Kadry, HR - Praca i Płace - Zasiłki - INFOR.PL

Przyznanie emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, jak również świadczenia przedemerytalnego uzależnione jest od udokumentowania odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego. Ustalając ten staż, ZUS zalicza przede wszystkim okresy składkowe i nieskładkowe wymienione w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Okresy składkowe to okresy aktywności zawodowej, za które opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne (ubezpieczenia emerytalne i rentowe), jak również niektóre z tych, za które składka nie była opłacana ze względu na brak takiego obowiązku. Natomiast okresy nieskładkowe to okresy braku aktywności zawodowej, za które nie zostały odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne (ubezpieczenia emerytalne i rentowe). Zasadą jest, że przy ustalaniu prawa do świadczeń z ZUS możliwe jest uwzględnienie okresów nieskładkowych w wymiarze nie wyższym niż 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Okresy uzupełniające

Nie zawsze osoba występująca o emeryturę, rentę lub świadczenie przedemerytalne może udowodnić wymaganą liczbę lat okresów składkowych i nieskładkowych. Dotyczy to w szczególności ubiegania się o emeryturę. Jeśli okresy składkowe i nieskładkowe są zbyt krótkie do przyznania emerytury, ZUS uwzględni przy ustalaniu prawa do tego świadczenia - obok okresów składkowych i nieskładkowych - również okresy uzupełniające (potocznie zwane okresami rolnymi). Trzeba jednak pamiętać, że ZUS uwzględni tzw. okresy rolne, gdy nie zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie pokrywają się one czasowo z okresami składkowymi i nieskładkowymi. Do okresów rolnych zalicza się:

• okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki (chodzi o okresy pracy w gospodarstwie rolnym po objęciu rolników ubezpieczeniem społecznym, tj. po 30 czerwca 1977 r. - w przypadku osób prowadzących gospodarstwo rolne - albo po 31 grudnia 1982 r. - w przypadku domowników pracujących w gospodarstwie rolnym),

• okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia przypadające przed 1 lipca 1977 r.,

• okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia przypadające przed 1 stycznia 1983 r.

Należy podkreślić, że okresy rolne uwzględniane są tylko w zakresie niezbędnym do przyznania świadczenia. Nie ma natomiast ograniczenia w ich uwzględnianiu w stosunku do okresów składkowych.

Praca na roli a renta

Jednym z warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy jest udowodnienie w odpowiednim wymiarze okresów składkowych i nieskładkowych. Zależy on od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy, i przykładowo wynosi rok, gdy niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat, pięć lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Tak jak w przypadku emerytury, ustalając staż ubezpieczeniowy wymagany do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, ZUS uwzględnia przede wszystkim okresy składkowe i nieskładkowe. Jeśli wymiar tych okresów nie wystarczy do przyznania renty, istnieje możliwość doliczenia tzw. okresów rolnych, ale tylko okresów ubezpieczenia społecznego rolników, za które zostały opłacone przewidziane w odrębnych przepisach składki. Zaliczone mogą być więc okresy pracy w gospodarstwie rolnym, które miały miejsce po objęciu rolników ubezpieczeniem społecznym (tj. po 30 czerwca 1977 r. w przypadku osób prowadzących gospodarstwo rolne lub po 31 grudnia 1982 r. w przypadku domowników pracujących w gospodarstwie rolnym). Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie podlegają natomiast uwzględnieniu przypadające przed 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia oraz przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.