| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > BHP > Profilaktyczna ochrona zdrowia > Profilaktyczne posiłki i napoje

Profilaktyczne posiłki i napoje

Obowiązek wydawania posiłków i napojów w stosunku do niektórych pracowników wynika wprost z Kodeksu pracy. Niemniej jednak rodzaje tych posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać, zależą od grupy pracowników oraz warunków w zakładzie pracy.

Pracodawca musi zapewnić nieodpłatnie pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych (232 k.p.). Stanowiska pracy, na których pracodawca musi wydawać takie napoje i posiłki, powinny być ustalone w porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Jeżeli w zakładzie pracy nie ma związków zawodowych – pracodawca stosownych ustaleń dokonuje sam, po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników.

Napoje dla pracowników

Pracodawca ma obowiązek zapewnić wszystkim swoim pracownikom wodę lub inne napoje. Należy jednak pamiętać, że liczba, rodzaj i temperatura tych napojów muszą być dostosowane do warunków wykonywanej pracy oraz potrzeb fizjologicznych pracowników.

Dlatego też napoje zimne lub gorące (w zależności od warunków wykonywanej pracy) trzeba zapewnić pracownikom zatrudnionym:

  • w warunkach gorącego mikroklimatu (czyli w pomieszczeniach, miejscach wykonywania pracy, w których panuje wysoka temperatura) charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
  • w warunkach zimnego mikroklimatu (gdzie panuje niska temperatura) charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
  • przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C lub powyżej 25°C,
  • przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu 1 zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,
  • na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C (art. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów).

Napoje powinny być:

  • odpowiednio zimne lub gorące – w zależności od warunków wykonywania pracy,
  • w przypadku wykonywania pracy w warunkach gorącego mikroklimatu dodatkowo wzbogacone w sole mineralne i witaminy,
  • dostępne przez całą zmianę roboczą.

Posiłki profilaktyczne

Wydawanie pracownikom posiłków profilaktycznych wiąże się z obowiązkiem przestrzegania przepisów w tym zakresie.

Skład tych posiłków został dokładnie określony. I tak powinny one zawierać:

  • około 50–55% węglowodanów,
  • 30–35% tłuszczów,
  • 15% białek oraz
  • posiadać wartość kaloryczną około 1000 kcal.

Zasadniczo posiłki powinny być daniem gorącym. Z obowiązku tego zwolnieni są jednak pracodawcy, którzy ze względów organizacyjnych nie mogą wydawać u siebie posiłków, a w zamian za to udostępniają pracownikom miejsce do przyrządzenia jedzenia z produktów własnych pracownika.

Pracodawca ma obowiązek zapewnić posiłki profilaktyczne pracownikom wykonującym prace:

  • związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 2000 kcal (8375 kJ) u mężczyzn i powyżej 1100 kcal (4605 kJ) u kobiet,
  • związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet oraz wykonywane w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10°C (np. prace w chłodni) lub wskaźnik obciążenia termicznego (WBGT) wynosi powyżej 25°C,
  • związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i powyżej 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet oraz wykonywane na otwartej przestrzeni w okresie zimowym (od 1 listopada do 31 marca),
  • pod ziemią,
  • przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych i innych zdarzeń losowych.

Są jednak sytuacje, w których pracodawca ma obowiązek wydawania posiłków, jednak ze względu na rodzaj wykonywanej przez pracownika pracy lub ze względów organizacyjnych nie może wydawać ich w zakładzie. Alternatywą w takiej sytuacji jest zapewnienie pracownikom w czasie pracy możliwości:

  • korzystania z takich posiłków w punktach gastronomicznych,
  • przyrządzania posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów.

WAŻNE!

Posiłki powinny być wydawane w czasie regulaminowych przerw w pracy, w zasadzie po 3–4 godzinach pracy.


Praca w wysokich i niskich temperaturach

Pracownicy wykonują pracę nie tylko w pomieszczeniach. Często jest ona wykonywania na zewnątrz. W takiej sytuacji inne posiłki i napoje należy zapewnić pracownikom pracującym w gorącym mikroklimacie, a inne jeżeli pracują w niskich temperaturach. Podczas wykonywania zadań w wysokiej temperaturze zwiększa się wydatek energetyczny. W związku z tym w warunkach gorącego mikroklimatu pracodawca powinien wydać posiłki pracownikom już w przypadku, gdy wydatek energetyczny przekroczy 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet.

Natomiast w przypadku zimnego mikroklimatu (w niskich temperaturach) konieczne jest wyrównywanie bilansu cieplnego organizmu. Nie ma przy tym tak naprawdę znaczenia, czy pracownik pracuje na zewnątrz, czy w zamkniętej hali. Wydawanie posiłków profilaktycznych w takich warunkach jest uzasadnione wtedy, gdy wykonywana jest ciężka praca zarówno w pomieszczeniach zamkniętych, jak i na otwartej przestrzeni w okresie zimowym.

Kary

Naruszanie przepisów i zasad bhp, w tym wytycznych dotyczących posiłków profilaktycznych oraz napojów jest zagrożone karą grzywny. Karę taką może otrzymać zarówno pracodawca jak i osoba kierująca pracownikami. Wysokość tej grzywny jest uzależniona od okoliczności. Podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy inspektor może zadecydować o nałożeniu kary grzywny w postaci mandatu karnego w wysokości do 2000 zł, a w przypadku recydywy – 5000 zł.

Natomiast inspektor pracy zamiast wystawiania mandatu karnego może od razu zdecydować o skierowaniu wniosku do sądu grodzkiego o ukaranie osoby winnej popełnienia powyższego wykroczenia grzywną od 1000 do 30 000 zł.

Dodatkowo, jeżeli pracodawca nie wykona nakazu inspektora pracy, może zapłacić grzywnę do 10 000 zł, a jeżeli jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej – do 50 000 zł. W przypadku recydywy, czyli wielokrotnego nakładania grzywny, jej kwoty mogą sięgnąć do odpowiednio 50 000 i 200 000 zł.

Podstawa prawna:

  • art. 232, 283 Kodeksu pracy,
  • rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (DzU nr 60, poz. 279),
  • § 112 w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.).

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń

Stowarzyszenie polskich producentów materiałów do wykonywania systemów ociepleń ścian zewnętrznych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »