| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama

Czytaj także

Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > BHP > Profilaktyczna ochrona zdrowia > Choroby pracowników biurowych

Choroby pracowników biurowych

Pozycja siedząca dominuje w pracy biurowej. Nie wymaga ona dużego wysiłku fizycznego, lecz praca wykonywana przez dłuższy czas w tej pozycji powoduje dolegliwości bólowe i zmiany zwyrodnieniowe w narządzie ruchu, głównie w kręgosłupie. Warto pamiętać, że rodzaj i stopnień obciążenia pracowników zależy od wymiaru czasu pracy przy komputerze, stopnia trudności wykonywanych zadań, zaangażowania i znajomości obsługi programów. W czasie kontroli warunków pracy i szkoleń, zwłaszcza dla osób kierujących pracownikami, odpowiedzialnych za organizację pracy, warto rozmawiać o dolegliwościach, jakie może powodować praca w niewłaściwych warunkach, a także doradzać, jak można tym dolegliwościom zapobiegać.

Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego stwierdzane u pracowników obsługujących monitory ekranowe są często określane jako zespoły lub urazy z przeciążenia. Zespoły te przybierają różnorodną postać. Najczęściej są to przewlekłe, niespecyficzne bóle mięśniowe (mialgie) połączone ze sztywnością i tkliwością mięśni, często ograniczające ruchy. U operatorów komputerowych mogą występować też objawy typowe dla uszkodzenia nerwów obwodowych, w tym np. uszkodzenie nerwów w nadgarstku. Głównie dotyczy to nerwu pośrodkowego i łokciowego lub ścięgien i pochewek ścięgnistych w obrębie nadgarstka i śródręcza.

WAŻNE!

Skutkiem długotrwałych obciążeń układu mięśniowo-szkieletowego w czasie pracy mogą być choroby zawodowe lub parazawodowe.

Warto pamiętać, że w wykazie chorób zawodowych wskazanych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (DzU nr 105, poz. 869) pod pozycją nr 19 wymienione są między innymi:

  • przewlekłe zapalenie ścięgien i jego pochewek,

a w pozycji 20 między innymi:

  • zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Co to jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka to zespół objawów uciskowych na nerw pośrodkowy spowodowanych zmianami chorobowymi w nadgarstku, zwłaszcza w obrębie tzw. troczka zginaczy dłoni.

Przez nadgarstek do dłoni i palców dochodzą trzy nerwy obwodowe: łokciowy, promieniowy i pośrodkowy.

Nerw pośrodkowy przechodzi przez tzw. cieśń nadgarstka od strony dłoni.

Cieśń nadgarstka utworzona jest przez kości śródręcza oraz więzadła i powięzi tworzące szerokie pasmo tkanki łącznej zwane troczkiem ścięgien zginaczy.

Najpierw pojawiają się dolegliwości czuciowe, zwłaszcza w opuszkach palców. Z czasem przemijające zaburzenia czucia powierzchownego utrwalają się, dołączają się parestezje, tj. drętwienia, mrowienie, kłucie, a czasem uczucie zimna lub gorąca. Objawy te są wynikiem ucisku i niedokrwienia.

Przy nieprawidłowym długotrwałym ustawieniu nadgarstka, nadmiernym zgięciu grzbietowym lub dłoniowym, przy obsłudze klawiatury komputera może dojść do obrzęku przyczepów ścięgien mięśni, a tym samym do wzrostu ciśnienia w kanale cieśni nadgarstka i uciśnięcia nerwu pośrodkowego, dając objawy jego uszkodzenia.

WAŻNE!

Nieleczone długo utrzymujące się objawy i dolegliwości mogą prowadzić do osłabienia sił mięsni dłoni oraz zaników mięśniowych głównie w obrębie kłębu kciuka, a czasem palca drugiego i trzeciego. Niekiedy dołączają się objawy depresji i problemy z koncentracją uwagi i pamięci.

Objawy chorobowe i dysfunkcje nadgarstka zależą między innymi od rodzaju czynników, siły ich działania i czasu trwania.

Czynniki powodujące wystąpienie objawów cieśni nadgarstka poza pracą, które obciążają nadgarstek, to:

  • przebyte urazy nadgarstka,
  • blizny kostne lub tkanek miękkich,
  • procesy zapalne mięśniowe,
  • choroby metaboliczne, np. neuropatia cukrzycowa.

Choroby układu mięśniowo-kostnego

Innym, zdecydowanie większym problemem, który jest również skutkiem pracy wykonywanej w pozycji siedzącej, są zmiany w kręgosłupie.

W Polsce na bóle i zmiany w kręgosłupie uskarża się ponad 40% dorosłych osób. W strukturze absencji chorobowej stanowią one około 15–20% ogółu przyczyn czasowej niezdolności do pracy. Jest to jeden z głównych problemów społecznych, medycznych i ekonomicznych.

Choroby układu mięśniowo-kostnego są skutkiem wieloletniego, najczęściej równoczesnego oddziaływania środowiska pracy oraz cech indywidualnych, np.: wieku, płci, budowy ciała, sprawności fizycznej oraz przebytych chorób narządu ruchu.

Istotną rolę w chorobach układu mięśniowo-kostnego odgrywają również:

  • zła organizacja pracy,
  • presja czasu,
  • ograniczenia przestrzenne,
  • nieprzestrzeganie podstawowych zasad ergonomii.

Wszystko to prowadzi do napięć mięśni, które, pozostając w skurczu, mogą nadmiernie zwiększyć nacisk na dyski międzykręgowe.

Obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego pracowników biurowych, wykonujących pracę głównie na stanowisku operatorów komputerowych, wynika między innymi z:

  • obciążenia typu statycznego mięśni utrzymujących ciało w pozycji siedzącej, tj. mięśni stabilizujących kręgosłup, w tym mięśni obręczy barkowej i przedramion utrzymujących rękę w pozycji umożliwiającej obsługę klawiatury oraz mięśni karku utrzymujących głowę w pozycji zapewniającej obserwację pracy klawiatury, ekranu oraz dokumentów,
  • jednostronnego obciążenia mięśni bezpośrednio wykonujących czynności robocze, a więc mięśni rąk, dłoni, palców „wystukujących” tysiące znaków w czasie pracy. Są to najczęściej ruchy drobnych mięśni palców i dłoni, co stanowi dla tej grupy pracowników znaczne obciążenie, ponieważ są to ruchy powtarzane z dużą częstotliwością,
  • nadmiernego ciśnienia w dyskach miedzykręgowych wynikającego z długotrwałej pozycji siedzącej.

Wartości siły nacisku na dysk zależą od rodzaju przyjmowanej pozycji siedzącej z wykorzystaniem oparć pod plecy – głównie odcinek lędźwiowy kręgosłupa, podpórek pod łokcie, nadgarstki i stopy.

Skutkiem długotrwałych obciążeń statycznych mięśni i nacisków na dyski międzykręgowe podczas pracy siedzącej wykonywanej w warunkach nieergonomicznych są zmiany zapalno-degeneracyjne w układzie mięśniowo-szkieletowym, w tym: zmiany w stawach, pochewkach ścięgnistych, zwyrodnienia stawów kręgowych i wtórne zmiany w nerwach obwodowych. Występują one przeważnie pod postacią przewlekłych bólów mięśni, którym towarzyszy sztywność i tkliwość mięśni, ograniczenie ruchów i nerwobóle.

U pracowników, którzy obsługują komputery, dolegliwości te zlokalizowane są głównie w okolicy szyi, obręczy barkowej, pleców w odcinku lędźwiowym. Wynika to z konieczności stałej obserwacji monitora, klawiatury i dokumentów. Dolegliwości potęguje brak podłokietników, podpórek pod plecy i nadgarstki.

Ryzyko ujawnienia się zespołu cieśni nadgarstka, jak i zmian w obrębie kręgosłupa pracodawca może i powinien ograniczać lub eliminować poprzez:

  • przeprowadzanie wstępnych i okresowych profilaktycznych badań lekarskich,
  • organizowanie szkoleń dla pracowników w zakresie ergonomicznego wykonywania czynności roboczych i informowanie ich o możliwościach powstawania dolegliwości i zmian chorobowych przy nieracjonalnym wykonywaniu pracy,
  • przygotowanie stanowisk pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, między innymi:

– prawidłowe wymiary i ustawienie elementów stanowiska pracy: stołu, krzesła, monitora, klawiatury i dodatkowych, np. uchwytów na dokumenty, podnóżki, podstawki pod laptopy, podkładki żelowe,

– prawidłowe rozmieszczenie elementów pracy wynikające z ich ważności i częstotliwości użytkowania, a tym samym unikania możliwości popełniania błędów,

  • urozmaicenie pracy innymi czynnościami zmuszającymi pracownika do zmiany pozycji,
  • właściwą organizację pracy, w tym między innymi wprowadzanie i przestrzeganie przerw w pracy przeznaczonych na wykonywanie ćwiczeń fizycznych, relaksujących całego ciała, a zwłaszcza dłoni i nadgarstka,
  • w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych dolegliwości ze strony nadgarstka lub kręgosłupa jak najszybsze skorzystanie z porady lekarskiej i podjęcie leczenia.

Czytaj także

Narzędzia kadrowego

POLECANE

URLOPY WYPOCZYNKOWE

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

Stowarzyszenie Konsumentów Polskich

Stowarzyszenie zajmuje się ochroną praw konsumentów.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od kadry.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK