UPRAWNIENIA PREZESA ZUS
Trudna sytuacja życiowa i materialna nie wystarczy do przyznania emerytury lub renty w drodze wyjątku
Przyznanie przez prezesa ZUS emerytury lub renty w drodze wyjątku zależy od spełnienia ściśle określonych warunków. Przede wszystkim trzeba udowodnić, że uzyskanie świadczeń w zwykłym trybie nie było możliwe wskutek szczególnych okoliczności oraz że wnioskodawca nie może podjąć pracy zarobkowej z uwagi na swój wiek lub całkowitą niezdolność do pracy.
• jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
• nie spełnia warunków wymaganych w ustawie o emeryturach i rentach do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
• nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
• nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Powyższe przesłanki (wymienione w art. 83 ustawy emerytalnej) muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania przez prezesa ZUS świadczenia w drodze wyjątku. Wyjątkowość tych świadczeń polega na tym, że są one finansowane z budżetu państwa, a ich przyznanie oparte jest na uznaniu administracyjnym. Uznanie to podlega jednak kontroli sądów administracyjnych.
Warto też wiedzieć, że wysokość przyznanych w drodze wyjątku świadczeń nie może przekraczać odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej. Oznacza to zatem, że wysokość tych świadczeń ustala się w kwocie świadczeń najniższych. Od 1 marca 2008 r. renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, renta rodzinna w drodze wyjątku czy też emerytura w drodze wyjątku wynosi 636,29 zł. Emerytury i renty przyznawane w drodze wyjątku podlegają waloryzacji na warunkach i w terminach dla świadczeń przyznawanych w zwykłym trybie.
Prawo dla ubezpieczonych i członków rodziny
Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku ubezpieczonemu albo pozostałym po nim członkom rodziny. Za ubezpieczonego uważa się osobę podlegającą ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osobę, która przed 1 stycznia 1999 r. (przed dniem wejścia w życie tej ustawy) podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast członkami rodziny ubezpieczonego są:
