| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > BHP > Profilaktyczna ochrona zdrowia > Choroby pracowników biurowych

Choroby pracowników biurowych

Pozycja siedząca dominuje w pracy biurowej. Nie wymaga ona dużego wysiłku fizycznego, lecz praca wykonywana przez dłuższy czas w tej pozycji powoduje dolegliwości bólowe i zmiany zwyrodnieniowe w narządzie ruchu, głównie w kręgosłupie. Warto pamiętać, że rodzaj i stopnień obciążenia pracowników zależy od wymiaru czasu pracy przy komputerze, stopnia trudności wykonywanych zadań, zaangażowania i znajomości obsługi programów. W czasie kontroli warunków pracy i szkoleń, zwłaszcza dla osób kierujących pracownikami, odpowiedzialnych za organizację pracy, warto rozmawiać o dolegliwościach, jakie może powodować praca w niewłaściwych warunkach, a także doradzać, jak można tym dolegliwościom zapobiegać.

Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego stwierdzane u pracowników obsługujących monitory ekranowe są często określane jako zespoły lub urazy z przeciążenia. Zespoły te przybierają różnorodną postać. Najczęściej są to przewlekłe, niespecyficzne bóle mięśniowe (mialgie) połączone ze sztywnością i tkliwością mięśni, często ograniczające ruchy. U operatorów komputerowych mogą występować też objawy typowe dla uszkodzenia nerwów obwodowych, w tym np. uszkodzenie nerwów w nadgarstku. Głównie dotyczy to nerwu pośrodkowego i łokciowego lub ścięgien i pochewek ścięgnistych w obrębie nadgarstka i śródręcza.

WAŻNE!

Skutkiem długotrwałych obciążeń układu mięśniowo-szkieletowego w czasie pracy mogą być choroby zawodowe lub parazawodowe.

Warto pamiętać, że w wykazie chorób zawodowych wskazanych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (DzU nr 105, poz. 869) pod pozycją nr 19 wymienione są między innymi:

  • przewlekłe zapalenie ścięgien i jego pochewek,

a w pozycji 20 między innymi:

  • zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Co to jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka to zespół objawów uciskowych na nerw pośrodkowy spowodowanych zmianami chorobowymi w nadgarstku, zwłaszcza w obrębie tzw. troczka zginaczy dłoni.

Przez nadgarstek do dłoni i palców dochodzą trzy nerwy obwodowe: łokciowy, promieniowy i pośrodkowy.

Nerw pośrodkowy przechodzi przez tzw. cieśń nadgarstka od strony dłoni.

Cieśń nadgarstka utworzona jest przez kości śródręcza oraz więzadła i powięzi tworzące szerokie pasmo tkanki łącznej zwane troczkiem ścięgien zginaczy.

Najpierw pojawiają się dolegliwości czuciowe, zwłaszcza w opuszkach palców. Z czasem przemijające zaburzenia czucia powierzchownego utrwalają się, dołączają się parestezje, tj. drętwienia, mrowienie, kłucie, a czasem uczucie zimna lub gorąca. Objawy te są wynikiem ucisku i niedokrwienia.

Przy nieprawidłowym długotrwałym ustawieniu nadgarstka, nadmiernym zgięciu grzbietowym lub dłoniowym, przy obsłudze klawiatury komputera może dojść do obrzęku przyczepów ścięgien mięśni, a tym samym do wzrostu ciśnienia w kanale cieśni nadgarstka i uciśnięcia nerwu pośrodkowego, dając objawy jego uszkodzenia.

WAŻNE!

Nieleczone długo utrzymujące się objawy i dolegliwości mogą prowadzić do osłabienia sił mięsni dłoni oraz zaników mięśniowych głównie w obrębie kłębu kciuka, a czasem palca drugiego i trzeciego. Niekiedy dołączają się objawy depresji i problemy z koncentracją uwagi i pamięci.

Objawy chorobowe i dysfunkcje nadgarstka zależą między innymi od rodzaju czynników, siły ich działania i czasu trwania.

Czynniki powodujące wystąpienie objawów cieśni nadgarstka poza pracą, które obciążają nadgarstek, to:

  • przebyte urazy nadgarstka,
  • blizny kostne lub tkanek miękkich,
  • procesy zapalne mięśniowe,
  • choroby metaboliczne, np. neuropatia cukrzycowa.

Choroby układu mięśniowo-kostnego

Innym, zdecydowanie większym problemem, który jest również skutkiem pracy wykonywanej w pozycji siedzącej, są zmiany w kręgosłupie.

W Polsce na bóle i zmiany w kręgosłupie uskarża się ponad 40% dorosłych osób. W strukturze absencji chorobowej stanowią one około 15–20% ogółu przyczyn czasowej niezdolności do pracy. Jest to jeden z głównych problemów społecznych, medycznych i ekonomicznych.

Choroby układu mięśniowo-kostnego są skutkiem wieloletniego, najczęściej równoczesnego oddziaływania środowiska pracy oraz cech indywidualnych, np.: wieku, płci, budowy ciała, sprawności fizycznej oraz przebytych chorób narządu ruchu.

Istotną rolę w chorobach układu mięśniowo-kostnego odgrywają również:

  • zła organizacja pracy,
  • presja czasu,
  • ograniczenia przestrzenne,
  • nieprzestrzeganie podstawowych zasad ergonomii.

Wszystko to prowadzi do napięć mięśni, które, pozostając w skurczu, mogą nadmiernie zwiększyć nacisk na dyski międzykręgowe.

Obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego pracowników biurowych, wykonujących pracę głównie na stanowisku operatorów komputerowych, wynika między innymi z:

  • obciążenia typu statycznego mięśni utrzymujących ciało w pozycji siedzącej, tj. mięśni stabilizujących kręgosłup, w tym mięśni obręczy barkowej i przedramion utrzymujących rękę w pozycji umożliwiającej obsługę klawiatury oraz mięśni karku utrzymujących głowę w pozycji zapewniającej obserwację pracy klawiatury, ekranu oraz dokumentów,
  • jednostronnego obciążenia mięśni bezpośrednio wykonujących czynności robocze, a więc mięśni rąk, dłoni, palców „wystukujących” tysiące znaków w czasie pracy. Są to najczęściej ruchy drobnych mięśni palców i dłoni, co stanowi dla tej grupy pracowników znaczne obciążenie, ponieważ są to ruchy powtarzane z dużą częstotliwością,
  • nadmiernego ciśnienia w dyskach miedzykręgowych wynikającego z długotrwałej pozycji siedzącej.

Wartości siły nacisku na dysk zależą od rodzaju przyjmowanej pozycji siedzącej z wykorzystaniem oparć pod plecy – głównie odcinek lędźwiowy kręgosłupa, podpórek pod łokcie, nadgarstki i stopy.

Skutkiem długotrwałych obciążeń statycznych mięśni i nacisków na dyski międzykręgowe podczas pracy siedzącej wykonywanej w warunkach nieergonomicznych są zmiany zapalno-degeneracyjne w układzie mięśniowo-szkieletowym, w tym: zmiany w stawach, pochewkach ścięgnistych, zwyrodnienia stawów kręgowych i wtórne zmiany w nerwach obwodowych. Występują one przeważnie pod postacią przewlekłych bólów mięśni, którym towarzyszy sztywność i tkliwość mięśni, ograniczenie ruchów i nerwobóle.

U pracowników, którzy obsługują komputery, dolegliwości te zlokalizowane są głównie w okolicy szyi, obręczy barkowej, pleców w odcinku lędźwiowym. Wynika to z konieczności stałej obserwacji monitora, klawiatury i dokumentów. Dolegliwości potęguje brak podłokietników, podpórek pod plecy i nadgarstki.

Ryzyko ujawnienia się zespołu cieśni nadgarstka, jak i zmian w obrębie kręgosłupa pracodawca może i powinien ograniczać lub eliminować poprzez:

  • przeprowadzanie wstępnych i okresowych profilaktycznych badań lekarskich,
  • organizowanie szkoleń dla pracowników w zakresie ergonomicznego wykonywania czynności roboczych i informowanie ich o możliwościach powstawania dolegliwości i zmian chorobowych przy nieracjonalnym wykonywaniu pracy,
  • przygotowanie stanowisk pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, między innymi:

– prawidłowe wymiary i ustawienie elementów stanowiska pracy: stołu, krzesła, monitora, klawiatury i dodatkowych, np. uchwytów na dokumenty, podnóżki, podstawki pod laptopy, podkładki żelowe,

– prawidłowe rozmieszczenie elementów pracy wynikające z ich ważności i częstotliwości użytkowania, a tym samym unikania możliwości popełniania błędów,

  • urozmaicenie pracy innymi czynnościami zmuszającymi pracownika do zmiany pozycji,
  • właściwą organizację pracy, w tym między innymi wprowadzanie i przestrzeganie przerw w pracy przeznaczonych na wykonywanie ćwiczeń fizycznych, relaksujących całego ciała, a zwłaszcza dłoni i nadgarstka,
  • w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych dolegliwości ze strony nadgarstka lub kręgosłupa jak najszybsze skorzystanie z porady lekarskiej i podjęcie leczenia.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Anna Mosiej

Aplikant radcowski

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »