jesteśmy grupą młodych ludzi zdrowo stukniętych na punkcie materiałów budowlanych, którzy pewnego dnia wpadli na pomysł, aby pasję i doświadczenie przekuć w sukces.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »