| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > HRM > Ocena pracy > Błędy w ocenach okresowych pracowników

Błędy w ocenach okresowych pracowników

System ocen okresowych jest jednym z ważniejszych narzędzi zarządzania zasobami ludzkimi. Brak reakcji na pojawiające się problemy przyniesie więcej strat niż korzyści. Same błędy natomiast można eliminować lub minimalizować, co spowoduje, iż system będzie bardziej efektywny i funkcjonalny. Jakie zatem błędy można popełnić?

Rodzaje błędów

Błąd atrybucji na podstawie podobieństwa – wyciąganie wniosków o cechach danej osoby na podstawie cech innych osób, do których ta osoba jest podobna lub kogoś oceniającemu przypomina.

Błąd atrybucji na podstawie związków – wyciąganie wniosków o cechach ocenianego na podstawie cech osób, z którymi oceniany się przyjaźni lub jest w dobrych bliskich relacjach.

Błąd atrybucji przyczynowych charakteryzuje się skłonnością do przypisywania przyczyn zachowania ocenianego czynnikom wewnętrznym, intencjom lub cechom osoby, a nie czynnikom sytuacyjnym. Pojawia się określenie „taki już jest”. Spotęgowanie błędu pojawia się, gdy oceniany jest z nami w złej relacji lub realizuje zadanie priorytetowe.

Błąd szufladkowania – skłonność do przypisywania ocenianemu stałych cech, dla których to zachowanie jest wskaźnikiem.

Błąd nieprofesjonalizmu – przejawia się poprzez ocenianie osoby zamiast jej zachowań, kompetencji i wyników pracy. Często dotyka sfery prywatnej ocenianego.

Błąd Pigmaliona polega na tym, że oceniający ma fałszywe i negatywne zdanie o ocenianej osobie, dlatego też swoim zachowaniem może wywołać u ocenianego dane zachowanie, które ma potwierdzić to zdanie.

Błąd dogmatyzmu – silna niechęć do zmian lub podważania własnych sądów i ocen. To także silna wiara w słuszność własnych poglądów i przekonań.

Efekt aureoli polega na przenoszeniu oceny z jednej cechy czy zachowania osoby na inne. Jeśli np. jedna cecha osoby zostanie oceniona pozytywnie, to występuje tendencja do przypisywania tej osobie innych pozytywnych cech.

Efekt czynników ekstremalnych występuje wtedy, gdy tworzona jest ocena ogólna na podstawie specyficznych zdarzeń typu: ponadprzeciętne osiągnięcia, wyjątkowe porażki itp.

Efekt faworyzowania polega na preferowaniu i wyższej ocenie osoby, która wydaje się nam sympatyczna, miła, zgodna itp.

Efekt Horna to przeciwieństwo efektu aureoli; polega na przenoszeniu cech negatywnych.

Efekt konfabulacji pojawia się przy zbyt małej znajomości osoby ocenianej. Charakteryzuje się uzupełnianiem luk pamięciowych informacjami o zdarzeniach pochodzącymi z obserwacji pracy osób podobnych do ocenianego lub informacjami i założeniami stereotypowymi.

Efekt kontrastu występuje wtedy, gdy obiekty przeciętne wydają się czymś innym, pod warunkiem że zostaną pokazane na odpowiednim tle lub w odpowiedniej kolejności. Na przykład osoba, która jest bardziej komunikatywna i elokwentna od wcześniej ocenianych, może otrzymać wyższą ocenę.

Efekt negatywności występuje, gdy na całościową ocenę większy wpływ mają składowe elementy negatywne niż składowe elementy pozytywne.

Efekt pierwszeństwa, zwany też efektem pierwszego wrażenia, polega na tym, że na ogólną ocenę (która składa się z ocen cząstkowych) większy wpływ mają informacje uzyskane jako pierwsze. Tym samym błędy popełnione jako pierwsze mają większy wpływ na ocenę, niż błędy popełnione później.

Efekt podobieństwa wiąże się z tym, że bardziej lubimy osoby, które są do nas w jakiś sposób podobne. W dużej mierze dotyczy to cech, które sami u siebie lubimy. Efektem tego bywa tendencja do zawyżania oceny tych osób.

Efekt promieniowania charakteryzuje się rozciągnięciem ogólnego wrażenia na oceny cząstkowe, co bywa np. wynikiem niezbyt wnikliwej analizy poszczególnych kryteriów.

Efekt świeżości, zwany też efektem ostatniego wrażenia, jest przeciwieństwem efektu pierwszeństwa. Dotyczy zapamiętywania i przeceniania informacji uzyskanych na końcu, co szczególnie dotyczy osób mających skłonność do zwracania uwagi na końcowe, ostatnie wyniki pracy ocenianego.

Efekt wcześniejszej opinii charakteryzuje się tym, że wcześniejsza opinia o ocenianym ma istotny wpływ na aktualną ocenę.

Egocentryzm – zjawisko obserwowania ludzi i sytuacji przez pryzmat własnych przekonań i oczekiwań.

Konformizm – zachowanie lub postawa polegająca na podporządkowaniu się zasadom, normom i wartościom, które obowiązują w danej grupie społecznej.

Konserwatyzm poznawczy charakteryzuje się trwaniem przy własnych sądach i poglądach, pomimo zmieniających się sytuacji i okoliczności.

Projekcja występuje wtedy, gdy w sposób bezwiedny przypisujemy innym osobom swoje cechy.

Tendencja środka (tendencja centralna) przejawia się w przyznawaniu ocen ze środka skali. Często jest skutkiem ostrożności i założenia, że każda ocena może mieć tzw. rozkład normalny.

Używanie stereotypów – przypisywanie osób do pewnej kategorii ze względu na niewystarczającą ilość informacji o tej osobie. Są to uproszczone schematy poznawcze, zawierające ogólne przekonania i sądy.

Używanie ukrytych teorii osobowości charakteryzuje się przypisywaniem ocenianemu na podstawie jednej cechy innych cech osobowości.

Wpływ hierarchii przejawia się tym, że lepiej oceniane są osoby stojące wyżej w hierarchii firmy. Często ma to miejsce, gdy stojący niżej w hierarchii ocenia osobę stojącą wyżej w tej hierarchii.

BIBLIOGRAFIA

1. H. Czubasiewicz, „Okresowe ocenianie pracowników. Koniugacja i projektowanie systemu”, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2005

2. J. Jędrzejczak, „Oceny okresowe. Zarządzanie przez ocenianie”, ODDK, Gdańsk 2000

3. M. Sidor-Rządkowska, „Kompetencyjne systemy ocen pracowników. Przygotowanie, wdrażanie i integrowanie z innymi systemami ZZL”, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006

4. M. Suchar, „Zarządzanie personelem w praktyce. Poradnik dla menedżerów z zestawem narzędzi”, ODDK, Gdańsk 2007

Autor:

trener i konsultant w STD JAKMAR

Źródło:

INFOR
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Anna Malinowska

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »